Shqipëria, si pjesë e rajonit të Ballkanit Perëndimor, ndër vite ka zhvilluar lidhje të forta tregtare me vendet fqinje. Të dhënat e publikuara nga INSTAT për 11-mujorin e vitit 2024 ofrojnë një panoramë interesante të performancës së tregtisë së jashtme të Shqipërisë me Malin e Zi, Maqedoninë e Veriut, Serbinë dhe Kosovën, duke nxjerrë në pah si sukseset ashtu edhe sfidat.
Konkretisht, me Malin e Zi, Shqipëria regjistroi një vlerë importi prej 22.1 miliardë lekësh, ndërsa eksportet u ndalën në vetëm 7.1 miliardë lekë. Produkte të tilla si materialet e ndërtimit, energjia elektrike dhe mallrat e konsumit duket se janë në qendër të shkëmbimit tregtar. Ky raport tregon një vartësi më të madhe nga importet, duke theksuar nevojën për të forcuar eksportet drejt këtij vendi fqinj.
Për Maqedoninë e Veriut, bilanci tregtar paraqitet më i ekuilibruar. Shqipëria ka realizuar 10.9 miliardë lekë importe gjatë periudhës Janar- Nëntor 2024, ndërsa vlera e eksporteve arriti në 11.1 miliardë lekë. Produktet bujqësore, ushqimore dhe ato të industrisë së lehtë dominojnë eksportet shqiptare në Maqedoninë e Veriut, duke treguar potencialin për një diversifikim më të gjerë të produkteve të eksportit.
Nga ana tjetër, me Serbinë, Shqipëria ka një raport të pabalancuar, ku importet regjistrohen në 19.5 miliardë lekë dhe eksportet vetëm 7.8 miliardë lekë. Produktet industriale, makineritë dhe mallrat ushqimore të importuara nga Serbia kanë një ndikim të konsiderueshëm në tregun shqiptar, ndërsa eksportet shqiptare në Serbi mbeten të kufizuara, kryesisht në produkte bujqësore dhe tekstile.
Ndërkohë, raporti me Kosovën paraqitet më i favorshëm për Shqipërinë. Importet regjistrohen në 14.4 miliardë lekë, ndërsa eksportet arrijnë deri në 34.2 miliardë lekë. Ky bilanc pozitiv tregon që Kosova mbetet një treg strategjik për produktet shqiptare. Mallrat e eksportuara përfshijnë kryesisht produkte bujqësore dhe mallra të industrisë së lehtë, që gjejnë treg të gjerë në Kosovë.
Pra, tregtia e Shqipërisë me rajonin gjatë 11-mujorit të vitit 2024 shfaq një mozaik të qartë të sfidave dhe mundësive. Ndërsa marrëdhëniet tregtare me Kosovën dhe Maqedoninë e Veriut duken më të balancuara dhe premtuese, raportet me Malin e Zi dhe Serbinë tregojnë se ka ende punë për të bërë në drejtim të rritjes së eksporteve.
Gjatë 11-mujorit të vitit 2024, eksportet me rajonin kanë shënuar një rënie të konsiderueshme krahasuar me të njëjtën periudhë të vitit 2023. Rënia më e madhe është regjistruar në Maqedoninë e Veriut (-27.7%) dhe Malin e Zi (-20.9%), ndërsa Serbia dhe Kosova kanë pësuar një rënie më të vogël me -13% dhe -9.3% përkatëssiht.
Ndërsa në nivel global të dhënat me partnerët kryesorë tregojnë se eksportet drejt Gjermanisë kanë rënë me 4.8%, ndërsa ato drejt Kinës janë rritur me 16.6%. Një zhvillim i rëndësishëm është rritja e ndjeshme e eksporteve drejt Shteteve të Bashkuara, me një rritje prej 59.9%./SCAN
