Shqipëria në flakë, me një ushtri primitive dhe një kryeministër feudal
Në Shqipëri, vera nuk vjen më me pushime. Vjen me flakë. Dhe me çdo vit që kalon, përveç pyjeve, po digjet edhe një pjesë e shtetit – ajo që mbante ende një iluzion funksionaliteti.
Korriku dhe gushti i këtij viti kanë ekspozuar pa mëshirë një realitet të trishtë: Shqipëria nuk ka kapacitete për t’u përballur me katastrofa natyrore. Ajo ka një emergjencë civile formale, por jo funksionale. Ka një qeveri që e shpall veten moderne, por që reagon me mendësi feudale. Ka zjarrfikës që luftojnë si heronj, por pa mjete, pa mbështetje dhe pa drejtim. Ndërsa flakët përfshijnë male, fshatra e shpesh edhe shtëpi, shteti hesht, shtiret ose vonohet – dhe në rastin më të mirë, kërkon ndihmë nga jashtë.
Vendi në flakë, qeveria në iluzion
Vetëm gjatë dy muajve të fundit, Shqipëria është përballur me qindra vatra zjarri aktive, mbi 34 mijë hektarë të djegura dhe dhjetëra zona të evakuuara. Në Delvinë, mbi 2,000 banorë u larguan nga shtëpitë. Në Gramsh, flakët shkuan deri te depot e armëve të Luftës së Dytë Botërore. Në Elbasan, Berat dhe Tepelenë u rrezikuan lagje të tëra.
Një shtet normal do të kishte reaguar me forcë, me kapacitete të përgatitura, me struktura të trajnuara dhe me një plan të qartë veprimi. Por shteti shqiptar nuk është as normal dhe as reagues. Në vend të strukturës, kemi improvizim. Në vend të ndërhyrjes së shpejtë, kemi deklarata. Në vend të helikopterëve funksionalë, kemi konferenca për shtyp.
Emergjencat civile janë reduktuar në një ushtri primitive, që lufton flakët me mjete minimale, në terrene të paarritshme dhe pa asnjë garanci sigurie. Në shumë zona malore, zjarrfikësit përdorin kazma e kova dhe shpesh nuk kanë as paisje për frymëmarrje. Nga katër helikopterë që duhet të ishin operativë, në momentin kritik funksiononte vetëm një.
Një shtet që nuk mbrohet dot, nuk qeveriset dot
Problemi nuk është tek moti, as te zjarret si dukuri natyrore. Problemi është se Shqipëria nuk ka një sistem parandalues. Nuk ka infrastrukturë emergjente. Nuk ka investim real. Nuk ka përgjegjësi.
Ka vetëm një model qeverisës që funksionon mbi propagandë dhe improvizim. Një model që punon vetëm kur vjen ndihma nga jashtë. Kur nisen avionët nga Kroacia, kur vjen ndihma nga Emiratet, kur BE-ja ndërhyn me mekanizmat e saj. Pra, një shtet që nuk reagon, por lutet. Një shtet që nuk parandalon, por reagon gjithmonë me vonesë. Dhe gjithmonë me gënjeshtra.
Një kryeministër feudal në një republikë që digjet
Në këtë kolaps institucional, figura e Edi Ramës qëndron si simbol. Jo si drejtues i krizës, por si udhëheqës i një modeli të konsumuar: ai i liderit të izoluar, që nuk ndërton sistem, por qendër kontrolli personal. Ai i “shtetit që jam unë”, por që zhduket sa herë që shteti i vërtetë duhet të funksionojë.
Rama sillet më shumë si një princ feudal sesa si kryeministër i një shteti modern. Ai kontrollon mesazhin, por jo veprimin. Ai ushqen besnikërinë e oborrit, por nuk ndërton institucione. Ai mbulon realitetin me propagandë, ndërsa vendi digjet me dhimbje reale.
Njësoj si në një mbretëri të hershme, qeveria shqiptare funksionon me logjikën e kastës: kush është pranë fronit, shpëton. Të tjerët janë vetëm. Kur vendi digjet, Rama hesht, komenton nga larg ose bën ironi. Nuk mban përgjegjësi. Nuk jep llogari. Nuk shkon në vendngjarje. Dhe, si gjithmonë, nuk dorëzon asnjë zyrtar. Për të, shteti është propagandë. Zjarret janë thashetheme. Viktimat janë statistikë.
Shqipëria nuk digjet nga flakët – digjet nga paaftësia
Zjarret e këtij viti nuk janë më thjesht fatkeqësi natyrore. Janë aktakuza morale dhe politike ndaj një qeverie që nuk mëson, nuk përmirëson dhe nuk përgatitet. Shqipëria nuk ka më luksin të mendojë se vera e ardhshme do të jetë ndryshe. Jo, nuk do të jetë – jo pa shtet. Jo pa reformë reale. Jo pa përgjegjësi. Jo pa sistem.
Në vend të një shteti që mbron, kemi një qeveri që shfajësohet. Në vend të një qeverie që ndërton, kemi një kastë që sundon. Shqipëria digjet jo nga dielli, por nga një shtet që e ka braktisur misionin e vet themelor: mbrojtjen e qytetarit.
Ndërsa zjarret përhapen dhe ajri fryhet me tym, qeveria rri në kullë, e mbështjellë me mashtrime dhe komoditet. Por froni po mbulohet nga hiri. Dhe kjo nuk është më krizë – është alarm kombëtar.
Nëse nuk nisim të flasim me gjuhën e së vërtetës, do të mbytemi në gjuhën e zjarrit. Dhe atëherë do të jetë shumë vonë./F.M
