Kolegji i Komisionit Evropian ka miratuar sot një propozim për një metodologji të re për negociatat e pranimit në BE.
“I gjithë procesi duhet të jetë më i besueshëm, më i parashikueshëm, më dinamik dhe më politik“, deklaroi Komisioneri Evropian për Fqinjësi dhe Zgjerim Olivér Várhelyi.
Ai shpjegoi se qëllimi i propozimit është të rivendosë perspektivën e besueshme të BE për Ballkanin Perëndimor.
Pikat kryesore të dokumentit përfshijnë grumbullimin e kapitujve negociues në fusha tematike, mundësinë e shpërblimit të reformave me më shumë fonde dhe faza të kandidatëve për politika individuale, por edhe sanksionimin në rast të mungesës së përparimit duke i mbajtur negociatat në fusha të caktuara, ose në rastet më të rënda, pezullimi i përgjithshëm i tyre.
Një fokus edhe më i fortë duhet t’i jepet bazave të shtetit ligjor, sundimit të ligjit dhe institucionet demokratike, propozon Komisioni. Sipas dokumentit, BE duhet të japë përkushtimin e saj të palëkundur për një proces të bazuar në meritë, dhe natyra politike e procesit duhet të vihet si prioritet nga qendra me mekanizma të tillë si samite të rregullta BE-Ballkan Perëndimor, konferenca ndërqeveritare specifike për vendin dhe më shumë përqendrim në çështjet politike nga organet e Stabilizim Asociimit.
Një nga propozimet e dukshme është që angazhimi politik publik i autoriteteve të tyre për qëllimin strategjik të pranimit në BE do të vlerësohet më qartë në raportet vjetore.
Sipas Komisionit, procesi duhet të jetë i pajisur me mjete eficente për t’u marrë me dobësitë strukturore në vendet që duan ti bashkohen unionit, veçanërisht në fushën e të drejtave, duke përfshirë sundimin e ligjit dhe ekonominë funksionale të tregut.
Ndryshimet e propozuara nuk përfshijnë automatikisht vendet që kanë filluar proceset e tyre të pranimit, Serbia dhe Mali i Zi. Sidoqoftë, ata mund të vendosen brenda kornizave ekzistuese me marrëveshjen e këtyre dy vendeve.
Reforma e metodologjisë së zgjerimit është një përpjekje e vazhdueshme e nisur vjeshtën e kaluar me dështimin e Këshillit Evropian për të hapur negociatat e pranimit me Maqedoninë e Veriut dhe Shqipërinë si motivi i menjëhershëm.
“Mesazh i mirë për miqtë tanë të Ballkanit Perëndimor për procesin e zgjerimit të BE: Sot Komisioni Evropian propozon një plan të besueshëm dhe dinamik, duke i hapur rrugën hapjes së bisedimeve të pranimit me Maqedoninë e Veriut dhe Shqipërinë. Zgjerimi i BE-së është një situatë WIN-WIN ”, shkruajti në Twitter Ursula von der Leyen, Presidente e Komisionit Evropian.
Çfarë thuhet në propozimin e Komisionit
Fokusim edhe më i fortë në bazat e një shteti juridik dhe demokratik
“Të gjitha palët duhet të përmbahen nga keqpërdorimi i çështjeve të pazgjidhura në procesin e pranimit në BE. Në të njëjtën mënyrë, Shtetet Anëtare dhe institucionet duhet të flasin me një zë në rajon, duke dërguar sinjale të qarta mbështetjeje dhe inkurajimi dhe të flasin qartë dhe sinqerisht për të metat kur ato ndodhin “, propozon Komisioni Evropian.
Për më tepër, të gjitha përpjekjet duhet të bëhen për të zgjidhur mosmarrëveshjet bilaterale, me një theks të veçantë në dialogun e lehtësuar nga BE midis Beogradit dhe Prishtinës, i cili duhet të përmbyllet me një marrëveshje gjithëpërfshirëse, ligjërisht të detyrueshme për normalizimin.
Komisioni dëshiron të sjellë natyrën politike të procesit në qendër përmes samiteve të rregullta BE-Ballkan Perëndimor dhe kontakteve të intensifikuara ministrore. Në këtë mënyrë, Shtetet anëtare do të ftohen të kontribuojnë më sistematikisht në procesin e pranimit, ndërsa ata gjithashtu do të kenë një mundësi për të monitoruar dhe rishikuar më ngushtë procesin.
Qëllimi është të përcaktohet që aderimi nuk po shkon drejt autopilotit, por duhet të reflektojë një zgjedhje aktive shoqërore nga ana e kandidatëve për të arritur dhe respektuar standardet dhe vlerat më të larta evropiane.
KE gjithashtu propozon më shumë përqëndrim politik nga organet e krijuara nga Marrëveshjet e Stabilizim Asociimit. Një tjetër risi është prezantimi i Konferencave Ndërqeveritare (IGC), të cilat “duhet të sigurojnë një udhëheqje më të fortë politike të procesit të negociatave të pranimit”.
Konferencat do të zhvillohen pas publikimit të pakos vjetore të raporteve të Komisionit për secilin vend, që do të marrin pjesë në procesin e përgjithshëm të pranimit dhe do të përcaktojnë planifikimin për vitin e ardhshëm, përfshirë hapjen dhe mbylljen e kapitujve.
Nga ana tjetër, Këshillat e Stabilizim-Asociimit do të lejojnë një monitorim më të fortë të përparimit dhe adresimin e aspekteve të integrimit të përshpejtuar në grupimet përkatëse.
Grumbullimi i kapitujve negociues
Ngjashëm me jo-letrën franceze nga Nëntori 2019, Komisioni Evropian propozon organizimin e kapitujve negociues në grupimet tematike. Bisedimet për secilin grup do të hapen si një e tërë – pasi të jenë përmbushur standardet e hapjes – në vend se në baza individuale të kapitullit. Sidoqoftë, standardet përmbyllëse do të përcaktohen për secilin kapitull.
Ekzistojnë gjashtë grupe të propozuara: Bazat (përfshirë kapitujt aktual 23 dhe 24), Tregu i Brendshëm, Konkurrueshmëria dhe Rritja Gjithëpërfshirëse, Axhenda e Gjelbër dhe Lidhshmëria e Qëndrueshme, Burimet, Bujqësia dhe Kohezioni dhe Marrëdhëniet e Jashtme.
Për të injektuar më shumë dinamizëm në negociatat me Serbinë dhe Malin e Zi, Komisioni propozon që puna në kapituj gjithashtu mund të organizohet rreth grupeve, duke respektuar kornizat ekzistuese të bisedimeve dhe me marrëveshjen e këtyre vendeve.
Shpërblime dhe sanksione
Komisioni propozon mekanizma më të mirë për nxitjen e vendeve për të ecur përpara me përpjekjet e tyre të reformës, si dhe sanksionimin e tyre nëse bëhet fjalë për “ndonjë ngecje serioze ose të zgjatur”.
Ndër dy shpërblimet e vendosura për një përparim të mjaftueshëm janë “përfitimi” nga politikat individuale të BE-së, tregjet dhe programet e BE-së si dhe rritja e fondeve dhe investimeve asi pjesë “Instrumentit të orientuar nga reformat për mbështetjen e para-pranimit”.
Kur bëhet fjalë për sanksione, BE propozon mundësinë që negociatat të mund të mbahen në pritje në fusha të caktuara, ose në rastet më serioze, të pezulluara në përgjithësi, dhe duke ulur qëllimin dhe intensitetin e “shpërblimeve” apo financimeve të BE-së.
