Bizneset shqiptare nuk po arrijnë që të rriten në kompani të mëdha e të mirëstrukturuara, duke e lënë ekonominë të varur nga mikrondërmarrjet.
Statstikat e fundit të INSTAT mbi ndërmarrjet e vogla e të mësme tregojnë se në vitin 2023 në vend kishte vetëm 168 kompani me më shumë se 250 punonjës, nga 181 vitin e mëparshëm, duke rezultuar të mbyllura 12 subjekte të mëdha, me një rënie prej 7%.
Në rënie ishin dhe ndërmarrjet e mesme, me 50-249 punonjës, ku janë mbyllur 20 të tilla, duke zbritur në 1286 sipërmarrje.
Në total janë 32 sipërmarrje më pak me mbi 50 të punësuar. Rënia e tyre vlerësohet e lidhur me sektorin e industrisë, që është një nga punëdhënësit kryesorë në vend.
Në të kundërt janë rritur mikro ndërmarrjet, me rreth 3529 të hapura në 2023-n, duke e çuar numrin e tyre në 109.7 mijë, me rritje 3.3%.
Gjithsej në fund të vitit 2023 kishte 117.29 mijë ndërmarrje, me rritje prej 3.4% me bazë vjetore.
Sipas INSTAT, ekonomia shqiptare ka varësi të lartë nga mikrondërmarrjet sa i përket punsimit dhe shitjeve të realizuara.
- përqindja e NVM është 99,9 % në Shqipëri nga 99,8 në BE;
- përqindja e të punësuarve në këtë grup ndërmarrjesh është 82,5 % në Shqipëri nga 64,2 % në BE;
- vlera e shtuar e realizuar nga NVM në Shqipëri përbën 78, 2 % nga 48,9 % në BE
Ndërmarrjet e mëdha kanë një potencial më të lartë të realizojnë investime që rrisin vlerën e shtuar në ekonomi, të trajnojnë punonjësit dhe të ofrojnë vende pune që kërkojnë më shumë kualifikim dhe paga të larta. Në realitet ekonomia shqiptare duket ende e varur nga baret e restorantet, me mikrondërmarrjet, që kanë përqindjen më të lartë të shitjeve neto në sektorin e Akomodimit dhe shërbimit ushqimor me 50,5 %, të cilat janë ndikuar dhe nga ecuria e mirë e turizmit.
Sipas INSTAT, Struktura e treguesve kryesorë për ndërmarrjet e vogla dhe të mesme (NVM) bazuar në rezultatet e vrojtimit të Statistikave Strukturore të Ndërmarrjeve, për vitin 2023, tregon se:
- 99,9 % të ndërmarrjeve ak tive janë NVM nga 99,8 % që ishte në vitin 2022;
- 82,5 % e të punësuarve janë të punësuar në NVM nga 82,1 % që ishte në vitin 2022;
- 81,3 % të shitjeve neto realizohen nga NVM nga 80,1 % të realizuara në vitin 2022;
- 73,1 % të investimeve kryhen nga NVM nga 75,6 % të kryera në vitin 2022;
- 78,2 % e vlerës së shtuar realizohet nga NVM nga 78,4 % që ishte në vitin 2022 (tab 1).
NVM kanë kontribuar në treguesit kryesorë për vitin 2023, respektivisht me:
- 3,4 pikë përqindje në numrin e ndërmarrjeve;
- 2,3 pikë përqindje në numrin e të punësuarve;
- 1,7 pikë përqindje në shitjet neto;
- 9,6 pikë përqindje në vlerën e shtuar;
- – 6,6 pikë përqindje në investimet gjithsej.
Tre treguesit kryesorë të NVM-ve në Shqipëri krahasuar me BE-në janë:
Bazuar në Rezultatet e Anketës Strukturore pranë Ndërmarrjeve dhe të dhënat e Tregtisë së Jashtme të Mallrave rezulton:
- 2,6 % e NVM janë ndërmarrje eksportuese;
- 11,3 % e NVM janë ndërmarrje importuese;
Në grupin e NVM, dominojnë në eksportin e mallrave ndërmarrjet e mesme, ku 37,6 % e tyre janë ndërmarrje eksportuese (fig.1).
Në grupin e NVM, dominojnë në importin e mallrave ndërmarrjet e mesme ku 73,9 % e tyre janë ndërmarrje importuese (fig. 2).
Rreth 9,4 % e shitjeve neto të NVM, realizohen nga shitjet e mallrave dhe produkteve të eksportuara. Në grupin e NVM, Ndërmarrjet e mesme realizojnë 16,8 % të shitjeve neto nga shitjet e mallrave dhe produkteve të eksportuara dhe Mikrondërmarrjet realizojnë 3,2 % të shitjeve neto.
Mikrondërmarrjet kanë përqindjen më të lartë të punësimit në sektorin e Akomodimit dhe shërbimit ushqimor me 65,9 %. Ndërmarrjet e vogla kanë përqindjen më të lartë të punësimit në sektorin e Ndërtimit me 29,3 %. Ndërmarrjet e mesme kanë përqindjen më të lartë të punësimit në sektorin e Industrisë përpunuese me 39,4 %.
Mikrondërmarrjet kanë përqindjen më të lartë të shitjeve neto në sektorin e Akomodimit dhe shërbimit ushqimor me 50,5 %. Ndërmarrjet e vogla kanë përqindjen më të lartë të shitjeve neto në sektorin e Tregtisë me 32,1 %. Ndërmarrjet e mesme kanë përqindjen më të lartë të shitjeve neto në sektorin e Industrisë përpunuese me 37,1 %/Monitor
