Zhvillimi amerikan i B61-13, një bombë bërthamore 24 herë më e fuqishme se bomba e Hiroshimës, është “dukshëm përpara afatit” sesa pritej, tha një zyrtar amerikan. Një zëdhënës i Administratës Kombëtare të Sigurisë Bërthamore (NNSA), agjencia që menaxhon rezervat atomike amerikane, tha për “Fox News” se njësia e parë e prodhimit për këtë bombë bërthamore do të përfundojë brenda “këtij viti fiskal”. Zëdhënësi i NNSA tha se “dorëzimi i armës u përshpejtua duke shfrytëzuar proceset e prodhimit të programit përkatës B61-12, njësia përfundimtare e të cilit u përfundua në vitin 2024, dhe duke zbatuar një sërë risive teknike për të optimizuar prodhimin e saj”. “B61-13,” vazhdoi ai, “do të ofrojë opsione shtesë kundër disa prej caqeve ushtarake më të vështira dhe më të gjera.”
Plani i Pentagonit
B61 është një bombë bërthamore e gravitetit që ka qenë në shërbim që nga viti 1968 me versione të ndryshme të zhvilluara gjatë viteve. Versioni më i fundit, B61-12, u prodhua në vitin 2020. Propozimi për të krijuar B61-13 përfaqëson një avancim të rëndësishëm si për sa i përket rendimentit ashtu edhe aftësive. Megjithatë, ajo është në pritje të miratimit dhe financimit të Kongresit. Bombat atomike të “familjes” B61 konsiderohen armë të ndërmjetme taktike dhe strategjike. Të projektuara dhe të ndërtuara në New Mexico nga Sandia National Laboratories dhe Los Alamos National Laboratory, ato janë armë hidrogjeni të pranishme në arsenalin amerikan që nga epoka e Luftës së Ftohtë. Plani i Pentagonit përfshin zëvendësimin e disa prej bombave të tij më të mëdha dhe më të fuqishme si B61-7S dhe B83-1S me B61-13. Kostoja e vlerësuar e ndërtimit të B61-13 është afërsisht 10 miliardë dollarë. Ajo është gati të bëhet një nga bombat bërthamore më të mëdha dhe më të fuqishme në arsenalin e Amerikës, por jo vetëm, me një rendiment prej 360 kilotonësh.
Skepticizmi i Trump
Këtë javë, Brandon Williams, i nominuari i Donald Trump për të drejtuar NNSA, tha në seancat dëgjimore të Kongresit përpara konfirmimit të tij se ai nuk do të rekomandonte një rifillim të testimit bërthamor, të cilin SHBA-ja e kreu për herë të fundit në vitin 1992. Ish-kongresmeni tha se vendimi do të ishte përtej juridiksionit të tij dhe se ai do të preferonte ta bazonte atë në ” informacionet shkencore jo-testuese”. Presidenti Trump shpesh ka shprehur skepticizëm për armët bërthamore. Në një intervistë muajin e kaluar, manjati tha se ” ne shpenzojmë shumë para për ta ” dhe është “me të vërtetë keq që duhet të shpenzosh të gjitha këto para për diçka që, nëse përdoret, ndoshta do të sjellë fundin e botës”.
Gara me Rusinë dhe Kinën
Kritikët argumentojnë se rritja e fuqisë shkatërruese mund të çojë në dëme të padëshiruara kolaterale dhe të përshkallëzojë tensionet ndërkombëtare. Sipas Departamentit të Mbrojtjes së SHBA-së, vendimi për të ndjekur B61-13 është nxitur nga një mjedis sigurie në ndryshim dhe kërcënime në rritje nga kundërshtarët e mundshëm. Edhe pse nuk përmendet në mënyrë eksplicite në deklaratë, kundërshtarët kryesorë besohet të jenë Rusia dhe Kina, të cilat të dyja kanë arsenale të rëndësishme bërthamore. Rusia raportohet të ketë 4,489 armë bërthamore, e ndjekur nga Shtetet e Bashkuara me 3,708 dhe Kina me 410. Raportet e fundit tregojnë se të tre vendet kanë zgjeruar aftësitë e tyre bërthamore duke përfshirë ndërtimin e objekteve dhe tuneleve të reja në vendet e tyre të testimit bërthamor. Kjo garë e përshkallëzuar e armëve bërthamore ka ngritur shqetësime për sigurinë dhe stabilitetin global. Ndërsa efikasiteti i zëvendësimit të bombave të vjetra me një më të fuqishëm është i dukshëm, polemikat dhe rreziqet e mundshme që lidhen me B61-13 nuk mund të shpërfillen.
