Diplomati kryesor i Kinës akuzoi SHBA-të se po vepron si një “gjykatës botëror” duke arrestuar liderin e Venezuelës, Nicolás Maduro, për ta nxjerrë në gjyq në Nju Jork, ndërsa Pekini më pas u përball me Uashingtonin në Kombet e Bashkuara mbi ligjshmërinë e këtij veprimi.
Kina ndjek një politikë mos‑ndërhyrjeje dhe kritikon rregullisht aktivitetet ushtarake të kryera pa miratimin e Këshillit të Sigurimit të OKB-së.
Heqja e liderit të një prej partnerëve strategjikë të Kinës nga kryeqyteti i tij, në mes të natës, nga ushtria amerikane, shihet si një provë për pretendimin e Pekinit se mund të luajë rol në zgjidhjen e krizave globale pa ndjekur rrugën ushtarake të Uashingtonit.
“Nuk kemi besuar kurrë se ndonjë vend mund të veprojë si polici i botës, as nuk pranojmë që ndonjë shtet të pretendojë se është gjykatësi i botës,” tha ministri i Jashtëm i Kinës, Wang Yi, gjatë një takimi në Pekin me homologun pakistanez të dielën, duke iu referuar “zhvillimeve të papritura në Venezuelë” pa përmendur drejtpërdrejt SHBA-të.
“Sovraniteti dhe siguria e të gjitha vendeve duhet të mbrohen plotësisht sipas ligjit ndërkombëtar,” shtoi Wang, citon Reuters. Këto janë komentet e tij të para që prej publikimit të imazheve të presidentit 63-vjeçar, i lidhur dhe me sy të mbuluar.
Maduro u vetëdeklarua i pafajshëm për akuzat e narkotikëve në një gjykatë të Nju Jorkut të hënën. Vetëm disa blloqe më larg, Këshilli i Sigurimit i OKB-së u mblodh me kërkesë të Kolumbisë, të mbështetur nga Kina dhe Rusia, për të debatuar vendimin e presidentit amerikan Donald Trump për ta arrestuar, një veprim që sekretari i përgjithshëm Antonio Guterres paralajmëroi se mund të vendosë “një precedent të rrezikshëm”.
Duke iu drejtuar mbledhjes, Kina shprehu tronditjen dhe dënimin ndaj veprimeve të SHBA-ve, e cila, si Kina, është një nga pesë anëtarët e përhershëm të Këshillit.
“Mësimet e historisë japin një paralajmërim të qartë,” tha Sun Lei, i ngarkuari me punë i Misionit të Përhershëm të Kinës në OKB. “Mjetet ushtarake nuk janë zgjidhje për problemet, dhe përdorimi pa dallim i forcës do të sjellë vetëm kriza më të mëdha.”
Analistët thanë se Kina, ekonomia e dytë më e madhe në botë dhe një partner kryesor tregtar global, do të ishte vendimtare në mobilizimin e kritikave ndaj veprimeve të Uashingtonit.
“Nuk ka shumë mbështetje materiale që Kina mund t’i ofrojë Venezuelës për momentin, por retorikisht, Pekini do të jetë shumë i rëndësishëm kur të udhëheqë përpjekjen në OKB dhe me vendet në zhvillim për të mobilizuar opinionin kundër SHBA-ve,” tha Eric Olander, bashkë‑themelues i projektit China‑Global South.
“Ajo që kemi parë në rastet e Zimbabvesë dhe Iranit, të dyja të sanksionuara nga Perëndimi, është se Kina demonstron angazhimin e saj ndaj këtyre marrëdhënieve përmes tregtisë dhe investimeve, edhe në rrethana të vështira,” shtoi ai.
“Një goditje e madhe për Kinën”
Me Trump-in që kërcënon gjithashtu veprime ushtarake kundër Kolumbisë dhe Meksikës dhe duke deklaruar se regjimi komunist i Kubës “duket sikur është gati të bjerë” vetë, vendet e Amerikës Latine që janë pjesë e Nismës Globale të Sigurisë të presidentit kinez Xi Jinping mund të pyesin tani se si pakti do t’i mbrojë nëse vihet në provë.
Xi të hënën u bëri thirrje të gjitha vendeve të respektojnë ligjin ndërkombëtar dhe parimet e OKB-së. Ai tha se fuqitë e mëdha duhet të japin shembull, pa përmendur drejtpërdrejt SHBA-të apo Venezuelën.
Pekini ka pasur sukses të konsiderueshëm në bindjen e shteteve të Amerikës Latine që të kalojnë njohjen diplomatike nga Tajvani tek Kina, me Kosta Rikën, Panamanë, Republikën Dominikane, El Salvadorin, Nikaraguan dhe Hondurasin që janë rreshtuar me ekonominë 19 trilionë dollarëshe gjatë 20 viteve të fundit.
Venezuela e ndryshoi njohjen në vitin 1974, një marrëdhënie që u thellua nën Hugo Chávez-in, i cili mori pushtetin në vitin 1998 dhe u bë aleati më i afërt i Pekinit në Amerikën Latine, duke e larguar vendin nga Uashingtoni dhe duke lavdëruar modelin e qeverisjes së Partisë Komuniste të Kinës, ndërsa në vend ndodhte regres demokratik.
Marrëdhënia e ngushtë vazhdoi edhe pas vdekjes së Chávez në 2013, kur Maduro mori drejtimin, madje regjistroi të birin në Universitetin prestigjioz të Pekinit në vitin 2016.
Në këmbim, Pekini investoi miliarda në rafineritë e naftës dhe infrastrukturën e Venezuelës, duke ofruar një mbështetje ekonomike jetike ndërsa SHBA-të dhe aleatët e saj forcuan sanksionet që nga 2017. Kina bleu rreth 1.6 miliardë dollarë mallra në vitin 2024, sipas të dhënave doganore kineze, ku nafta përbënte rreth gjysmën e totalit.
“Ishte një goditje e madhe për Kinën, ne donim të dukeshim si një mik i besueshëm për Venezuelën,” tha një zyrtar qeveritar kinez i informuar mbi një takim mes Maduros dhe përfaqësuesit special të Kinës për çështjet e Amerikës Latine dhe Karaibeve, Qiu Xiaoqi, vetëm disa orë para se presidenti venezuelian të arrestohej.
