Në bregdetin e Jugut, aty ku turizmi shitet si “perla” e Shqipërisë, realiteti i përditshëm i banorëve dhe pushuesve shpesh përplaset me një mungesë elementare: ujin e pijshëm.
Ndërsa projektet strategjike për resorte dhe hotele me pesë yje shtohen, zgjidhja e vetme e qëndrueshme mbetet ujësjellësi i ri i Tragjasit. Ky investim nuk është thjesht një projekt tubacionesh, por një domosdoshmëri kombëtare për të garantuar zhvillimin ekonomik dhe cilësinë e jetës.
Ligjshmëria dhe Transparenca e Projektit
Projekti ka kaluar nëpër të gjitha filtrat institucionalë, duke u konfirmuar si teknikisht i saktë dhe ligjërisht i rregullt.
Kujtim Muço, Inxhinier Hidroteknik, sqaron rrugëtimin e këtij investimi:
“Ky projekt ka iniciuar me një kërkesë për investim nga bashkia Himarë dhe më pas ka kaluar të gjitha hallkat ligjore ashtu si çdo projekt tjetër deri në investim. Pra është miratuar nga Këshilli Teknik, është pajisur me leje mjedisore nga AKM-ja, ka marrë miratimin nga oponenca e shërbimit gjeologjik shqiptar, është miratuar leja e ujit nga Këshilli i Basenit Lumor Vjosë. Gjithashtu në fund është pajisur me leje ndërtimi dhe ka filluar investimi i cili është financuar nga AKUK. Momentalisht është kolauduar loti i parë, loti i dytë është në proces për kolaudim, ndërkohë që loti i tretë është i pezulluar, siç e dimë, për shkak të ankesave nga banorët e Tragjasit.
Studimet konfirmojnë: Burimi është i pashtershëm
Ndryshe nga frika e banorëve për tharjen e burimit, shifrat gjeologjike tregojnë një realitet tjetër. Burimi i Tragjasit është një pasuri ujore që, në pjesën më të madhe, sot derdhet pa asnjë dobi në det.
Arianit Gelaj, Specialist në AKUK, jep detajet teknike që vërtetojnë bollëkun e ujit:
“Burimi është një burim tektoniko-karstik ngjitës dhe bën pjesë në akuiferin karbonatik të Tragjasit, i cili është pjesë si zonë ushqimi ka të përbashkët me Ujin e Ftohtë Vlorë. Domethënë është i njëjti akuifer karstik dhe zona e ushqimit komplet… Ky burim ka pasur të dhëna të hershme të cilat i kanë pasqyruar edhe në studim. Të dhënat kanë qenë nga 700 litra deri në 3,300 litra në sekondë… Mbi bazën e të dhënave të shërbimit gjeologjik, prurja minimale e këtij burimi ka rezultuar 497 litra/sekondë.”
Më tej, Gelaj thekson se projektimi është bërë me vizion afatgjatë: “Kjo sasi është e mjaftueshme për të marrë 290 litra që kërkohet nga projekti. Por, projekti do të zhvillohet për një periudhë 25-vjeçare, zhvillimin maksimal do ta ketë pas 25 viteve. Sot , sasia duhet të jetë shumë herë më e vogël… Leja nga agjencia e menaxhimit të burimeve ujore është marrë për 290 litra, por është llogaritur të lihet një rrjedhje ekologjike prej 186 litrash.”
Kontrasti i Dhimbshëm: Bollëku i Malit dhe Etja e Bregut
Në Tragjas, uji nuk është problem. Investigimi në terren zbuloi se banorët nuk vuajnë për ujë të pijshëm. Një banor i Tragjasit (intervistuar me kamera të fshehtë) konfirmon: “Gjithë masa, 80% i kanë me puse… vetëm nëpër puse. Ujë ka sa të duash, sa të mos e vrasësh më trurin.”
Nga ana tjetër, vetëm pak kilometra më tej, në Dhërmi e Palasë, mungesa e ujit po kthehet në një krizë humanitare dhe ekonomike. Një banor i Dhërmiut shpjegon vështirësitë ekstreme: “Jam që të enjten pa ujë, jo vetëm unë po të gjithë. S’ka ujë, me nder që flasim, nevojën e hollë dal jashtë shtëpisë mbrapa si njëherë e një kohë… se s’ka ujë, do larë ajo banjo. Po s’erdhi nga Tragjasi dhe po s’u vu dorë në rregullim, kështu do jetë gjithmonë.”
Një Investim që nuk mund të presë
Bllokimi i Lotit të Tretë të ujësjellësit mban peng jo vetëm mirëqenien e mijëra banorëve të Dhërmiut, Palasës dhe Radhimës, por edhe imazhin e Shqipërisë si një destinacion turistik serioz. Kur të dhënat teknike tregojnë se uji derdhet kot në det dhe se sasia e marrë nuk dëmton ekosistemin, kundërshtimi humb sensin e logjikës.
Realizimi i këtij projekti është një akt drejtësie për zonën e Bregut dhe një hap i pashmangshëm drejt një turizmi të qëndrueshëm, ku uji i pijshëm nuk shihet si luks, por si një e drejtë bazike e garantuar.
