Politologu Afrim Krasniqi ka kërkuar hetim nga SPAK për mënyrën se si, sipas tij, janë përzgjedhur dhe miratuar projektet e mëdha arkitekturore në Shqipëri, duke ngritur dyshime për abuzim me detyrën dhe shkelje të procedurave ligjore.
Përmes një reagimi në rrjetet sociale, Krasniqi pretendon se kryeministri Edi Rama ka ushtruar rol të drejtpërdrejtë në përzgjedhjen e arkitektëve, studiove projektuese, jurive dhe projekteve, duke anashkaluar procedurat e parashikuara në ligj.
Sipas tij, ligji parashikon që një studio e huaj arkitekture duhet të regjistrohet në Qendrën Kombëtare të Biznesit, të pajiset me licencat përkatëse dhe të fitojë projektet përmes procedurave ligjore, ndërsa në praktikë, sipas Krasniqit, vendimmarrja është përqendruar te kryeministri.
Si shembull, ai sjell një dëshmi të publikuar në librin “The Albanian Files”, ku një arkitekt i huaj tregon se është kontaktuar drejtpërdrejt nga kryeministri Edi Rama për të ardhur në Tiranë dhe për të diskutuar një projekt ndërtimi.
Duke iu referuar këtij rasti, Krasniqi shtron pesë pyetje që, sipas tij, meritojnë hetim nga Prokuroria e Posaçme.
Ai pyet nëse kemi të bëjmë me një rast të mundshëm të shpërdorimit të detyrës, nëse është e ligjshme që kryeministri të kontaktojë personalisht kompani private për t’u siguruar projekte, nëse janë respektuar procedurat e dokumentimit të takimeve me biznesin, siç parashikon legjislacioni në fuqi, si dhe nëse duhet të hetohen marrëdhëniet mes studiove projektuese, kompanive ndërtuese dhe institucioneve shtetërore.
Postimi i Afrim Krasniqit:
Për të fituar dhe realizuar ligjërisht një projekt arkitekturor në Shqipëri, një investitor ose studio e huaj arkitekture duhet të regjistrohet në QKB, të ekuivalentojë licencën e saj profesionale pranë Ministrisë së Infrastrukturës (ose Urdhrit Profesional), dhe të fitojë të drejtën e projektit përmes tenderave publikë ose kontratave private. Ky është ligji. Por në Shqipëri kemi kryeminister pastaj kemi ligj. Ai i përzgjedh vetë arkitektët, studiot, projektet, jurinë, fondet mbështetëse, dhe klientët që duhet të paguajnë për projektin dhe arkitektët. Ky është dyshimi dhe kjo është akuza e përsëritur vazhdimisht në biseda informale me kompani private dhe zyrtarë të lartë, por tashmë edhe të dokumentuar nga vetë kryeministri në botimin me parathënien e tij që ai e prezanton me arrogancë në takimet dhe mediat ndërkombëtare, “The Albanian Files”.
Ja njëri prej shënimeve, – bëhet fjalë për projektin me kullat më të lartë në Shqipëri.
“Benedetta Tagliabue më shkroi duke më pyetur nëse isha dakord që numri im i kontaktit t’i jepej kryeministrit të Shqipërisë. I thashë, sigurisht. Pesë minuta më vonë, më kontaktoi Kryeministri, duke më pyetur nëse mund të vija në Tiranë për të diskutuar mundësinë e një projekti. Kili është shumë larg nga çdo vend, ndaj i thashë se gjëja më e mirë do të ishte të bëja një ndalesë në Shqipëri gjatë udhëtimit tim të ardhshëm në Europë. Ai udhëtim do të zhvillohej pas dy javësh, për shkak të një vizite në kantierin e ndërtesës EDP në Lisbonë. Kështu, në ditët e fundit të majit, arrita të kaloja rreth njëzet e katër orë në Shqipëri. Që atëherë, jam kthyer edhe katër herë”.
Pa paragjykuar arkitektin, profesionalizmin dhe sinqeritetin e tij, i cili ia vlen të vlerësohet, në kontekstin shqiptar pyetjet që meritojnë përgjigje nga SPAK:
1. A kemi të bëjmë me një rast konkret të abuzimit me detyrën apo së paku, me indicie për hetim për abuzim me detyrën?
2. A mund të ligjërohet si normalitet kontaktimi personal i KM për një kompani private të painteresuar për ta sjell atë në Tiranë, për t’i siguruar një ose më shumë projekte, për ta lidhur me firmën financuese (klientin) dhe për ta miratuar më pas si titullar ekzekutiv i jurisë/palës shqiptare të gjitha aktet pasuese të projekteve?
3. A mundet që drejtuesi i SPAK të lajmërojë në telefon një firmë për të ardhur në SPAK dhe për të fituar tendera? Nëse jo, a mundet që SPAK ta lejojë që një gjë e tillë të ndodh me zyrën më të lartë ekzekutive dhe politike në vend, zyrën e kryeministrit?
4. Neni 26 i VKM 830/2013 ndalon anëtarët e qeverisë, ku bën pjesë edhe kryeministri “të zhvillojnë takime me përfaqësues të biznesit apo grupeve të interesit pa praninë e dy nëpunësve/funksionarëve të lartë të ministrisë përkatëse dhe pa mbajtur minutat e takimeve, regjistrimin e identitetit të personave të përfshirë në këto takime, si dhe evidentimin e çështjeve të diskutuara në një regjistër të posaçëm që mbahet nga sekretari i përgjithshëm i ministrisë përkatëse”. Në rastin konkret, KM duhet të ketë stafin e tij të kabinetit dhe Sekretarin e Përgjithshëm prezent dhe të dokumentojë takimin në protokoll. A ka ndodhur një gjë e tillë në këtë dhe raste të tjera të ngjashme?
5. Nëse firma ndërtuese/realizuese rezulton se është subjekt i masave të SPAK dhe GJKKO kundër krimit të organizuar, a do të thellohen hetimet për të hetuar lidhjet midis firmës (klientit), studios së arkitektit të përzgjedhur nga titullari i qeverisë dhe raportet/marrëveshjet formale dhe informale midis tyre?
Kaq për tani.
Aktet antikorrupsion dhe standardet e shtetit të së drejtës nuk maten me hetimet ndaj qytetarëve që kanë kryer lidhje të paligjshme elektrike në pamundësi pagese të faturave mujore, por maten me hetimin e zyrtarëve të lartë që kontrollojnë/(keq)përdorin postin, shtetin, institucionet, vendimmarrjen, buxhetin, pronën publike dhe mandatin për lidhje korruptive, klienteliste, abuzive dhe minuese ndaj demokracisë funksionale dhe transparencës publike.
