Pas sulmeve ajrore të Shteteve të Bashkuara ndaj tre prej objekteve kryesore të programit bërthamor iranian Fordow, Natanz dhe Isfahan, pyetja më e rëndësishme tani është: si do të reagojë Teherani?
Prej dekadash, Irani ka ndërtuar një rrjet të gjerë kapacitetesh ushtarake brenda vendit dhe përmes aleatëve të tij në Lindjen e Mesme, pikërisht për të penguar një sulm të mundshëm nga SHBA. Tani që presidenti amerikan Donald Trump ka hyrë drejtpërdrejt në konfliktin e nisur nga Izraeli, Irani mund të vendosë të aktivizojë të gjitha mjetet në dispozicion.
Sipas gjeneralit amerikan në pension Joseph Votel, ish-komandant i Komandës Qendrore të SHBA, Teherani mund të përgjigjet përmes sulmeve të drejtpërdrejta ndaj forcave apo ambasadave amerikane në rajon, përmes sulmeve kibernetike, terroriste apo përmes grupeve të armatosura aleate. Baza ushtarake amerikane në Katar, Bahrein dhe Kuvajt janë në listën e objektivave të mundshëm.
Sipas një zyrtari të mbrojtjes, SHBA ka rreth 40.000 trupa të vendosur në Lindjen e Mesme, të shpërndarë në disa vende, përfshirë Emiratet e Bashkuara Arabe, Irakun, Egjiptin, Jordaninë, Arabinë Saudite dhe Sirinë.
Rreziku për mbylljen e Ngushticës së Hormuzit
Një tjetër skenar i rrezikshëm është mbyllja e Ngushticës së Hormuzit, një pikë kyçe detare nga kalon mbi 20% e furnizimit botëror me naftë. Irani ka një flotë të madhe anijesh të shpejta dhe mijëra mina detare që mund ta bënin këtë ngushticë të pakalueshme. Një ndërprerje e tillë do të riste ndjeshëm çmimet globale të naftës dhe do të shkaktonte panik në tregjet ndërkombëtare.
Aleatët e Iranit në rajon
Edhe pse grupet si Hezbollahu në Liban dhe Hamasi në Gaza janë dobësuar ndjeshëm nga sulmet izraelite, Irani mund të mbështetet ende te rebelët Houthi në Jemen apo milicitë aleate në Irak. Këto grupe kanë aftësi të mjaftueshme për të goditur objektiva amerikane apo të aleatëve në rajon përmes raketave apo dronëve.
E ardhmja e programit bërthamor
Ekspertët paralajmërojnë se edhe një fushatë e madhe bombardimesh nuk do të mjaftojë për të eliminuar plotësisht programin bërthamor iranian, i cili është i shpërndarë në disa vende. Nëse përshkallëzimi vazhdon, Irani mund të ndërpresë bashkëpunimin me Agjencinë Ndërkombëtare për Energjinë Atomike dhe të largohet nga Traktati i Mos-përhapjes Bërthamore, siç bëri Koreja e Veriut në vitin 2003.
Një krizë me pasoja të paparashikueshme
Zyrtarisht, Irani thotë se programi i tij bërthamor është për qëllime paqësore. Por fakti që është i vetmi shtet jo-bërthamor që pasuron uraniumin deri në 60%, shumë afër nivelit të nevojshëm për armë ka rritur shqetësimet në Perëndim. Ndërkohë, Izraeli besohet të jetë i vetmi vend në rajon që posedon armë bërthamore, ndonëse asnjëherë nuk e ka pranuar zyrtarisht.
Me SHBA tashmë pjesë aktive në konflikt, rreziku për një luftë rajonale të gjerë është më i madh se kurrë. Si do të përgjigjet Irani, në çfarë forme dhe me çfarë intensiteti, do të përcaktojë jo vetëm zhvillimet në Lindjen e Mesme, por edhe stabilitetin gjeopolitik global në muajt në vijim.
