Ndërsa liderët e NATO-s përgatiten për samitin në Turqi javën e ardhshme, planet për një samit të aleancës në Shqipëri vitin e ardhshëm janë vënë në pikëpyetje për shkak të rezistencës nga administrata Trump dhe pakënaqësisë së disa anëtarëve të NATO-s me nivelin e ulët të shpenzimeve të mbrojtjes nga Tirana, thanë për Reuters një diplomat i NATO-s, një zyrtar evropian dhe tre persona të njohur me çështjen.
Një projekt-deklaratë për samitin e javës së ardhshme në Ankara aktualisht nuk përmend mbajtjen e samitit të ardhshëm në Shqipëri, pavarësisht një deklarate të mëparshme që parashikonte zhvillimin e tij atje, thanë burimet.
Ky zhvillim vjen në një kohë kur vendet evropiane anëtare të NATO-s po përpiqen t’i tregojnë presidentit amerikan Donald Trump, në Ankara, se kanë bërë përparim në përmbushjen e angazhimeve për rritjen e shpenzimeve të mbrojtjes dhe të shmangin përplasjet e hapura me liderin amerikan.
Paqartësia mbi fatin e samitit të NATO-s në Shqipëri vjen gjithashtu pasi Reuters raportoi në prill se NATO po shqyrton mundësinë e ndërprerjes së praktikës së saj të viteve të fundit për mbajtjen e samiteve vjetore, një lëvizje që mund të shmangte një përballje potencialisht të tensionuar me Trump më vonë gjatë mandatit të tij.
Njëri nga personat i njohur me diskutimet tha se niveli i shpenzimeve të mbrojtjes nga Shqipëria është i tillë që, nëse NATO mban një samit në vend në vitin 2027, Trump mund të reagojë me zemërim, duke shkaktuar tituj negativë në media.
Një diplomat evropian tha se versioni më i fundit i tekstit thjesht thekson se liderët presin me padurim takimin e tyre të ardhshëm, pa specifikuar kohën apo vendin.
“Projektet janë vetëm projekt-dokumente, jo vendime,” tha një zëdhënës i qeverisë shqiptare për Reuters, kur u pyet për mungesën e referencës ndaj Shqipërisë në projekt-deklaratën, e cila është ende në negociata dhe mund të ndryshojë.
Shtëpia e Bardhë refuzoi të komentojë. Një zyrtar i NATO-s tha se nuk kishte një koment të menjëhershëm.
Në fokus: Shpenzimet për mbrojtjen
Vitet e fundit, deklaratat zyrtare të samiteve të NATO-s zakonisht kanë përmendur në mënyrë të qartë vendin ku do të zhvillohet samiti pasues.
Në samitin e mbajtur në Hagë vitin e kaluar, liderët deklaruan se “presim me padurim takimin tonë të ardhshëm në Turqi në vitin 2026, i ndjekur nga një takim në Shqipëri.”
Në të njëjtin samit, liderët e NATO-s iu përgjigjën kërkesave të Donald Trump duke u zotuar të arrijnë shpenzime prej 5% të Prodhimit të Brendshëm Bruto për mbrojtjen dhe masat e lidhura me të brenda një dekade.
“Pasi këto masa të miratohen në ditët në vijim, shpenzimet e Shqipërisë për mbrojtjen dhe sigurinë për vitin 2026 do të arrijnë në 2.6% të PBB-së, në përputhje me metodologjinë e NATO-s për llogaritjen e shpenzimeve të mbrojtjes.
Nga kjo shumë, 2.2% e PBB-së përfaqëson shpenzimet bazë për mbrojtjen, ndërsa 0.4% e PBB-së përfaqëson shpenzime të tjera që lidhen me mbrojtjen dhe sigurinë,” thuhet në tekst.
Një diplomat evropian tha se Shqipëria mund të përfundojë gjithsesi duke pritur samitin.
“Ata po rrisin gradualisht shpenzimet, do të shohim se ku do të përfundojë kjo,” tha diplomati, duke shtuar: “Unë ende besoj se samiti i ardhshëm do të mbahet në Shqipëri.” /Reuters/
