Nga Vincent Yūsui van Gerven Oei, The Albanian Mechanism
Gjatë një konference për shtyp në Bruksel më 14 korrik 2026, së bashku me Komisioneren e BE-së për Zgjerimin, Marta Kos, pas Konferencës së nëntë Ndërqeveritare Shqipëri–BE, kryeministri Edi Rama bëri disa komente në lidhje me idetë e tij mbi kuadrin ligjor të BE-së, i njohur gjithashtu si acquis communautaire, të cilat duhet të ngrenë kambanat e alarmit në kryeqytetet e BE-së dhe në Shqipëri.
Duke iu referuar projektit “strategjik” të zhvillimit në Zvërnec, i cili shërbeu si shkëndija fillestare e protestave masive popullore në të gjithë vendin, që tashmë po zgjasin prej më shumë se dyzet ditësh, ai tha:
“Do ta kuptoni se nuk ka asgjë për t’u shqetësuar. Projekti është ende një proces pune. Projekti deri tani nuk është askund për t’u parë, sepse nuk është përfunduar. Një vlerësim i ndikimit në mjedis është duke u zhvilluar. Gjithçka po bëhet sipas rregullave që nga dita e parë. Emrat nuk kanë rëndësi. Përmendja e emrave nuk është diçka që na ndihmon të arrijmë te e vërteta.
Dhe kur them ‘sipas rregullave’, ekziston vetëm një libër që ka rëndësi për ne, që është libri i anëtarësimit në Bashkimin Evropian dhe libri i standardeve europiane. Pra, vetëm ideja se Shqipëria dhe qeveria shqiptare do të ecin përpara me diçka që nuk është në përputhje të plotë me librin e shenjtë të njerëzve fetarë dhe ateistëve në Shqipëri, që janë standardet dhe parimet e Bashkimit Evropian, është absurde.
Pra, nuk ka asgjë për t’u shqetësuar. Zero. Ne do të bëjmë një projekt që do të jetë objekt krenarie për Shqipërinë dhe për Evropën, dhe kjo është ambicia ime. Shqipëria duhet ta realizojë për veten dhe për Evropën. Dhe sigurisht, gjatë këtij procesi do të jemi, siç kemi qenë deri tani, shumë rigorozë duke kërkuar vetëm standardet më të larta, vetëm diçka që do t’i bëjë të gjithë krenarë për ta pasur këtë gjë në mes të Evropës. Përndryshe, ajo nuk do të ndodhë.”
Kjo deklaratë përmban disa pasaktësi.
Së pari, projekti është padyshim “i dukshëm” përmes dëmit masiv mjedisor të shkaktuar tashmë në Zvërnec, siç është dëshmuar dhe dokumentuar nga më shumë se shtatëdhjetë organizata mjedisore, dhe që ka ngritur shqetësime edhe brenda Parlamentit Evropian. Projekti është gjithashtu pjesë e publikimit propagandistik “The Albanian Files”, i cili është bërë një dokument kyç për të evidentuar lidhjet e thella mes oligarkëve të pasurive të paluajtshme, trafikut të drogës, arkitektëve ndërkombëtarë dhe kryeministrit.
Më pas vjen çështja e “përmendjes së emrave”, si për shembull evidentimi i përfshirjes së Jared Kushner në zhvillimin e Zvërnecit apo përfshirja e arkitektit Marco Casamonti dhe oligarkut Shefqet Kastrati në studimin e fizibilitetit të projektit. Përmendja e emrave, në fakt, është thelbësore për të përcaktuar të vërtetën, pasi na lejon të gjurmojmë përgjegjësinë institucionale dhe personale. Përmendja e emrave është, në të vërtetë, thelbësore për drejtësinë.
Së dyti, dhe arsyeja për një shqetësim shumë më të madh, është referimi i Ramës ndaj një “libri të shenjtë” të “standardeve dhe parimeve të Bashkimit Evropian”. Para së gjithash, një “libër i shenjtë” i tillë nuk ekziston. Ekziston një procedurë e kodifikuar e anëtarësimit në BE, e udhëhequr nga Komisioni Evropian, dhe ekziston acquis communautaire i BE-së, një kuadër ligjor me të cilin Shqipëria pritet të harmonizojë kuadrin e saj ligjor gjatë procesit të anëtarësimit.
As procesi i anëtarësimit dhe as acquis nuk janë në asnjë mënyrë “të shenjta” në kuptimin e të qenit të pandryshueshme, të paprekshme apo të imunizuara ndaj kritikave. Në fakt, historia e zgjerimit të BE-së tregon të kundërtën.
Megjithatë, duke e deklaruar kuadrin e shtetit të së drejtës së BE-së si “të shenjtë”, Rama bën dy gjëra:
Dobëson rolin e popullit shqiptar dhe Parlamentit shqiptar.
Kjo është një strategji e zakonshme që Rama e ka përdorur për më shumë se një dekadë, veçanërisht gjatë zbatimit të legjislacionit të reformës në drejtësi. Përmes pretendimeve se “BE-ja kërkon këtë apo atë”, ai ka anashkaluar vazhdimisht diskutimet e duhura parlamentare mbi dispozitat kryesore ligjore, gjë që ka dobësuar ndjeshëm shtetin e së drejtës në Shqipëri dhe mbikëqyrjen parlamentare.
Lejon boshllëqe ligjore me argumentin “BE-ja nuk na e kërkon”.
Nëse libri i shenjtë të thotë se diçka nuk është e ndaluar, atëherë mund ta bësh. Kjo u bë më së fundmi e qartë në përgjigjen e ministres së Mjedisit, Sofjan Jaupaj, e cila “la të kuptohej” për anëtarët e Parlamentit Evropian se punimet në Zvërnec do të vazhdonin derisa Shqipëria të ishte e detyruar të përputhej me standardet e BE-së.
Ministrat shqiptarë nuk duhet vetëm të respektojnë standardet e BE-së; ata duhet gjithashtu të dëgjojnë qytetarët e tyre dhe duhet ta bëjnë këtë më shumë se një herë në katër vjet.
Së fundi, duke e cilësuar një grup tekstesh ligjore laike si një “libër të shenjtë të njerëzve fetarë dhe ateistëve në Shqipëri”, kryeministri fyen si njerëzit fetarë të çdo besimi, të cilët tashmë kanë librat e tyre të shenjtë, ashtu edhe ateistët, të cilët refuzojnë ekzistencën e çdo libri të shenjtë.
Nëse ka diçka që tregon deklarata e tij, është vazhdimësia e dukshme ideologjike mes diktaturës komuniste dhe klasës politike që qeveris aktualisht.
