Nga Emma Larbi, LE MONDE
Që nga fundi i muajit maj, protestat antiqeveritare, të lindura nga kundërshtimi ndaj projekteve ndërtimore të familjes Trump në një ishull të Shqipërisë, kanë mbledhur mijëra shqiptarë. Mes tyre ndodhet një pjesë e madhe e Gjeneratës Z, e zemëruar me një pushtet që e konsideron të dështuar dhe të korruptuar.
Në mbrëmje, bulevardi pranë zyrës së kryeministrit shqiptar Edi Rama mbyllet për automjetet. Të moshuarit presin të ulur në karrige plastike, një shkallë e vogël vendoset përballë godinës ku protestuesit mbajnë fjalimet e tyre, ndërsa shitësit e flamujve shqiptarë shëtisin duke pritur turmën. Kjo skenë është bërë e zakonshme. Kështu ishte edhe të shtunën, më 11 korrik.
Për natën e 43-të radhazi, Tirana ishte skena e protestave të lindura nga kundërshtimi ndaj projekteve ndërtimore të Jared Kushner dhe bashkëshortes së tij, Ivanka Trump, në ishullin e Sazanit dhe në bregdetin e Zvërnecit, një zonë bregdetare në jug të vendit.
Përtej këtij projekti, mijëra pjesëmarrës, nën sloganin “Shqipëria nuk është në shitje”, denoncojnë një zhvillim me dy standarde: turizmi po rritet me ritme të shpejta, ndërsa nevojat bazë, si strehimi i përballueshëm, një sistem arsimor efikas dhe kujdesi shëndetësor cilësor, mbeten të paplotësuara.
Të gjithë protestuesit kundërshtojnë dështimin e institucioneve publike, korrupsionin e përhapur dhe një rritje ekonomike nga e cila, sipas tyre, përfiton vetëm një oligarki të vogël.
Edhe pse lëvizja përfaqëson një konsensus të paprecedentë, Gjenerata Z është veçanërisht e pranishme. Të rinjtë nga 18 deri në 29 vjeç akuzojnë pushtetin e mishëruar nga kryeministri Edi Rama, ndërsa ky i fundit i akuzon protestuesit se janë pjesë e “një lufte hibride të drejtuar nga jashtë”.
Pesë prej tyre shpjegojnë arsyet pse iu bashkuan kësaj proteste të paprecedentë, të quajtur “Revolucioni i Flamingove”.
Erta Kurta: “Tani prindërit e mi janë krenarë për mua”
Erta Kurta, 22 vjeçe, u bë aktiviste pasi, në fund të muajit maj, pa një video që qarkullonte në rrjetet sociale. Në të shiheshin roje private sigurie duke shtyrë me dhunë banorët që protestonin kundër vendosjes së makinerive të ndërtimit në plazhet e synuara nga familja Trump në ishullin e Sazanit.
Që atëherë, e reja nuk ndahet nga çanta e saj në formë flamingoje rozë. Ky shpend, i kërcënuar nga projektet ndërtimore, është bërë simboli i lëvizjes.
Studentja e arkitekturës në Universitetin Polis në Tiranë kërkon shërbime publike më të mira.
Ajo kujton një shtrim në spital që e përshkruan si “traumatik”, kur ishte 13 vjeçe, për shkak të një infeksioni në mushkëri. Ajo flet për cilësinë e dobët të kujdesit shëndetësor dhe korrupsionin e personelit, “nga infermierja deri te mjeku”. Kjo situatë i bindi prindërit ta dërgonin për mjekim në Turqi.
Nga fëmijëria e saj, më e madhja e disa motrave kujton se u rrit duke dëgjuar rrëfimet e prindërve të saj, të cilët ishin “të shtypur” gjatë viteve të diktaturës komuniste (1946–1991).
Për këtë arsye, ndryshimi i papritur i Ertës në aktiviste fillimisht i frikësoi shumë prindërit e saj.
“Ata ishin të tmerruar. Thoshin se isha bërë revolucionarja e familjes dhe nëna më përsëriste vazhdimisht se situata nuk ishte aq dramatike.”
Megjithatë, me kalimin e kohës, nëna e saj, mësuese, dhe babai, sipërmarrës, e pranuan angazhimin e saj.
“Tani ata janë krenarë për mua,” thotë ajo me zë të ulët.
Jurgen Shpërdhea: “Duhet ta bëjmë zërin tonë të dëgjohet me diplomaci”
Jurgen Shpërdhea, 29 vjeç, thotë se ishte i pari që brohoriti “Revolucion!”. Kjo ndodhi më 3 qershor.
Edhe pse lëvizja nuk ka një lider, Jurgeni është bërë një nga zërat më të njohur të saj.
Pavarësisht miqësive që krijoi shpejt në Tiranë, ai vazhdon ta ndiejë veten si i huaj. Ai është nga Griza, një fshat pranë Detit Adriatik, ku prindërit e tij kujdesen për fermën familjare, krahas punës së tyre si zjarrfikës dhe pastruese.
