Europa dhe SHBA po dërgojnë shumë armë moderne në Ukrainë. Por shumë armë janë në gjëndje të rrëzojnë edhe avionë në lartësi të mëdha në qiell. Por ka filluar frika se ku shkojnë këto armë pasi të dorëzohen në Kiev? Kush i kontrollon ata? Këto pyetje kanë filluar të shqetësojnë Pentagonin.
Në një artikull të mirë-dokumentuar, revista Les Crises raporton se “Shtetet e Bashkuara nuk e kanë idenë se ku do të arrijë ndihma e saj ushtarake”, duke pranuar se ajo mund të “bjerë në duar të rrezikshme” dhe mund të jetë duke nxitur një nga tregtitë më të mëdha të armëve në Evropë të paraluftës. Pasi janë në Ukrainë, “armët humbasin në mjegullën e luftës. Ato “bien në një vrimë të madhe të zezë dhe pothuajse nuk e keni idenë pas një periudhe të shkurtër kohe”, tha një burim amerikan për CNN.
Ka marrëveshje ndërkombëtare për shitjen e armëve. Por ato nuk funksionojnë. Për shembull, prillin e kaluar, njëmbëdhjetë helikopterë rusë Mi-17 u dërguan në Ukrainë nga Pentagoni. Megjithatë, kontrata parashikonte që këta avionë nuk mund të transferoheshin “pa marrëveshjen e Rusisë”!
“I aftë për të rrëzuar një aeroplan”
“Fluksi i paprecedentë i armëve ngre shqetësime se disa pajisje mund të bien në duart e kundërshtarëve perëndimorë ose të rishfaqen në konflikte të largëta – në vitet në vijim,” ankohen zyrtarët amerikanë në një artikull të Washington Post, duke kritikuar “aftësinë e Uashingtonit për të mbajtur gjurmët e këtyre armëve të fuqishmeve, teksa hyjnë në një nga qendrat më të mëdha të trafikut në Evropë.”
Ndër shqetësimet e mëdha të Pentagonit janë raketat famëkeqe Stinger të shkrepura me shpatulla. Ata janë në gjendje të rrëzojnë aeroplanë nëse bien në duart e grupeve terroriste. Evropianët janë të vetëdijshëm për rreziqet e rishitjes së armëve. Një diplomat i tha së fundmi IVERIS se Brukseli nuk ka “asnjë garanci se armët do të ndiqen. Disa prej tyre tashmë janë rishitur në tregun e zi dhe ndodhen në Bosnje, Kosovë apo Shqipëri. Kjo nuk është befasuese duke pasur parasysh nivelin e korrupsionit në Ukrainë.
Trafikimi dhe korrupsioni
Ukraina ka qenë e njohur si një qendër për trafikun e armëve që nga rënia e Bashkimit Sovjetik. Në fillim të viteve 1990, ushtria sovjetike la pas një sasi të madhe armësh të vogla dhe të lehta në Ukrainë. Pa asnjë kontroll të aksioneve.
Sipas Small Arms Survey, një organizatë kërkimore me bazë në Gjenevë e cituar nga Washington Post, disa nga 7.1 milionë armët e vogla të grumbulluara nga ushtria ukrainase në 1992 “u devijuan në zonat e konfliktit” dhe është i shqetësuar për “rrezikun e rrjedhjes [ të armëve aktuale] në tregun e zi lokal.”
Interpoli, organizata ndërkombëtare e policisë kriminale me bazë në Lion, është gjithashtu e shqetësuar se “disponueshmëria e gjerë e armëve nga konflikti aktual do të çojë në përhapjen e armëve të paligjshme në fazën e pas konfliktit”, sipas drejtorit të përgjithshëm të Interpolit.
Grupi për Kërkime dhe Informacion mbi Paqen dhe Sigurinë (GRIP) kujton se në vitet 1990, shumë armë ukrainase gjetën rrugën e tyre në duart e talebanëve pakistanezë, në Republikën Demokratike të Kongos dhe në vendet me embargo si Sierra Leone, Liberia, dhe Kroacia. “Lehtësia me të cilën u transferuan ilegalisht sasi të mëdha armësh nënkupton se zyrtarët e lartë, civilë dhe ushtarakë, mbyllnin sytë apo merrnin pjesë drejtpërdrejt në tregtinë e armëve.
Ndaj frika në NATO dhe në disa shtete se këto armë mund të përfundojnë në tregun e zi, po bën që disa shtete të hezitojnë në dërgimin e armëve.
E rrëzikshme mbetet nëse armët e dhuruara që godasin avionë kalojnë në duart e terroristëve të ISIS.
