Në Shtëpinë e Bardhë, presidenti Donald Trump dhe Sekretari i Mbrojtjes Pete Hegseth njoftuan se do të intensifikojnë veprimet ushtarake kundër karteleve të drogës në Amerikën Latine, duke premtuar goditje të ashpra kundër anijeve dhe rrjeteve të trafikut të narkotikëve. Trump u shpreh në mënyrë të drejtpërdrejtë: “Ne do t’i vrasim ata që sjellin drogë në vendin tonë.”
Administrata amerikane thotë se qëllimi është goditja e karteleve nën motivin e luftës kundër trafikut të drogës. Nga ana tjetër, raportime të mediave ndërkombëtare (përfshirë Financial Times) thonë se përshkallëzimi i pranisë ushtarake në Detin e Karaibeve dhe Paqësorin lindor përfshirë dhe dërgimin e një grupi sulmues aeroplanmbajtësesh ka ngjallur kritika serioze.
Sipas të dhënave të përmendura nga burime të ndryshme, deri tani janë kryer të paktën 10 sulme që synonin anije të dyshuara për trafik droge, dhe në këto sulme kanë humbur jetën 43 persona. Kritikët dhe ekspertët ligjorë thonë se shumica e këtyre veprimeve përbëjnë vrasje jashtëgjyqësore në det dhe se trafikantët duhet të arrestohen dhe gjykuar, jo të goditen dhe ekzekutohen pa proces gjyqësor.
Avokatë dhe akademikë amerikanë kanë ngritur dyshime të forta për ligjshmërinë e veprimeve. Mary Helen O’Connell, profesoreshë e së drejtës, dhe ish-zyrtare të Departamentit të Mbrojtjes kanë thënë se përdorimi i forcës jashtë kontekstit të një konflikti të njohur ushtarak mund të jetë në shkelje me ligjin amerikan dhe të drejtën ndërkombëtare.
Disa vende të Amerikës Latine reaguan ashpër. Presidenti kolumbian Gustavo Petro i quajti sulmet “atentate”, ndërsa presidenti brazilian Lula da Silva sugjeroi që SHBA të bashkëpunojë më shumë me forcat ligjzbatuese të vendeve të rajonit, jo me operacione ushtarake njëanshme.
Administrata Trump pretendon se ka dëshmi për përfshirjen e disa anijeve në trafik të drogës, por kritikët kërkojnë që këto prova të bëhen publike. Nga ana e tyre, zyrtarë amerikanë thonë se kanë cilësuar disa kartele si “organizata terroriste të huaja”, duke përdorur këtë argument për t’i justifikuar veprimet. Megjithatë, ekspertë ligjorë vënë në pikëpyetje kompetencën e administratës për të autorizuar veprime të tilla në shkallë ndërkombëtare pa miratim të Kongresit.
