Kini kujdes boshllëkun. Ky është mësimi kryesor nga raporti i Komisionit Evropian për Shqipërinë 2025, të cilin Parlamenti Evropian e miratoi javën e kaluar.
Si Komisioni ashtu edhe Parlamenti gjetën mënyra të panumërta për të nxjerrë në pah hapësirën midis ligjeve, politikave dhe strategjive të vendit kandidat të Shqipërisë nga njëra anë, dhe zbatimit të tyre nga ana tjetër.
Në atë boshllëk, enden flamingot. Protestat masive në Shqipëri kanë hyrë në javën e tyre të katërt pa asnjë shenjë se po humbasin vrullin. Përpjekjet e qeverisë për t’i etiketuar ato si pro-greke, pro-serbe, pro-iraniane ose antisemite nuk e kanë ndaluar valën në rritje. As përdorimi i vulgaritetit apo i një kënge çuditërisht narcisiste .
Të quajtur “Revolucioni i Flamingove” sipas zogjve që janë në rrezik nga një zhvillim luksoz turistik, protestuesit e përqendrojnë zemërimin e tyre ndaj asaj që e shohin si një elitë politike të korruptuar që e kthen tokën publike në përfitim privat .
Protestuesit jetojnë në një vend me një reformë në drejtësi të mbështetur nga BE-ja nga njëra anë dhe me rënie të rezultateve për Transparency International nga ana tjetër; me një strategji të re kundër korrupsionit dhe prokurorë të posaçëm nga njëra anë dhe një parti në pushtet që mbron zyrtarët e nivelit të lartë nga ana tjetër; me mekanizma për të luftuar pastrimin e parave nga njëra anë dhe ndërtime në shkallë të gjerë të lidhura me pastrimin e parave nga ana tjetër.
Sfida e anëtarësimit të Shqipërisë nuk është më legjislative — është një deficit vullneti politik që përshkon të gjithë sistemin. Një përjashtim del në pah: politika e sigurisë dhe mbrojtjes e Shqipërisë, ku Komisioni vlerësoi “përputhjen e plotë” të vendit, duke përfshirë edhe sanksionet kundër Rusisë.
Rreshtimi në arenën e jashtme nuk është surprizë. Ai përputhet me një model që nga rënia e komunizmit 36 vjet më parë: qeveritë shqiptare mund të sillen mirë jashtë vendit dhe të sundojnë si të duan brenda vendit.
Pika e verbër e Evropës në Shqipëri – atëherë dhe tani
Ironikisht, një fushë ku legjislacioni dhe zbatimi janë takuar është projekti turistik që përfshin Jared Kushner, Ivanka Trump dhe një përzierje të errët të të tjerëve.Pas zgjatjes së Ligjit për Investimet Strategjike të vitit 2015 dhe ndryshimit të Ligjit për Zonat e Mbrojtura, buldozerët çanë dunat në Zvërnec në bregdet, duke shkaktuar protestat aktuale, veçanërisht pasi rojet rrahën një protestues dhe e tërhoqën zvarrë nëpër rërë.
Rezoluta e PE-së e javës së kaluar e mori me të drejtë këtë parasysh. Ajo kritikoi Ligjin për Investimet Strategjike për “mundësimin e procedurave të përshpejtuara të lejeve dhe zvogëlimin e kontrollit mjedisor”, bëri thirrje për shfuqizimin e ndryshimeve të vitit 2024 në Ligjin për Zonat e Mbrojtura dhe kërkoi një moratorium për lejet dhe ndërtimet e reja brenda zonave të mbrojtura.
Kryeministri Edi Rama u pajtua shpejt dhe premtoi se projekti do t’i nënshtrohej një vlerësimi të duhur mjedisor. Kjo nuk do të kishte ndodhur pa protestuesit dhe vëmendjen ndërkombëtare që ata tërhoqën, e cila ia ka dëmtuar pamjen e shkëlqyer ndërkombëtare Ramës.
Por BE-ja nuk duhet të mjaftohet me një premtim për shqyrtim mjedisor. Lidhja kritike duhet të bëhet ende midis këtij zhvillimi dhe boshllëqeve që Komisioni ka identifikuar në sundimin e ligjit, korrupsionin dhe krimin e organizuar.
Konsideroni institucionin më të besueshëmNë Shqipëri sot nuk është qeveria, parlamenti apo ndonjë parti politike, por zyra e posaçme e prokurorit kundër korrupsionit që Komisioni me të drejtë e lavdëron — e njohur si SPAK.Këtë muaj, SPAK lëshoi 20 urdhër-arreste dhe sekuestroi më shumë se 100 milionë euro në asete, ndërsa gjurmon paratë e drogës që rrjedhin në projekte ndërtimi, përfshirë projektin me Kushner dhe Trump.
Ky është thelbi i asaj që duan protestuesit: jo ndalimin e projekteve turistike, por zhvillime dhe qeveri që respektojnë ligjin.
BE-ja ka ecur me shpejtësi për të integruar Shqipërinë , kryesisht për arsye gjeostrategjike – në këtë kuptim, Vladimir Putin i ka dhënë Edi Ramës një shtysë të dobishme. Por injorimi i njerëzve që tani mbushin rrugët e Shqipërisë, duke bërë thirrje për transparencë dhe llogaridhënie, do të minojë besueshmërinë e BE-së dhe do të tradhtojë vlerat demokratike që Bashkimi pretendon se përfaqëson.
Protestuesit po marshojnë me shpejtësi. BE-ja do të bënte mirë të vazhdonte./ Euroactiv
