Nga Ilir Kalemaj
Kur Daniel Goleman botoi librin e tij mbi Inteligjencën Emocionale, kjo e fundit ishte një risi që hodhi dritë pikërisht mbi anën emotive, irracionale të individit dhe zgjedhjet që shpesh bëjmë në jetë. Nëse inteligjenca emocionale është dicka e nevojshme, madje e kërkuar te një individ, për të balancuar zgjedhjet dhe veprimet që ndërmerr, në doza të larta emocionaliteti i tepruar vret.
Individët shpesh presupozohen të jenë qënie racionale të cilët në ndërveprim të lirë mund të bëjnë zgjedhje të gabuara vetëm për shkak të asimetrisë së informacionit, ndërkohë që pak apo aspak është folur për rolin vendimtar që luajnë emocionet dhe shkulmet e pasionit të cilat shpesh tejkalojnë arsyen. Sikundër vë re me të drejtë ky autor, qysh në ligjet e para që ka bërë njeriu për të rregulluar jetën shoqërore, të tillë si Kodi i Hamurabit, Dhjetë Urdhëresat e Hebrenjve apo Dekretet e Perandorit Ashoka, është bërë përpjekje për të ndrydhur dhe nënshtruar veprimet emocionale.
Të njëjtën observim ka bërë dhe babai i psikanalizës Frojd në veprën e mirënjohur Qytetërimi dhe të Pakënaqurit e tij, ku shprehet ndër të tjera se shoqëria duhet në njëfarë mënyre të disiplinojë tepricën emocionale që krijohet përgjatë menaxhimit të saj. Sot gjithsesi duket se është një ideal i pamundur ajo që thotë Aristoteli kur shprehet se “çdokush ka të drejtë të jetë i zemëruar- kjo është e lehtë. Por të jesh i zemëruar me personin e duhur, në masën e duhur, në shkallën e duhur, në kohën e duhur dhe me qëllimin e duhur, në mënyrën e duhur- kjo nuk është e lehtë.”
Çregullime të psikikës me doza të forta emocionaliteti dhe irracionaliteti gjen përditë në deklaratat e politikanëve tanë, të cilët shpesh flasin çaprazçe, i thonë gjërat si t`u vijë, këpusin histori kodra pas bregut dhe ditën tjetër dalin e thonë që qenë veç deklarata politike. Parada garuese e zëdhënësve apo deputetëve-matrioshka, deklaratat e përditshme të së cilave duken se janë krejt të pavarura nga neokorteksi, të formuara sikundër shprehet një autor nga “reaksione emocionale që formohen pa vetëdije konjitive,” të bën të ndërrosh kanalin televiziv duke shpresuar për dicka më shplodhëse.
Nga ana tjetër kemi kacafytjen e përnatshme e gjelave partiakë, në një testim muskujsh përpara betejës elektorale të rradhës në përpjekje për të shtuar gradat apo kreditet politikë, kryesisht brenda formacioneve të tyre politike. Ndërsa lufta e pakompromis duket vencarisht në gjirin e së djathtës ndërsa mazhorancës së majtë duket se i bëjnë rikoshetë skandalet e radhës. Për mos të folur pastaj për farefisni me tendera dhe koncesione të fituara lehtësisht, apo sekserë matrapazë që pasurohen në mënyrë mjaft racionale, dhe mbrohen po kaq emocionalisht nga patronët politikë.
Duket se mbingarkesa e adrenalinës dhe testosteronit që shkarkohet studiove televizive, nuk para po gjen ndonjë rezonancë të veçantë te publiku, tashmë i mësuar me beteja donkishoteske të përnatshme që jo rrallë edhe përfundojnë me kontrata të lidhura biznesi diku tjetër.
Në fakt, nëse nuk ndryshon mendësia e përqëndrimit pas argumentit, si dhe të ofrohen zgjidhje racionale, të ndërtohen institucionet në mënyrë evolutive, të vendosen rregulla proceduriale që ofrojnë garanci gare reale dhe të zhvendoset thelbi i debatit te cështjet e qenësishme të mbrojtura me arsyetime solide, vështirë se mund të mobilizohet sërish si ngahera ky elektorat tashmë i lodhur, i zhgënjyer dhe i tradhtuar nga një klasë politike demagogjike, amorale dhe e zvetënuar.
