Procesi i integrimit europian të Shqipërisë po shoqërohet me skepticizëm të fortë në disa qarqe diplomatike të Bashkimit Europian.
Kështu shkruan gazeta gjermane Faz Net, e cila, në një analizë kushtuar ecurisë së vendeve kandidate drejt BE-së, thekson se pavarësisht hapave formalë në negociata, Shqipëria vijon të perceptohet si një vend i goditur nga “korrupsioni sistemik”.
Sipas artikullit, diplomatë në Bruksel shprehen privatisht se anëtarësimi i Shqipërisë në Bashkimin Europian mbetet “jashtë diskutimit”, duke vënë në dyshim perspektivën e integrimit të vendit edhe për shkak të problemeve me sundimin e ligjit dhe korrupsionin.
Brukseli u entuziazmua për “Super të Martën” të martën. Për herë të parë që nga viti 2002, katër konferenca ndërqeveritare mbi zgjerimin e BE-së ishin në axhendë për një ditë të vetme: me Ukrainën, Malin e Zi , Moldavinë dhe Shqipërinë. Proceset përkatëse padyshim po fitojnë vrull, por duke i parë më nga afër, ka pak arsye për entuziazëm për tre nga katër vendet. Vetëm Mali i Zi i vogël aktualisht mund të ushqejë shpresa realiste për anëtarësim – megjithëse jo aq shpejt sa mund të mendojnë disa.
Komisioni Evropian i ka ndarë 35 kapitujt e procesit të pranimit — në të cilët ligji i BE-së duhet të transpozohet në ligjin kombëtar — në gjashtë fusha tematike gjithëpërfshirëse, të njohura si grupe. Grupi i parë, që trajton çështjet themelore që lidhen me sundimin e ligjit dhe korrupsionin, duhet të hapet i pari dhe të mbyllet i fundit. Vetëm kur një vend të ketë përmbushur objektivat e ndërmjetëm në këtë fushë, kapitujt e tjerë mund të mbyllen përkohësisht. Këto kanë qenë rregullat që nga viti 2020.
Klasteri i parë për Ukrainën dhe Moldavinë u hap një muaj më parë. Të martën, pasoi një tjetër – klasteri i gjashtë, që kishte të bënte me marrëdhëniet e jashtme, konkretisht miratimin e Politikës së Përbashkët të Jashtme dhe të Sigurisë dhe marrëveshjet e tregtisë dhe asociimit që Bashkimi ka lidhur me vendet e treta. Ky hap ishte padyshim një sukses për të dy vendet, pasi ruan vrullin. Megjithatë, ai nuk i përmbushi pritjet e deklaruara publikisht të Kievit se të pesë klasteret e mbetura do të hapeshin njëkohësisht.
Hungaria ngadalëson përparimin e Ukrainës
Hungaria po i pengonte gjërat. Kryeministri Péter Magyar i dha fund qëndrimit pengues të paraardhësit të tij, Viktor Orbán. Megjithatë, ai vendosi dy kushte: Së pari, Kievi duhet të zbatojë praktikisht garancitë e tij për mbrojtjen e pakicës hungareze në Transkarpati; së dyti, nuk do t’i jepet një procedurë e përshpejtuar. Në fund të qershorit, Budapesti bllokoi një letër të përbashkët nga shtetet anëtare drejtuar Ukrainës dhe Moldavisë (të cilat trajtohen në mënyrë të barabartë) duke njoftuar hapjen e pesë grupeve të mbetura. Justifikimi i dhënë ishte se një hap i tillë mund të krijonte përshtypjen e trajtimit preferencial.
Në atë kohë, Hungaria ishte zyrtarisht i vetmi vend që po ngurronte. Megjithatë, diplomatët raportojnë se shtete të tjera u fshehën pas Budapestit. Franca dhe Holanda përmenden si shembuj. Shtete të tjera që nuk kanë qenë anëtare të BE-së për një kohë shumë të gjatë reagojnë gjithashtu me ndjeshmëri kur Presidenti ukrainas Volodymyr Zelenskyy bën thirrje për një gjykim të përshpejtuar. Mosmarrëveshja e tij e fundit me Poloninë mbi trajtimin e Ushtrisë Kryengritëse Ukrainase, të cilën Zelenskyy e nderon si heronj, ndërsa Polonia e lidh atë me vrasjen e dhjetëra mijëra civilëve, ka lënë gjurmë.
Pranimi i Kievit vetëm pas vitit 2034?
Prandaj, ka të ngjarë që grupe të tjera të hapen vetëm gradualisht dhe të mbeten të varura nga konfliktet dypalëshe. Kjo zvogëlon perspektivën e pranimit që në vitin 2028, siç promovohet nga Zelenskyy. Diplomatët me përvojë të BE-së parashikojnë një datë pas vitit 2034 dhe kështu shpjegojnë pse nuk ka nevojë të parashikohet anëtarësimi i Ukrainës në negociatat e vazhdueshme për kuadrin financiar 2028-2034.
Prandaj, Gjermania ka propozuar “anëtarësi të asociuar” me status vëzhguesi – si një hap i përkohshëm. Këshilli Evropian është planifikuar të debatojë për këtë në tetor. Ekspertët thonë se vetëm 15 përqind e planit dhjetëpikësh të reformës së sundimit të ligjit, i dakordësuar në fund të vitit 2025 nga Komisionerja e Zgjerimit Marta Kos dhe Zëvendëskryeministri Taras Katschka, i cili është përgjegjës për këtë çështje , është zbatuar deri më tani.
Vërejtje fyese për Shqipërinë
Në të kundërt, në fund të majit, shtetet anëtare vërtetuan se vendi kandidat, Shqipëria, kishte arritur objektivat e ndërmjetëm për sundimin e ligjit. Prandaj, të martën u bë e mundur mbyllja provizore e tre kapitujve për herë të parë: ata mbi shkencën dhe kërkimin, arsimin dhe kulturën, dhe marrëdhëniet me jashtë. Dy kapitujt e parë konsiderohen të thjeshtë sepse ligji i BE-së është i menaxhueshëm dhe përgjegjësia kryesore u mbetet shteteve anëtare.
Megjithatë, në Bruksel vihet re se diplomatët privatisht po flasin me përçmim për Shqipërinë, duke e akuzuar vendin për “korrupsion sistemik” të vazhdueshëm. Ata tregojnë raste të mundshme në të cilat qeveria e kryeministrit Edi Rama mund të jetë e përfshirë, por të cilat ende nuk janë ndjekur penalisht. Në Indeksin e fundit të Perceptimit të Korrupsionit të publikuar nga Transparency International, Shqipëria ra nga vendi i 80-të në të 91-tin. Dëgjohet vazhdimisht, megjithëse jo publikisht, se pranimi i Tiranës në BE është “jashtë diskutimit” dhe do të dështonte në çdo rast për shkak të një referendumi në Francë.
Mali i Zi mbetet vendi më i largët në rrugën drejt anëtarësimit në BE . Të martën, dy kapituj të tjerë u mbyllën përkohësisht, duke e çuar totalin në 16, pothuajse gjysma. Komisioni synon të përfundojë negociatat deri në fillim të vitit të ardhshëm; një draft traktati i pranimit tashmë është duke u negociuar paralelisht. “28 deri në vitin 2028” është motoja e KomisionerES Kos, një figurë e mirëpritur në Podgoricë. Megjithatë, edhe kjo duket jorealiste. Diplomatët parashikojnë se ratifikimi nga shtetet anëtare do të zgjasë dy vjet – duke supozuar se gjithçka shkon mirë.
