Ukraina mund të shndërrohet në një qendër kryesore të trafikut të paligjshëm të armëve dhe municioneve pas përfundimit të luftës me Rusinë, paralajmëron agjencia e Bashkimit Europian për zbatimin e ligjit, Europol.
Në raportin e fundit me titull “Ndryshimi i ADN-së së krimit të rëndë dhe të organizuar”, evidentohet shqetësimi për fatin e mijëra armëve, dronëve dhe municioneve që mund të mbeten në stoqe ose në fushat e betejës, dhe që potencialisht mund të bien në duart e rrjeteve kriminale ndërkombëtare.
Sipas Europol, Ukraina rrezikon të shndërrohet në një “burim i rëndësishëm i armëve të paligjshme” për shkak të sasisë së madhe të ndihmës ushtarake që ka marrë nga Perëndimi gjatë konfliktit. Vetëm Shtetet e Bashkuara kanë dërguar që nga viti 2022 mbi 66.5 miliardë dollarë në pajisje ushtarake, duke përfshirë 500 milionë fishekë dhe 50,000 granatahedhës.
Paralelizma të qarta janë bërë me luftërat e Ballkanit, ku armët e mbetura përfunduan më pas në duart e grupeve kriminale në gjithë Evropën. Edhe në këtë rast, raporti ngre shqetësimin se e njëjta dinamikë mund të përsëritet në rajon, duke sjellë pasoja të gjera për sigurinë europiane.
Alarmin e ndezin autoritetet evropiane
Ministri i Brendshëm i Polonisë, Tomasz Siemoniak, theksoi nevojën për një qasje të koordinuar për monitorimin e këtyre kërcënimeve të reja: “Ne duhet të jemi gati për sfida të reja pas luftës, siç është rritja e trafikut të paligjshëm të armëve dhe municioneve nga Ukraina,” deklaroi ai.
Armë lufte në rrugët e Evropës
Raporti tregon se, megjithëse rastet e dokumentuara të trafikut janë ende të kufizuara, tashmë ka sinjale alarmante. Në Spanjë, policia ka zbuluar armë në gjendje të shkëlqyer, të përdorura nga grupet kriminale në qytete si Algeciras dhe Cádiz. Këto armë, të furnizuara fillimisht nga anëtarë të NATO-s për forcat ukrainase, janë reklamuar për shitje në Dark Web, një zonë e errët e internetit ku operojnë trafikantë dhe grupe të krimit të organizuar.
Teknologjia përforcon krimin
Përveç armëve të zakonshme, Europol ngre shqetësimin edhe për teknologjinë e printimit 3D, e cila tashmë po përdoret për të prodhuar komponentë armësh. Kombinuar me zhvillimet në inteligjencën artificiale, organizatat kriminale kanë tashmë aftësi të avancuara për të ndërtuar armë në mënyrë të decentralizuar dhe të fshehur.
Ndërkohë, Mbretëria e Bashkuar ka nënshkruar një marrëveshje me kompaninë Babcock International për të përdorur printimin 3D në prodhimin e pajisjeve ushtarake në Ukrainë – një zhvillim që, sipas raportit, mund të kontribuojë më tej në përhapjen e teknologjisë dhe rritjen e rrezikut të keqpërdorimit.
Konkluzioni
Raporti i Europol është një thirrje e qartë për vigjilencë. Me fundin e afërt të armiqësive, rreziku që Ukraina të shndërrohet në një burim të madh për armë të paligjshme është real dhe në rritje. Kjo çështje kërkon një përgjigje të koordinuar ndërkombëtare për të shmangur një krizë tjetër të sigurisë në zemër të Evropës.
