Presidenti i SHBA-së, Donald Trump, e ka quajtur marrëveshjen që arriti me Japoninë si marrëveshjen më të madhe tregtare në histori.
Mund të jetë e parakohshme të bësh pretendime të tilla, por është sigurisht marrëveshja më e rëndësishme që kur Trump njoftoi të ashtuquajturat tarifa të Ditës së Çlirimit në prill, të cilat tronditën tregjet e aksioneve dhe krijuan kaos për tregtinë globale. Pas muajsh negociatash, kryeministri japonez Shigeru Ishiba tha se pret që marrëveshja do të ndihmojë ekonominë globale.
Japonia Inc
Japonia është ekonomia e katërt më e madhe në botë, që do të thotë se përbën një pjesë të madhe të tregtisë dhe rritjes globale. Tokio importon shumë energji dhe ushqime nga jashtë dhe varet nga eksportet, duke përfshirë elektronikën, makineritë dhe automjetet. SHBA-të janë tregu i saj më i madh i eksportit.
Disa ekspertë kishin paralajmëruar se tarifat e Trump mund ta dëmtonin ekonominë e Japonisë deri në një pikë përqindjeje, duke e shtyrë atë në recesion. Me tarifa më të ulëta, eksportuesit do të jenë në gjendje të bëjnë biznes në SHBA më lirë sesa nëse Trump do të kishte mbajtur një kërcënim të mëparshëm për të vendosur taksa më të larta.
Dhe marrëveshja sjell siguri, e cila u lejon bizneseve të planifikojnë. Njoftimi forcoi gjithashtu jenin japonez kundrejt dollarit amerikan, duke u dhënë prodhuesve më shumë fuqi blerëse për të blerë lëndët e para që u nevojiten për të zgjeruar bizneset e tyre.
Marrëveshja me SHBA-në është veçanërisht e mirë për gjigantët japonezë të automobilave si Toyota, Honda dhe Nissan. Më parë, importuesit amerikanë duhej të paguanin një taksë prej 27.5% kur transportonin makina japoneze. Kjo tani po reduktohet në 15%, duke i bërë potencialisht makinat japoneze më të lira krahasuar me makinat rivale si Kina. Megjithatë, prodhuesit amerikanë të makinave kanë sinjalizuar se nuk janë të kënaqur me marrëveshjen.
Ata janë të shqetësuar se duhet të paguajnë një tarifë prej 25% për importet nga fabrikat dhe furnizuesit e tyre në Kanada dhe Meksikë, krahasuar me normën prej 15% të Japonisë.
Punë dhe më shumë oferta
Në këmbim të tarifave të reduktuara, Japonia ka propozuar të investojë 550 miliardë dollarë në SHBA për t’u mundësuar firmave japoneze “të ndërtojnë zinxhirë furnizimi elastikë në sektorë kyç si farmaceutikët dhe gjysmëpërçuesit”, tha Ishiba.
Japonia është tashmë një investitor i madh në SHBA, por kjo shumë parash duhet të krijojë vende pune, të prodhojë produkte cilësore dhe të nxisë inovacionin.
Sipas marrëveshjes, Trump tha se Japonia do të rrisë blerjet e produkteve bujqësore, siç është orizi amerikan, gjë që mund të ndihmojë në përballimin e mungesës së orizit në vend – edhe nëse kjo mund t’i shqetësojë fermerët vendas të shqetësuar për humbjen e pjesës së tregut.
Tarifa prej 15% është gjithashtu një pikë referimi për vende të tjera si Koreja e Jugut dhe Tajvani, të cilat po zhvillojnë negociatat e tyre tregtare me SHBA-në.
Ministri i Industrisë i Koresë së Jugut tha se do të shqyrtojë nga afër kushtet e marrëveshjes midis Japonisë dhe SHBA-së, ndërsa shkon në Uashington për bisedime të rëndësishme tregtare.
Japonia dhe Koreja e Jugut konkurrojnë në industri si çeliku dhe automobilat. Në përgjithësi, marrëveshja SHBA-Japoni do të ushtrojë më shumë presion mbi vendet e tjera – veçanërisht eksportuesit kryesorë të Azisë – për të siguruar marrëveshje më të mira para afatit të 1 gushtit.
Marrëveshjet me Indonezinë dhe Filipinet janë njoftuar tashmë. Por disa vende aziatike do të vuajnë. Ekonomitë më të vogla si Kamboxhia, Laosi dhe Sri Lanka janë eksportues të produkteve prodhuese dhe kanë pak për t’i ofruar Uashingtonit në aspektin e tregtisë apo investimeve.
A e mori SHBA-ja atë që donte?
Kishte raportime se SHBA-të i kishin bërë thirrje Japonisë të rriste shpenzimet ushtarake. Por i dërguari i tarifave të Tokios ka sqaruar se marrëveshja nuk përfshin asgjë në shpenzimet e mbrojtjes.
Ryosei Akazawa shtoi se tarifat e çelikut dhe aluminit do të mbeten në 50%. Të dyja këto mund të jenë fitore për Japoninë, pasi ajo eksporton më shumë automjete në SHBA sesa çelik dhe alumin.
Presioni është gjithashtu mbi SHBA-në për të përfunduar sa më shumë nga këto marrëveshje para afatit të tarifave të vetëimponuara në gusht. Krahas negociatave me SHBA-në, vendet mund të fillojnë të kërkojnë partnerë më të besueshëm diku tjetër.
Në të njëjtën ditë kur Uashingtoni dhe Tokio njoftuan marrëveshjen e tyre, Japonia dhe Evropa u zotuan të “punojnë më ngushtë së bashku për të luftuar shtrëngimin ekonomik dhe për të adresuar praktikat e padrejta tregtare”, sipas Presidentes së Komisionit Evropian, Ursula von der Leyen. Bashkimi Evropian ende nuk ka arritur një marrëveshje tregtare me SHBA-në.
“Ne besojmë në konkurrueshmërinë globale dhe kjo duhet t’u sjellë dobi të gjithëve”, tha znj. von der Leyen./BBC
