Paraliza politike e Francës po e trondit BE-në: paqëndrueshmëria kronike dhe shkurtimet e buxhetit dobësojnë ndikimin e Parisit, pikërisht kur Italia nën drejtimin e Melonit fiton terren, duke shtyrë përpara role kyçe në BE dhe duke formësuar të ardhmen e bllokut, ndërsa Franca po përballet me vështirësi në vend.
Franca është e përgatitur për një situatë të pasigurt politike pas një tjetër rënieje të qeverisë, pas humbjes së votëbesimit të kryeministrit François Bayrou në parlament të hënën, por kjo kërcënon të dobësojë edhe rolin tradicional të vendit si një motor kyç i BE-së.
Rënia e Bayrou-t shënon ndërrimin e pestë të kryeministrit në më pak se dy vjet, duke nënvizuar paqëndrueshmërinë kronike që po paralizon politikën franceze.
Shkaku i menjëhershëm ishte plani jopopullor i buxhetit i Bayrou-t, i cili kërkonte të shkurtonte 44 miliardë euro përmes masave të tilla si heqja e festave zyrtare dhe ngrirja e shpenzimeve për mirëqenie. Por kriza politike shkon përtej politikës fiskale: ajo zbulon një ndarje të besimit midis publikut francez dhe udhëheqësve të tyre, duke nxitur zemërimin që rrezikon të riformësojë peizazhin politik përpara garës presidenciale të vitit 2027.
Pasojat shtrihen përtej Parisit, megjithatë, në BE. Për dekada të tëra, Franca krenohej që ofronte stabilitet në krahasim me qeveritë italiane. Ky krahasim tani është përmbysur. Italia nën Giorgia Melonin projekton qëndrueshmëri, ndërsa Franca përballet me shqyrtim financiar dhe paralizë politike.
Borxhi publik i Francës arriti në 113% të PBB-së në vitin 2024, me një deficit prej 5.8%. Italia, pavarësisht barrës së saj më të lartë të borxhit të përgjithshëm, menaxhoi një deficit prej vetëm 3.4% gjatë së njëjtës periudhë. Të dy vendet janë nën “Procedurën e Deficitit të Tepruar” të Komisionit Evropian, por analistët presin që Roma të bëjë përparim më të shpejtë në konsolidimin e financave të saj sesa Parisi.
Kjo reflektohet edhe në Bruksel, ku partneriteti tradicional franko-gjerman që drejtonte politikën e BE-së po tregon shenja tendosjeje: Gjermania po përballet me kufijtë e saj buxhetorë, ndërsa Franca është e paralizuar nga trazirat politike. Italia, në të kundërt, nën udhëheqjen e Melonit, po përfundon proceset e nevojshme për të dalë nga procedura e deficitit të tepërt të BE-së dhe tashmë ka filluar të projektojë ndikim në çështjet evropiane.
“Duke pasur parasysh peshën e Francës në eurozonë dhe në Bashkimin Evropian, kjo mund të ketë pasoja edhe për eurozonën në tërësi, për marrëdhëniet ekonomike midis partnerëve të ndryshëm evropianë dhe, si rrjedhojë, për peshën politike të Francës në vendimet që duhen marrë për çështje të mëdha, veçanërisht çështjet tregtare, politikën industriale dhe konkurrueshmërinë, tranzicionin teknologjik dhe ndryshimet klimatike”, tha Éric Maurice, analist politik në organizatën kërkimore EPC me seli në Bruksel.
Presidenti Emmanuel Macron, i cili emëron kryeministrin, ka përjashtuar tashmë thirrjen e zgjedhjeve të reja ose dorëheqjen. Kjo e lë atë me detyrën delikate të emërimit të një kreu tjetër qeverie, me ministrat e mbrojtjes, drejtësisë dhe financave të përmendur si kandidatë të mundshëm. Por me një parlament të ndarë midis të majtës, të djathtës ekstreme dhe qendrës, çdo pasardhës ka shumë të ngjarë të përballet me të njëjtin bllokim.
Partnerët po vënë gjithnjë e më shumë në pikëpyetje nëse Franca mund t’i përmbushë angazhimet në Bruksel, ndërkohë që politika e saj e brendshme mbetet e bllokuar. Edhe tregjet po rrisin rrezikun: kostot afatgjata të huamarrjes franceze arritën së fundmi nivelin e tyre më të lartë që nga viti 2008, duke reflektuar dyshime mbi aftësinë e qeverisë për të frenuar shpenzimet.
“Brenda pak ditësh, agjencitë duhet të lëshojnë vlerësimet e tyre. Do të shohim në atë pikë nëse kjo e bën pak më të vështirë për Francën të financojë veten. Por për momentin, jemi shumë larg nga ndërhyrja e FMN-së, dhe madje shumë larg nga ndërhyrja e Bankës Qendrore Evropiane për të blerë borxhin, siç është bërë në të kaluarën brenda Bashkimit Evropian”, shtoi Éric Maurice.
