Nga Klodian Tomorri
Të gjithë argumentet e qeverisë për mosrritjen e energjisë janë përralla ose gjysmë të vërteta. Ka vetëm një arsye se pse shqiptarëve nuk po u rritet fatura e energjisë elektrike. Ajo është prodhimi i energjisë nga hidrocentralet private.
Në 18 muajt e fundit, hidrocentralet koncesionare kanë injektuar 550 milionë euro neto në financat e sektorit energjetik. Kjo është vlera e energjisë së prodhuar nga ata me çmim importi minus vlerën që ka paguar KESH për t’ja u blerë.
Pra me fjalë të thjeshta, falë HEC-eve private, qytetarët shqiptarët kanë fituar 550 milionë euro në 18 muajt e fundit. Këta po e mbajnë çmimin e energjisë të parritur. Dhe këtu duhen njohur dy merita në vendimarrjen e qeverive.
Merita e parë i shkon Sali Berishës, i cili pati vizionin ta vinte këtë industri në lëvizje. Sigurisht që qeveria e Partisë Demokratike bëri dhe gabime në këtë fushë, ku një prej tyre ishte privatizimi i katër hidrocentraleve, dy Bistricat dhe Ulëz-Shkopeti. Por në kemi kaq prodhim energjie nga privatët sot faë vendimarrjes së qeverisë së Sali Berishës.
Merita e dytë i shkon Damian Gjiknurit. Në vitin 2017, Damian Gjiknuri propozoi një vendim në Këshillin e Ministrave për t;i vënë tavan çmimit me të cilin shteti u blinte energjinë hidrocentraleve private.
Deri atëherë, formula e çmimit me të cilin shteti e blinte energjinë nga HEC-et private ishte çmim importi I vitit parardhës plus një fee prej 10 për qind. Por në VKM-në e vitit 2017 u vendos tavan që pavarësisht formulës, çmimi nuk mund të ishte më shumë se 15 për qind mbi çmimin e vitit 2016 ose e përkthyer në shifër më pak se 8.5 lekë për kilovat. Sigurisht që hidrocentralet privatet e kundërshtuan atë vendim. Por qeveria e kaloi dhe këtu I duhet njohur meritë edhe Edi Ramës.
Në një shtet, i cili nga vendimarrja e qeverive në raport me privatët vetëm ka humbur, duhen njohur meritat kur ka vendimarrje të përgjegjshme. Dhe fort madje.
Sigurisht duhet sqaruar dhe diçka tjetër këtu. Në kohë normale ne ua kemi blerë më shtrenjtë energjinë HEC-eve private. Ky ishte stimuli që ata të investonin, të krijonin qindra apo mijëra vende pune, të paguanin 16 milionë euro në vit fee koncesionare, tatim fitimi etj etj. Por mbi të gjitha në krizën më të rëndë energjetike, privatët i dhanë sektorit 550 milionë euro neto dhe deri në fund të vitit kjo shifër me shumë gjasa do të shkojë mbi 700 milionë euro.
Kjo është arsyeja që po e mban çmimin e energjisë të parritur.
Tani ka vetëm një risk. Shumë prej tyre po bëjnë presion për të dalë nga marrëveshja e detyrueshme me KESH, që ta shesin energjinë në treg të lirë. Po ndodhi kjo, cmimi i energjisë shkon automatikisht në qiell.
