Aurora* para 10 vitesh abortoi dy herë radhazi për shkak se bashkëshorti i saj e bënte fajtore se ajo nuk po sillte dot në jetë djem. Këto aborte erdhën pas lindjes së tre vajzave.
“Pasojat e këtij vendimi i vuaj edhe sot, jam penduar pamasë, kam hyrë në gjynah me ata fëmijë,” tregon 43-vjeçarja për Citizens.
Në periudhën 2000-2020, Shqipëria u rendit e katërta në botë për hendekun në lindjet mes vajzave dhe djemve, – me një mesatare 111 djem të lindur për 100 vajza, sipas të dhënave të OKB-së.
Në vitin 2023, Shqipëria regjistroi si raport 108 djem për 100 vajza. Nga të dhënat e censit 2023, pabarazia gjinore në lindje ka ardhur në reduktim gjatë viteve të fundit. Ajo ka rënë në 107 meshkuj për 100 femra duke qenë pranë raportit 105/100, i cili vlerësohet si raporti natyror.
Sipas Monika Kocaqit, eksperte e çështjeve gjinore, aborti për shkak të përzgjedhjes së seksit të fëmijës para lindjes (aborti selektiv), që nxitet nga preferenca për të sjellë në jetë fëmijë djem, pasqyron diskriminimin e thellë gjinor dhe paragjykimet e shoqërisë ndaj vajzave e grave.
“Aborti selektiv manifeston mohimin e vlerës dhe të të drejtave të vajzave e grave, që përpara lindjes së tyre,” shpjegon Kocaqi.
Të njëjtin fat, të kushtëzuar nga presioni i familjarëve do ta kishte edhe Eleni*, e cila pas katër viteve mori guximin të ndajë historinë e saj. Ajo tashmë është nënë e dy vajzave dhe një djali, por përpara se të lindte djalin pati një abort selektiv.
“Më kujtohen fjalët e vjehrrës ‘Çupat janë barrë, juve shyqyr po ju rriten, t’i rregulloni e t’i martoni,’ ndërsa bashkëshorti më tha se tri vajza ishin shumë dhe se na duhej një trashëgimtar, që t’na mbajë gjallë mbiemrin,” tha Eleni.
Sipas ekspertes Kocaqi, arsyeja pse ndodh aborti selektiv i ka rrënjët thellë në mentalitetin patriarkal dhe në paragjykimet e steriotipet gjinore të shumë viteve të shkuara, por që me konsistencë janë përcjellë dhe kanë ndikimin e tyre mjaft të fuqishëm edhe sot.
“Nëse para shumë vitesh djemtë preferoheshin të parët dhe të shumtë në numër sepse ishin burrat ata që mbronin vendin nga pushtimi e dilnin malit në luftë, edhe sot kjo preferencë dominon, ndonëse nuk justifikohet më me luftën, por pikërisht me kombinimin e tërësisë së faktorëve shoqërorë, ekonomikë e kulturorë që vijojnë t’i shohin vajzat dhe gratë si të paafta e të pa zonjat për të drejtuar e trashëguar,” analizon ajo.
Eglantina Dema, mjeke gjinekologe shprehet se aborti selektiv është i ndaluar me ligj.
“Aborti pas javës së 12-të kur përcaktohet edhe gjinia është i ndaluar me ligj. Megjithatë në diskutime jo zyrtare, kemi të dëgjuar në rrethet tona miqësore raste të tilla që kërkojnë të bëjnë abort vetëm për shkak të gjinisë, por siç e thashë kjo është krejtësisht e ndaluar, pasi do të prishte ekuilibrat gjinore,” konfirmon ajo për Citizens.
Dema përfundon se pas javës së 12-të lejohet të bëhet aborti vetëm në rast se foshnja ka keq formime, apo nëna ka probleme shëndetësore dhe ky vendim merret nga një komision mjekësor i posaçëm që shqyrton dhe argumenton vendimin.
Gjithashtu afati i ndërprerjes së abortit është diskutuar edhe në projektligjin për shëndetin seksual dhe riprodhues, i cili u hodh për konsultim nga Ministria e Shëndetësisë në maj të viti që lamë pas. U diskutua që ndërprerja e shtatzënisë të spostohej nga java e 12 në javën e 14-të. Edhe pse ky projektligj ndezi shumë kritika, ka mbetur ende në formën e një drafti, i cili nuk dihet fati i tij, nëse do të miratohet apo ka mbetur i pluhurosur në sirtarët e Kuvendit.
Aurora* dhe Eleni* janë emra pseudonim për të ruajtur anonimitetin e personazheve
**Ky artikull është realizuar nga Edja Feçanji, pjesëmarrëse në akademinë “Voices for Change”, organizuar nga Citizens.al.
