Mijëra turist nga India, Rusia apo dhe vende të ndryshme evropiane vizitojnë kryeqytetin e tre perandorive ndërkohë që shteti ka vaksinuar operatorët turistik
Që kur bota u mbyll për shkak të Pandemisë, Ali Mesut Ezmer organizoi turin e tij të parë turistik nëpër Satamboll në fund të Marsit. Megjithëse shifrat zyrtare tregonin pikun e rasteve të personave të infektuar me Covid 19, për Aliun ishte një lajm i mirë që ai po i rikthehej punës.
Aliu ka mbi 20 vjet që punon si operator turistik, dhe kurrë nuk e ka parë qytetin e tij kaq të zbrazet sa këto kohë, dhe pse statistikat tregojnë se gjatë vitit të kaluar Turqia ishte një destinacion unik që mirëpriti më shumë se 50 milion turist. “Edhe këtë verë kështu do të shkojë, me një numër të paktë turistësh por unë shpresoj se vitin që vjen të kemi një boom në turizëm”- të thotë Aliu i cili është i përfshirë në programin “Certifikata për Turizëm të Sigurtë”.
Programi konsiston në vaksinimin e operatorëve turistik me të vetmin qëllim që të siguroj që shërbimet e turizmit në vend të qëndrojnë të hapura dhe të shërbejnë gjatë gjithë vitit.
Në kohë pandemia, turistët janë të privilegjuar. Për ta nuk ka orë policore, ndërkohë që qyteti mbyllet në orën 7 të mbrëmjes.
Por dhe pse me kufizimi, Aliu është i emocionuar, jo për shak se ka harruar udhët e qytetit të tij por se “turistët” që ai do t’u udhërrefej janë gazetarë.
Por sërish, dhe më rrugë të zbrazëta, Stambolli sërish përthith në magjinë e tij.
Sulltanahmet, zemra e Stambollit joshës dhe magjepsës
Rrethi Sultanahmet, shpirti i asaj që ishte kryeqyteti i tre perandorive, është emërimi i parë i çdo udhëtari që shkel në Stamboll. Arsyet nuk mungojnë pasi ai përmban disa nga monumentet kryesore të këtij qyteti joshës të bekuar nga kalimi i shekujve dhe nga ata që e ndërtuan atë kaq unik. Gjurmët e perandorëve bizantinë, trashëgimia e sulltanëve osmanë, një pallat i zhytur, më i famshmi nga xhamitë e tij.
Ishte duke u pikuar kur arrita në sheshin Sulltanahmet, i cili u zgjua atë mëngjes marsi nën një qiell gri. Nuk mund ta besoja se isha atje pikërisht në kohë Pandemie, e rrethuar nga qindra turistë, kryesisht, indian, rus, më të rrallë shtetas evropian, mu midis Hagia Sofisë dhe Xhamisë Blu.
E kam të vështirë të përshkruaj se si ndihet të kalosh veprën më kolosale dhe të shenjtë të epokës Bizantine. Sancta Sophia, Haghia Sofia, Kisha e Urtësisë së Shenjtë, Muzeu Ayasofya, tashme xhamia Haghia Sofia. Dreamndrra e Justinianit ka lëshuar lëkurën e saj aq herë sa vetë qyteti, duke shkrirë kulturat dhe besimet në një vepër të mrekullueshme që në kohën e saj ishte kisha më e madhe në botën e krishterë, xhamia kryesore në Stamboll për 400 vjet.
