BE ka njoftuar një partneritet të ri strategjik me vendet në Azinë Qendrore në përfundim të samitit në Uzbekistan.
Në samitin e parë BE-Azia Qendrore me praninë e presidentit të Këshillit Evropian, Antonio Costa, shefen e Komisionit të BE-së, Ursula von der Leyen, u mbajtën bisedime me krerët e Kazakistanit, Kirgistanit, Taxhikistanit, Turkmenistanit dhe Uzbekistanit.
Samiti u zhvillua në mes të një klime të trazuar gjeopolitike dhe ekonomike, një ditë pasi Presidenti i SHBA Donald Trump njoftoi një sërë tarifash të tregtisë globale ndaj disa vendeve, duke përfshirë aleatët si BE dhe MB, duke tronditur tregjet dhe duke tërhequr kritika nga liderët botërorë.
Duke shënuar 30 vjet nga vendosja e marrëdhënieve diplomatike, Antonio Costa theksoi rëndësinë e bashkëpunimit shumëpalësh.
“Në kontekstin e sotëm ndërkombëtar, rëndësia e një rendi shumëpalësh funksional dhe të bazuar në rregulla nuk mund të mbivlerësohet. Takimi ynë sot inkurajon edhe më shumë bashkëpunimin e Bashkimit Evropian për Azinë Qendrore në forume shumëpalëshe, duke përforcuar angazhimin tonë të përbashkët për një botë paqësore dhe rend global të begatë,” tha ai.
Costa trajtoi gjithashtu sfidat e përbashkëta të sigurisë, duke vënë në dukje kërcënime të shumta, veçanërisht terrorizmin, ekstremizmin e dhunshëm dhe trafikun e drogës që rrezikon të përhapet si në Azinë Qendrore ashtu edhe në Evropë.
Ursula von der Leyen përshkroi përfitimet e mundshme të lidhjeve më të forta.
“Vendndodhja juaj strategjike mund të hapë rrugë tregtare globale dhe flukse investimesh. Dhe këto investime të reja do të rrisin sovranitetin. Ato do të forcojnë ekonomitë tuaja. Dhe më e rëndësishmja, ata do të krijojnë miqësi të reja,” tha ajo.
Von der Leyen tha se ajo beson se partneriteti do të çojë në mundësi të reja në sektorë të tillë si energjia, turizmi, tregtia dhe transporti, pasi ajo njoftoi një paketë investimi prej 12 miliardë eurosh për rajonin.
“Kjo do të bashkojë investimet nga Bashkimi ynë Evropian dhe Shtetet Anëtare. Ne e quajmë atë një qasje Ekipi i Evropës. Dhe do të nisë një tubacion të ri projektesh në Azinë Qendrore. Ky është me të vërtetë fillimi i një epoke të re në miqësinë tonë të lashtë,” tha ajo.
Për çfarë shërben paketa investuese e BE-së?
Paketa e re do të financojë projekte në transport (3 miliardë euro), lëndë të para kritike (2.5 miliardë euro), ujë, energji dhe klimë (6.4 miliardë euro), si dhe lidhje dixhitale – disa prej të cilave tashmë janë ndezur dhe janë ndarë nga Banka Evropiane për Rindërtim dhe Zhvillim (BERZH).
Qasja në energji të pastër dhe toka të rralla është kritike për BE-në, pasi ajo kërkon të arrijë neutralitetin e klimës deri në vitin 2050 dhe të rrisë autonominë e saj në sektorët strategjikë.
Por pjesë të konsiderueshme të minierave globale, përpunimit dhe riciklimit të disa prej lëndëve të para kritike, si litiumi, që janë të domosdoshme për zhvillimin e energjisë së rinovueshme, artikujve të përditshëm si dhe sistemeve të mbrojtjes, kontrollohen nga Kina, nga e cila BE-ja dëshiron të ‘shkëputet’ për shkak të praktikave të saj agresive dhe proteksioniste të tregtisë dhe politikës së jashtme. Azia Qendrore ka depozita të mëdha, duke përfshirë 38.6% të mineralit të manganit në botë, 30.07% të kromit, 20% të plumbit, 12.6% të zinkut dhe 8.7% të titanit.
“Këto lëndë të para janë gjaku i ekonomisë së ardhshme globale. Megjithatë ato janë gjithashtu një vazo për lojtarët globalë. Disa janë të interesuar vetëm të shfrytëzojnë dhe nxjerrin,” u tha von der Leyen udhëheqësve të Azisë Qendrore.
“Oferta e Evropës është e ndryshme. Ne duam gjithashtu të jemi partnerët tuaj në zhvillimin e industrive tuaja lokale. Vlera e shtuar duhet të jetë lokale. Të dhënat tona flasin vetë,” shtoi ajo.