“Atje kisha komunitetin tim, familjen time, kushërinjtë e mi,” kujton ai.
Por, si në shumë zona të tjera, fshati është boshatisur nga të rinjtë.
“Në dasma dhe në funerale nuk ka mbetur më askush,” thotë ai me trishtim.
Ai ankohet për mungesën e perspektivës që i detyron të rinjtë të emigrojnë.
Në Shqipëri, më shumë se 25% e të rinjve 15–24 vjeç ishin të papunë në vitin 2025, sipas Bankës Botërore, krahasuar me 18.9% në Francë.
Jurgeni shqetësohet gjithashtu kur sheh zonat natyrore duke u shndërruar në resorte turistike.
“Familja e nënës sime është nga Dhërmiu, një fshat pranë malit Çika. Nuk mund ta imagjinoj që një ditë ai vend të shkatërrohet për të ndërtuar komplekse luksoze.”
Ai e ka bërë të vetin sloganin e protestave “Shqipëria nuk është në shitje”, duke iu referuar ligjeve të viteve 2024 dhe 2025, të cilat lehtësojnë investimet strategjike, veçanërisht në zonat natyrore.
Megjithëse është i zemëruar, ai, që punon si i vetëpunësuar në marketingun dixhital, mbetet pacifist.
Ai beson se Gjenerata Z është “më pak e dhunshme” se brezat e mëparshëm.
“Duhet ta bëjmë zërin tonë të dëgjohet me diplomaci.”
Flavia Osmani: “Ne duam ta nisim gjithçka nga e para”
Flavia Osmani, 26 vjeçe, kishte kohë që priste një mobilizim të tillë.
“Ne duam ta nisim gjithçka nga e para, prandaj e quajmë revolucion,” thotë aktivistja, e angazhuar në partinë e majtë Bashkë.
Ajo punon si inxhiniere programuese për një kompani italiane dhe ka studiuar në universitetin Sorbonne Nouvelle në Paris.
Gjatë qëndrimit në Francë, ajo u njoh me aktivistë sindikalë, mori pjesë në protestat e 1 Majit dhe u përfshi në diskutime politike.
Pasi u kthye në Shqipëri, vendosi një objektiv të qartë: “Të jem politikisht e dobishme këtu.”
Zëri i saj është ngjirur ngaqë ka bërtitur shumë me megafon gjatë protestave.
Flavia mendon se brezi i saj jeton më keq se ai i prindërve.
Sipas saj, prindërit e saj kishin: qira më të përballueshme;
punë që përputheshin me studimet e tyre.
Babai i saj drejton një biznes të vogël të pjesëve të automjeteve, ndërsa nëna punon si ndihmëse në një shkollë.
Sot, sipas Flavias, gjithçka kontrollohet nga: “një grusht oligarkësh.”
Ajo kërkon që drejtuesit përgjegjës të dënohen dhe që të ketë një rinovim të klasës politike.
“Ka plot të rinj që janë gati.”
Aslan dhe Andi Dogjani: “Gjenerata Z është në mision”
Aslan dhe Andi Dogjani, 23 dhe 21 vjeç, janë fëmijë të rrjeteve sociale.
Pikërisht përmes telefonave të tyre ata u njohën me lëvizjen protestuese.
“Pashë shumë postime në TikTok dhe Instagram,” tregon Andi, student i biznesit në Universitetin Epoka. “Vajzat shkruanin: ‘Ejani në protestë!’“
Që prej asaj kohe, dy vëllezërit nuk kanë munguar në asnjë protestë.
Babai i tyre, avokat, dhe nëna, amvise, i mbështetën që në fillim.
“Ata na kanë mësuar të jemi idealistë,” thotë Andi.
Të dy janë studentë dhe ëndërrojnë ta ndërtojnë jetën e tyre në Shqipëri.
“Me njerëzit që duam,” shton Aslani, student i drejtësisë në Universitetin Europian të Tiranës.
Megjithatë, largimi i kushërinjve të tij drejt vendeve të tjera të Europës dhe Shteteve të Bashkuara e trishton.
“Secili prej tyre më mungon shumë.”
Së bashku, ata kritikojnë një shoqëri që, sipas tyre: “i refuzon njerëzit që nuk janë të korruptuar.”
Ata besojnë se korrupsioni ua pengon të ardhmen që në universitet, ku, sipas tyre, notat e mira mund të blihen dhe merita nuk vlerësohet gjithmonë.
Edhe pse pjesëmarrja në protesta ishte zvogëluar rreth gjashtë javë pas fillimit të lëvizjes, dy studentët shpresojnë për një ringjallje të saj me nisjen e vitit të ri universitar.
Aslani është i bindur se: “Gjenerata Z është në mision.”
