Humbja e Giorgia Meloni në një referendum mbi reformën e drejtësisë ka futur udhëheqësen italiane në fazën më të vështirë të drejtimit të saj, me autoritetin e saj të dobësuar, programin e reformës të shkatërruar dhe pa një mënyrë të lehtë për të rifituar iniciativën.
Koalicioni i saj i djathtë pësoi një humbje të thellë në votimin e 22-23 marsit, duke shpërthyer aurën e paprekshmërisë politike që ajo kishte krijuar që nga marrja e postit në vitin 2022. Pas daljes së rezultateve, Meloni e bëri të qartë se nuk kishte plane për t’u dorëhequr, por asnjë nga opsionet e saj nuk duket tërheqës, sipas analistëve politikë.
Qeverisja si të mos kishte ndryshuar asgjë mund ta lërë atë si një kryeministre pa ndikim, me ekonominë e dobët nën presion të rritur dhe afërsinë e saj me Presidentin e SHBA-së Donald Trump, e konsideruar nga sondazhet si një rrezik në rritje.
Një alternativë mund të ishte përpjekja për të rimodeluar ligjin zgjedhor për të rritur shanset e saj për të fituar zgjedhjet e ardhshme të përgjithshme, të parashikuara për vitin 2027, por kjo mund ta ekspozonte atë ndaj akuzave për manipulim të rregullave për interesa politike.
Një opsion tjetër mund të ishte të rrezikonte organizimin e një vote të parakohshme këtë pranverë, para se ndikimi i luftës në Iran të prekte ekonominë e brishtë të Italisë, duke shpresuar të kapte opozitën e fragmentuar të qendrës së majtë të papërgatitur.
“Është e qartë se ajo që është në lojë është fundi i legjislaturës,” tha Nicola Lupo, drejtor i Qendrës për Studime Parlamentare në Universitetin Luiss të Romës.
Pavarësisht dëmit, referendumi nuk ishte një refuzim i përgjithshëm i Melonit, me 37% të atyre që votuan “Jo” që thanë se ajo duhet të mbetet në post. “Kjo nuk ishte një fitore e opozitës, sa një fitore për sistemin gjyqësor,” tha Massimiliano Panarari, analist politik në Universitetin e Modenës dhe Reggio Emilias.
Opozita e qendrës së majtë e përshëndeti rezultatin e të hënës si një dëshmi se cikli politik po kalonte në favorin e saj, por dy komponentët kryesorë të saj, Partia Demokratike dhe Lëvizja 5 Yje, mbeten thellësisht të ndarë mbi çështje kyçe, përfshirë politikën e jashtme.
Këto ndarje mund të shtynë Melonin të dorëhiqet dhe të kërkojë zgjedhje të parakohshme, tha Lupo, duke shtuar se qeveria kishte nxitur një referendum të shpejtë në mars për të pasur mundësinë e një vote para verës.
“Meloni e di se buxheti i ardhshëm nuk do të lejojë shpenzime bujare, kështu që mund të thotë se do të ishte më mirë të shkonin në zgjedhje tani dhe të mos i japin kohë opozitës të organizohet,” tha ai.
Ndërkohë, lidhjet e Melonit me Trump dhe ekonomia e dobët janë konsideruar faktorë të rëndësishëm që ndikuan negativisht në votën e referendumeve. Sondazhet kanë konfirmuar se një pjesë e madhe e votuesve ishin të motivuar nga shqetësime politike dhe ekonomike më të gjera, sesa nga detajet teknike të reformës gjyqësore. “Kemi parë një rritje të papritur të numrit të atyre që do të votonin,” tha Antonio Noto, sondazher. Pas humbjes në referendum, Meloni mund të rrezikojë të mbetet pa mundësi për të realizuar reforma të rëndësishme për vitet e ardhshme.
