Gjithçka është e re në Spanjë: vetëm tri javë pas marrjes së Presidencës së Këshillit të BE-së më 1 korrik, do të mbahen zgjedhjet e parakohshme në Spanjë. Është e pasigurt nëse kryeministri socialist Pedro Sanchez do të fitojë zgjedhjet dhe do të mbetet në krye të qeverisë.
Partia Popullore konservatorekryeson në sondazhe. Ajo mund të formojë një koalicion me populistët e krahut të djathtë dhe më pas ndoshta do të kishte më shumë vende në parlament sesa një aleancë e krahut të majtë nën Sanchez, i cili i thirri vetë këto zgjedhje të reja në mes të pushimeve verore.
Pedro Sanchez minimizon ndikimin e zgjedhjeve në lidershipin e Spanjës në BE. “Demokracia nuk është kurrë problem. Nuk është hera e parë në Evropë që zgjedhjet bëhen gjatë një presidence. Ka pasur edhe ndryshime qeveritare”, tha kreu i qeverisë në Madrid në fillim të qershorit.
Fillim i pazakonshëm
Deklarata e Sanchezit është e saktë, por me kufizime. Në vitin 2022, për shembull, Emmanuel Macron ishte President i Këshillit të BE-së dhe në të njëjtën kohë kandidoi për rizgjedhje si President i Francës. Edhe në Republikën Çeke, qeveria ra në vitin 2009 kur drejtonte BE-në.
Megjithatë, një zgjedhje dhe një ndryshim i mundshëm i qeverisë që në fillim të Presidencës gjashtëmujore të Këshillit do të ishte një përjashtim absolut. Për këtë arsye, Pedro Sanchez ka shtyrë paraqitjen e tij në Parlamentin Evropian, sepse tani është në fushatë parazgjedhore.
Ai duhet ta kishte paraqitur dhe diskutuar programin e tij për kryesinë e Këshillit përpara marrjes së presidencës. Ndërsa tani kjo duhet të ndodhë pas pushimeve verore në shtator, me cilindo kryetar qeverie.
Diplomatët spanjollë të BE-së në Bruksel sigurojnë se puna administrative e presidencës do të vazhdojë sipas planit dhe në mënyrë rutinore. Në fund të fundit, temat e presidencës janë përgatitur prej muajsh, nëse jo vitesh, dhe janë koordinuar ngushtë me vendet partnere – Belgjikën dhe Hungarinë, të cilat do të kryesojnë vitin e ardhshëm.
Një ndryshim i mundshëm i qeverisë në Madrid drejt një kampi populist konservator të krahut të djathtë nuk do të ndryshonte shumë kursin tradicionalisht miqësor të Spanjës ndaj BE-së, thonë analistët dhe gazetarët në Spanjë.
“Gjatë gjashtë muajve të ardhshëm, qeveria spanjolle do të përballet me sfidat me të cilat përballet Europa drejtpërdrejt, e të tilla ka shumë. (…) Spanja ka kryer presidencat e saj në mënyrë të kënaqshme në të kaluarën dhe kjo pritet të ndodhë edhe tani”, shkruan gazeta “La Vanguardia” nga Barcelona. Kjo është presidenca e pestë spanjolle prej anëtarësimit në BE në 1986.
Detyrat më të rëndësishme
Detyra më e rëndësishme mbetet mbështetja për Ukrainën dhe zmbrapsja e agresorit rus, tha ekspertja politike spanjolle Carme Colomina në një konferencë të grupeve të ekspertëve në përgatitje për presidencën në Madrid. “Ukraina është e pranishme në çdo diskutim dhe çdo vendim të BE-së”.
BE-ja duhet të vendosë nëse Ukraina dhe Moldavia në prag të saj, mund të fillojnë negociatat e pranimit me Brukselin këtë vit. Carme Colomina sheh gjithashtu lëvizje në gjashtë vendet e tjera të gatshme për t’u bashkuar me Ballkanin Perëndimor.
“Ka një moment të fortë për zgjerim. Ne nuk e dimë ende se si mund ta përdorim atë për të arritur diçka. Kjo varet jo vetëm nga vendet kandidate, por edhe nga ne,” tha eksperti politik, duke luajtur reformat urgjentisht të nevojshme në BE në mënyrë që të mbetet e aftë të veprojë edhe me më shumë anëtarë.
Ministri i Jashtëm spanjoll Jose Manuel Albares Bueno premton se Spanja dëshiron të vazhdojë me diskutimin rreth aftësisë së BE-së për të absorbuar BE-në. “Ne duhet të mendojmë për reformat që do të çojnë në nivelin e ardhshëm të integrimit. Një shembull i kësaj do të ishte koordinimi më i mirë në politikën e jashtme ose fiskale. Ne nuk duhet të neglizhojmë perspektivat evropiane të vendeve që pretendojnë të anëtarësohen,” tha ministri i Jashtëm në Madrid.
Borxhet dhe problemet e tjera
Deri në fund të vitit, qeveria spanjolle synon të paraqesë një sërë projektesh të rëndësishme legjislative të BE-së. Kjo përfshin një reformë të rregullave të borxhit në Eurozonë.
Çështje të tjera të rëndësishme janë thjeshtimi i procedurave të azilit në kufijtë e jashtëm të BE-së, të cilat do të negociohen me Parlamentin Evropian dhe dakordimi për një reformë të tregut të energjisë elektrike. BE-ja duhet të bëhet më e pavarur nga Kina dhe të ndërtojë më shumë industri kyçe në Evropë ose të paktën t’i mbajë ato këtu, deklaroi kryeministri spanjoll Pedro Sanchez në një konferencë për shtyp.
Për sa i përket politikës së jashtme, Sanchez po fokusohet në ringjalljen e marrëdhënieve me vendet në Amerikën Latine dhe Karaibe. Marrëveshjet tregtare me bllokun Mercosur dhe me Kilin dhe Meksikën duhet të përfundojnë. Më 17 dhe 18 korrik do të mbahet një samit BE-Amerika Latine në Bruksel, përpara zgjedhjeve në Spanjë.
Prezantimi
Ndryshe nga Suedia kursyese, e cila mbajti presidencën deri në fund të qershorit, qeveria spanjolle po fokusohet në prezantimin e vendit para një publiku evropian. Takimet e zakonshme joformale të Këshillit të BE-së dhe një samit special do të zhvillohen në 22 vende të ndryshme në të gjithë Spanjën, duke përfshirë ishujt e pushimeve të Mallorca dhe Gran Canaria.
Ndërsa Suedia mbajti takime edhe në një sallë ekspozite jo tepër të madhe pranë aeroportit të Stokholmit. Është e vështirë të gjykohet nëse Spanja mund të shkëlqejë kaq shumë dhe të arrijë axhendën e saj, thonë diplomatët në Bruksel.
“Presidenca dëshiron të përcaktojë axhendën, por në fund rendi i ditës përcaktohet nga ngjarjet aktuale,” thotë Alexander Stubb, ish-politikani finlandez, i cili ishte ministër në kohën kur Finlanda drejtonte Presidencën.
