Nga Ilir Kalemaj
Kohë zgjedhjesh, vakt fushate, cikël që risjell bashkë me ekuinoksin pranveror dhe disa nga dilemat e vjetra. Zhvillimet e sotme shpesh janë të kushtëzuara nga trashëgimia, veçanërisht ajo e mungesës së kulturës politike. Pesë dekadat e autarkisë komuniste bënë që izolimi ynë i detyrueshëm të zinte mirë rrënjë dhe duket gati-gati e pamundur të shpëtojmë prej prangave që nuk na lënë të ngremë kokë nga hallet e vogla të përditshme, të cilat i shumojmë me thashetheme kafenesh nga mëngjesi në darkë. Në vend që lajmi ndërkombëtar të imponohet këtu te ne, përkundrazi, ia gjejmë anën të bëhemi ne lajm për botën dhe, kuptohet, gati gjithnjë për keq. Nuk ka shqiptar që në kohë zgjedhjesh nuk shndërrohet në politikan me kohë të plotë, por problemi te ne është se zgjedhjet nuk kanë fund. Shpesh duket se kjo historia e re paskomuniste evoluon sipas një cikli dhe logjike të caktuar. Ajo që francezët e quajnë histoire événementielle, pra histori që tregohet/ rrëfehet bazuar në ngjarje të caktuara, te ne vërtitet rreth zgjedhjeve, të cilat ngjajnë të pambarimta. Madje dhe historitë personale, apo data të veçanta si dasma apo morte, ka mundësi të fillojnë e të marrin si pikë referimi datat e zgjedhjeve iks apo ipsilon.
Thënia e famshme e Kavur-it një kolegut të tij, se “nëse do të bënim për veten aq sa kemi bërë për vendin tonë, do të ishim maskarenj të mëdhenj”, gjen reflektim më tepër se kudo në Ballkanin e trazuar, ku gjen që nga politikanë nacionalistë deri te tallava politika, me rezistencë të admirueshme. Përjashtimin e zakonshëm e bën klasa politike shqiptare, të cilën rrallë e bezdisin ngjarje që ndodhin përtej sinoreve parokiale. Sinjalet e gjeopolitikës së rrëshqitshme, diskriminimet e pakicave shqiptare në vendet fqinje, apo çështje të çfarëdoshme të karakterit pak më të gjerë nga bataku ynë ku llokoçitemi prej kohësh të pashqetësuar, duket se bëjnë pak apo aspak përshtypje këndej nga mëhalla jonë. Duket se zërat që vijnë nga jashtë këtu përplasen heshtur si valë të mbytura, ndërkohë që jehonën kryesore dhe shpesh të vetme e mbart kumti politik, aktualisht ai elektoral, i cili përçohet mes tallazesh emblematike që duken se kanë shoqëruar fatin e shqiptarit kaherë.
Procesi i zgjedhjeve duket se ndërpritet vetëm kur fillon fushata paraprake e procesit të ardhshëm zgjedhor dhe shyqyr që i kemi të alternuara një herë në dy vjet; ndryshe, me zgjedhje të parakohshme dhe alternativa të ngjashme i binte që gjithë koha të ndahej në fushatë, numërim dhe kontestim. Çështjet vërtet të mëdha, ato që synojnë një pakt elite për kapërcim ngërçesh artificiale, për reforma të mëdha, në të drejtat pronësore, në reformat antikorrupsion dhe ngritjen e një mekanizmi efikas sanksionimi për të bërë të mundur që ligjet në letër të zbatohen, kemi arritur t‘i banalizojmë në atë farë feje sa duken si llogje kavaje, ndërsa ato që janë realisht të tilla, i kthejmë në lajm kombëtar në një marrëzi të çastit.
Për të mos folur pastaj për çështje dhe ngjarje matanë kufijve që ndodhin, pavarësisht telenovelës miniseriale që vazhdon prej kohësh këtej te ne. Çështje dhe ngjarje që kërkojnë që shteti shqiptar të flasë me zë të vetëm kur vjen puna te ajo që perceptohet si “interes kombëtar” dhe nuk njeh dallim partiak.
Vendi ynë nuk mund të rrijë si arbitër neutral kur Republika e Kosovës ballafaqohet me risqe të shumëfishta të cilat nuk i ndihmon situata e paqëndrueshmërisë politike si rezultat i vështirësive në krijimin e qeverisë dhe konstituimin e institucioneve por edhe një ‘lufte të ftohtë’ president-kryeministër në Prishtinë. Ndërkohë që marrëdhëniet shpesh të acarta mes Ramës dhe Kurtit vështirësojnë jo vetëm ofrimin dhe pranimin e këshillave me vlerë nga ‘vendi amë’ por edhe nuk kanë kontribuar kurrfarë soj as në krijimin e një hapësire të përbashkët ekonomike, as në nxitjen e njohjeve të mëtejshme të Kosovës (përkundrazi i vendosim ende footnotën edhe kur e ftojmë në Tiranë), as edhe në bashkë-rakordimin e avokimit të përbashkët për Luginën e Preshevës që ballafaqohet me spastrim etnik përmes pasivitetit të adresave dhe kriza të tjera. Po ashtu, rivaliteti Tiranë-Prishtinë është manifestuar edhe duke mbështetur kahe të kundërta në Maqedoninë e Veriut por edhe duke injoruar zhvillimet në Mal të Zi.
Por, që të jesh në gjendje t‘u përgjigjesh sfidave rajonale dhe të kthehesh në faktor me peshën proporcionale në rajonin ku bën pjesë, nuk mjafton vetëm retorika e njëtrajtshme e ditës. Mbi të gjitha, duhet vizion, strategji e qartë, objektiva të sakta dhe koherencë të faktorit dhe aktorëve politikë të këtushëm, të cilët duhet të ndërgjegjësohen që jo detyrimisht “hallet” e tyre politike përbëjnë njëkohësisht “hall” për shqiptarët votues kudo që ata janë. Në vend që të përpiqen të bëjë liderin global, kryeministrit Rama i takon së pari të bëj funksionet që i ka përcaktuar kushtetuta e Shqipërisë dhe mandej t’i bënte hyzmetin halleve të shqiptarëve në rajon apo në diasporë qofshin. Halle këto të shumëfishta që koha nuk i lehtëson por shpesh i ka rënduar. Halle që variojnë nga vijueshmëria e ekzistencës në trojet amtare deri te pasja e sigurisë ekonomike apo e drejta për një jetë të dinjitetshme që nën Rilindjen që nuk polli kurrë duken si ëndrrat e një nate vere apo pritje për Godonë që nuk vjen kurrë. Çdo qeveri duhet të kujdeset për shtetasit e saj. Jo vetëm të kujtohet kur i duhen për vota!
