Shtetet e Bashkuara i kanë dhënë prioritet mbrojtjes prej kohësh kundër kërcënimeve në shkallë të gjerë si raketat balistike ndërkontinentale që mbajnë koka bërthamore. Megjithatë, i mungon një sistem i fortë për t’iu kundërvënë rreziqeve në shkallë më të vogël si raketat, artileria, mortajat, dronët dhe raketat e lundrimit, kërcënime që “Iron Dome”, pra “Kupola e Hekurt” e Izraelit është projektuar posaçërisht për t’i trajtuar. Ndërsa presidenti Donald Trump fillon mandatin e tij të dytë, raportet për pamjet e paidentifikuara të dronëve mbi vende të ndjeshme në SHBA kanë rritur shqetësimet për sigurinë kombëtare.
“Kupola e Hekurt”
Në përgjigje, Presidenti Trump ka propozuar zhvillimin e një sistemi të mbrojtjes raketore amerikane të frymëzuar nga Iron Dome i Izraelit. Ky sistem do të synojë të mbrojë kundër një game të gjerë kërcënimesh, duke përfshirë dronët, armët hipersonike dhe raketat me rreze të gjatë. Megjithatë, ekspertët e teknologjisë balistike dhe gjeopolitikës paralajmërojnë se një sistem i tillë mund të mos përputhet me nevojat e mbrojtjes së SHBA-së apo realitetet strategjike. Presidenti ka të ngjarë t’i referohej një sistemi të mbrojtjes ajrore të ngjashme me Iron Dome, i cili është bërë një model për shumë kombe. Vende të tilla si Turqia dhe Koreja e Jugut kanë adoptuar sisteme të krahasueshme, siç raportohet gjerësisht në lajme. Iron Dome, i zhvilluar nga Izraeli për të kapur kërcënimet me rreze të shkurtër, ka fituar njohjen globale për efektivitetin e saj në mbrojtjen e zonave civile. Suksesi i tij, megjithatë, vjen në një kontekst shumë të ndryshëm nga sfidat me të cilat përballet SHBA.
Sfidat për versionin amerikan
Ndryshe nga Izraeli, i cili ka një zonë gjeografike kompakte dhe qendra urbane me popullsi të dendur, SHBA-së do t’i duhej të mbulonte një rrjet të gjerë qytetesh, instalime ushtarake dhe infrastrukturë kritike. Vendosja e numrit të baterive të Kupolës së Hekurt të nevojshme për të siguruar një zonë kaq të madhe do të ishte ekonomikisht dhe logjistikisht i pa realizueshëm. Dr. Yehoshua Kalisky, një studiues i lartë në Institutin për Studimet e Sigurisë Kombëtare në Tel Aviv, vuri gjithashtu në dyshim mundësinë e vendosjes së një sistemi të ngjashëm me Kupolën e Hekurt në të gjithë SHBA-në. “Një version amerikan i Iron Dome ka të ngjarë të vendoset për të mbrojtur njësitë e fushëbetejës dhe vendet strategjike, në vend të qyteteve, të cilat mbrohen më mirë nga sistemet e krijuara për të kundërshtuar kërcënimet e raketave balistike ndërkontinentale,” tha Kalisky për Media Line.
Kritikat e ekspertëve
Blerja është përballur me sfida, veçanërisht me integrimin e Iron Dome në kuadrin më të gjerë të mbrojtjes raketore të SHBA. Për më tepër, theksi i tij në kërcënimet e lokalizuara me rreze të shkurtër kufizon efektivitetin e tij në adresimin e gamës së gjerë të rreziqeve me të cilat përballet atdheu i SHBA-së. Iron Dome mbetet një nga sistemet më të suksesshme dhe më të njohura të mbrojtjes raketore në botë, duke shkëlqyer në fushën e mbrojtjes ajrore me rreze të shkurtër veprimi kundër raketave, artilerisë dhe mortajave (C-RAM). Disa vende, duke përfshirë Azerbajxhanin, Singaporin dhe Rumaninë, e kanë blerë sistemin, ndërsa vende si Polonia, Greqia, Koreja e Jugut dhe India kanë shprehur interes për shkak të efektivitetit të tij të provuar në përballjen me kërcënimet moderne. Ndërsa mund të jetë teknikisht e mundur të përshtatet Iron Dome për mbrojtjen e SHBA-së, ekspertët argumentojnë se mund të mos jetë praktike. Dr. Yehoshua Kalisky shpjegon se integrimi i një sistemi Iron Dome në arkitekturën e mbrojtjes raketore të SHBA-së do të kërkonte modifikime të rëndësishme. “SHBA tashmë operon sisteme të tilla si Patriot, THAAD dhe Aegis, të cilat adresojnë kërcënimet me rreze të mesme dhe të gjatë, duke përfshirë raketat balistike dhe ato të lundrimit. Shtimi i një zgjidhjeje me rreze të shkurtër si Iron Dome do të kërkonte modifikime të gjera për të siguruar ndërveprim dhe për të shmangur tepricën, “tha Kalisky.
