Dy vjet kundërshtim i organizuar dhe i motivuar, me lidhje në gjysmën e Evropës, nuk mund të anulohen brenda disa minutash, ata zënë rrënjë. Dhe ata ringrejnë protestën: dje pasdite, u kthyem për të demonstruar jo më shumë ose jo vetëm “për” teatrin e anuluar, por mbi të gjitha “kundër kthimit të diktaturës”.
Fjalë të forta, të cilat nuk përdoren rastësisht: 64 persona u arrestuan të dielën nga policia dhe ajo që artistët dhe aktivistët denoncojnë është rifillimi i metodave që tashmë janë parë gjatë regjimit, nga të cilat, 30 vjet më vonë, kujtesa është e gjallë në çdo cep të vendit. Me pak fjalë, kjo nuk është “vetëm” një çështje kulturore dhe përfshihen gjithashtu institucionet italiane, nga të cilat pritej një pozicionim i fortë që nuk erdhi kurrë, për dallim nga ai gjerman, për shembull.
Operacioni blic dhe arrestimet – Në agim të dielën, sulmi, në urgjencë të plotë Covid. Një veprim i shpejtë rrufe, i zbatuar në 15 minuta. Zërat për një ndërhyrje menjëherë në karantinë dhe kufizime ishin bërë më këmbëngulëse ditëve të fundit: buldozerët pritej të arrinin nga dy në mëngjes të dielën dhe deri në 4 të mëngjesit një mijë njerëz ishin në shesh.
Pastaj, kur protestuesit u kthyen në shtëpi, mbi një mijë oficerë nga departamente të ndryshme të policisë arritën në orën 4.30 të mëngjesit. Shembja filloi kur aktorët Neritan Liçaj dhe Julinda Emiri dhe regjisori Robert Budina ishin akoma brenda, dhe u morën me vete nga policët, të cilët rrethuan zonën për të lejuar mjetet për të shembur teatrin italian, saktësisht mbrapa sheshit Skënderberj. Gjatë gjithë ditës, protestat u zhvendosën në bulevardin “Dëshmorët dhe Kombit ’, pavarësisht nga ndalesat për demonstrime publike dhe tubime të vendosura nga legjislacioni Covid, nga i cili, sipas protestuesve, shteti përfitoi.
…
“Ne jemi të zhgënjyer nga Italia, është koha për të ndërmarrë veprime” – “Ne ende presim maksimumin” – thonë ata për fattoquotidiano.it nga Aleanca për Mbrojtjen e Teatrit – nje reagim energjik. Një krim ligjor dhe moral u krye të dielën. Përkundër faktit se në këto 27 muaj ambasadori italian (Alberto Cutillo, tetorin e kaluar) ka ndërhyrë vetëm një herë në prishje, në një intervistë për gazetën Panorama; përkundër faktit se muajt e fundit as Instituti Kulturor Italian nuk ka ndërhyrë, megjithëse zyra e tij është 300 metra larg Teatrit, është e rëndësishme që Shteti Italian të ndërhyjë. Nëse Shqipëria ka ende vlerë për Italinë, është koha për të reaguar. Zhgënjimi ynë është tashmë i madh “.
“Është e drejtë të pyesim se çfarë bëjnë Ambasada Italiane dhe Instituti Kulturor i lidhur me të në këto raste. A nuk duhet të jetë detyra e tyre të ruajnë trashëgiminë artistike dhe arkitekturore italiane në Shqipëri?” Një grup arkitektësh dhe pedagogë nga Universiteti La Sapienza i Romës – Marco Petreschi, Nilda Valentin dhe Antonino Saggio – dhe nga Universiteti i Barit, Profesor Anna Bruna Menghini, të gjithë njohës të thellë të arkitekturës shqiptare dhe me përvojë të mësimdhënie në universitetet e Tokës së Shqiponjave. Ata nënshkruan një dokument shumë kritik: “Njëqindvjetori i lindjes së Tiranës Kryeqytet mund të ishte festuar në një mënyrë më të denjë. Kjo prishje – shkruan ata – shkon prapa në kohë, kur kishat dhe xhamitë u shkatërruan me dhunën politike të një regjimi diktatorial, duke anuluar ashpër çdo përpjekje për kundërshtim.
Çfarë ndryshimi ka sot me demokracinë e pretenduar shqiptare, e cila vepron me të njëjtat metoda duke shembur Teatrin Kombëtar të Shqipërisë? Kjo ishte një vepër e njohur botërisht e përsosmërisë arkitektonike italiane, e admiruar dhe e botuar në shumë libra shkencorë dhe revista shkencore, si një nga shembujt e parë në Evropë të parafabrikatave të bëra në Milano dhe të montuar, me patentë ekskluzive, në 1938 në Tiranë në kohë shumë të shkurtër. Çfarë ndryshimi ka me regjimin e shekullit të kaluar kur edhe intelektualët që kanë kundërshtuar këtë masakër përfundojnë duke u zhvlerësuar dhe denigruar?”
