Takimi i parë i “Bordit të Paqes” të krijuar nga Donald Trump u zhvillua të enjten mes shumë bujës dhe premtimeve financiare, por edhe me skepticizëm të hapur nga brenda dhe jashtë SHBA-së. Nisma u prezantua si një mekanizëm i ri për rindërtimin e Gazës, por kritikët e shohin si një përpjekje për të krijuar një strukturë paralele me OKB-në, nën kontroll të drejtpërdrejtë të Shtëpisë së Bardhë.
Rreth 24 vende që i janë bashkuar iniciativës shpallën mbi 6.5 miliardë dollarë zotime financiare pas një fjalimi 47-minutësh të Trump, i cili e quajti atë “bordin më prestigjioz të krijuar ndonjëherë”. Presidenti amerikan njoftoi gjithashtu një angazhim prej 10 miliardë dollarësh nga SHBA, pjesë e një plani 10-vjeçar rindërtimi. Megjithatë, në të njëjtën kohë ai deklaroi se bordi do të “forcojë OKB-në”, por edhe do ta “mbikëqyrë për t’u siguruar që funksionon siç duhet”, një formulim që ka ngritur pikëpyetje serioze, pasi karta e OKB-së nuk parashikon asnjë organ të tillë mbikëqyrës.
Edhe brenda SHBA-së pati reagime të menjëhershme. Senatori demokrat Ed Markey e cilësoi bordin si një “përpjekje të hapur për të zëvendësuar OKB-në” dhe kërkoi sqarime se si administrata do të respektojë detyrimet ligjore për informimin e Kongresit mbi angazhimet ndërkombëtare. Ndërkohë, SHBA-ja është rreth 4 miliardë dollarë në vonesë në pagesat ndaj OKB-së, ndërsa Departamenti i Shtetit mohoi se Amerika “i detyrohet” organizatës ndërkombëtare.
Në planin ndërkombëtar, mbështetja duket e kufizuar. Vetëm Hungaria dhe Bullgaria iu bashkuan zyrtarisht nga vendet e BE-së, ndërsa shumë shtete europiane morën pjesë vetëm si vëzhgues. Norvegjia, Franca dhe vetë BE-ja deklaruan se nuk do të bëhen pjesë e saj. Një diplomat europian u shpreh se “shumica e vendeve që kanë peshë nuk duan një organizatë të paqartë, të drejtuar përherë nga Trump, që të konkurrojë ose zëvendësojë strukturat ekzistuese shumëpalëshe”.
Skepticizëm ka edhe për strukturën e brendshme të bordit. Trump ka emëruar veten kryetar të përjetshëm, me të drejtë vetoje, kontroll mbi agjendën dhe të drejtën për të zgjedhur pasardhësin e tij. Kjo formë drejtimi ka bërë disa vende të hezitojnë të angazhohen plotësisht.
Nga ana financiare, angazhimet përfshijnë 1.2 miliardë dollarë nga Emiratet e Bashkuara Arabe dhe 1 miliard dollarë nga Arabia Saudite. Investimi fillestar prej 1.25 miliardë dollarësh do të shkojë për pastrim municionesh, strehim të përkohshëm dhe ndihmë mjekësore. Sipas një raporti të Bankës Botërore, OKB-së dhe BE-së, rindërtimi i Gazës pas luftës do të kushtojë rreth 53 miliardë dollarë.
Megjithatë, edhe në terren ka rezerva. I vetmi folës palestinez në takim, Ali Shaath, foli për kushte “jashtëzakonisht të vështira”. Aktivistë palestinezë e quajtën nismën “një farsë”, duke theksuar se vendimet për Gazën po merren pa përfshirjen reale të palestinezëve. “Është si të organizosh një dasmë pa nusen,” u shpreh një prej tyre.
Në këtë kontekst, edhe deklarata e Kryeministrit shqiptar Edi Rama mori vëmendje. Ai tha se bordi nuk duket si një përpjekje për të zëvendësuar OKB-në, por shtoi se nëse ndihmon ta “zgjojë” atë, “Zoti e bekoftë Bordin e Paqes”.
Ndërsa Trump e paraqet si një hap të ri drejt paqes dhe stabilitetit në Lindjen e Mesme, shumë diplomatë dhe politikanë e shohin si një lëvizje që rrezikon të anashkalojë kanalet tradicionale diplomatike dhe të krijojë tensione me aleatët perëndimorë. Nëse “Bordi i Paqes” do të shndërrohet në një mekanizëm real shumëpalësh apo do të mbetet një projekt me vulën personale të Trump, mbetet ende për t’u parë./Politico/