Pjesa e jashtme e saj e ngurtë dhe e ashpër me ngjyrat rozë, minaret e saj dhe kupola e saj pa peshë ju mirëpresin në një hapësirë që është emocionuese për shkak të madhësisë së saj dhe atmosferës shumë të veçantë që krijohet brenda. Midis mozaikëve të bukur bizantinë, kolonave imponuese, medaljoneve të mëdha që na tregojnë për Allahun, Muhamedit dhe halifëve të parë, dhe dritareve, dritareve prej qelqi me njolla dhe llambave të panumërta prej bronzi që ndriçojnë fizionominë e saj të fuqishme duke gjeneruar një lojë hipnotike të dritës dhe hijes. Një delir vizual që të godet fort kur mendon për ansamblin e tij nga anija e madhe qendrore dhe kur hyn në galerinë e sipërme për ta admiruar nga një këndvështrim i ri. Mos rezistoni. Ju do të përfundoni të nënshtruar nga magjia e Santa Sofisë dhe do t’i dorëzoheni imazheve dhe ndjesive që vështirë se do t’i harroni.
***
Në skajin tjetër të Sheshit Sulltanahmet, pikërisht përballë Hagia Sophia, është Xhamia Blu, që duket se sfidon madhështinë e fqinjit të saj të famshëm që kur Sulltan Ahmet I urdhëroi që ajo të ndërtohej në 1609. Në këmbët e saj, pamja humbet në kaskada e kupolave të saj vullnetare, në më shumë se 200 dritare të saj dhe në gjashtë minaret që e përcaktojnë atë dhe e bëjnë atë unike. Arsyeja? Ata u ngritën për të garuar me Mekën vetë duke përputhur numrin e kullave të saj. Një shkelje që u zgjidh me ndërtimin e një minareje të shtatë në xhaminë e Arabisë Saudite.
E vërteta është se për mua kjo xhami, përveç që është më e vizituara dhe më e madhja në Stamboll, është më e bukura ndër ato të bukurat. Më imponueset dhe spektakolaret nga të gjithë që bashkohen në këtë qytet që lundron midis dy kontinenteve. Oborri i madh qendror me shatërvanin e tij të abdesit, 20,000 pllakat e tij Iznik që sigurojnë ngjyrën blu për të cilën njihet, dritaret e qelqit me njolla nga Venecia, kupola e saj kryesore që ngrihet deri në 43 metra e lartë . Xhamia Blu është pasqyrimi të përsosjes, të simetrisë absolute.
Një shëtitje midis besimit mysliman dhe arkitekturës
Minaret përshkruajnë siluetën e saj, kupolët e saj sfidojnë gravitetin dhe me thirrjen e lutjes së namazinit, ajo që ishte kryeqyteti i tre perandorive zgjohet në agim çdo ditë. Një këngë që vjen nga lart dhe aftësia e së cilës, si një kor, përsërit më shumë se 4000 xhami në Stamboll.
Nëse shkoni një hap përtej sferës thjesht arkitektonike, duke lexuar një broshurë të thjeshtë do të zbuloni se në Islam çdo qenie njerëzore ka lindur pa mëkat dhe se çdo person është përgjegjës për veprimet e veta, se kohët e lutjes llogariten sipas lëvizjes së dielli në mënyrë që ato të ndryshojnë në varësi të stinëve, arsyes për burimet e abdesit, rolit të grave dhe shumë aspekteve të tjera që do t’ju lejojnë të kontekstualizoni dhe të njihni natyrën e xhamive që vizitoni dhe fenë që i mbështet ato. Me pak fjalë, afrohuni në botën që vërtitet rreth jush në një mënyrë të lirë dhe pa gjykim.
Shikoni dhomën e lutjes në të cilën burrat besnikë luten paralelisht dhe sup më supe duke simbolizuar kështu barazinë e të gjithë besimtarëve -, në secilin mihrab, kamare në mur që tregon drejtimin drejt Mekës, në secilin minbar nga i cili një dijetar islam udhëheq namazin. Secili është i ndryshëm dhe si çdo xhami të gjithë meritojnë një vështrim nga afër.
E gjithë kjo në një qytet të mësuar të ndryshojë rrjedhën e historisë, në një metropol në të cilin të gjithë ata që e pushtuan atë donin të tregonin madhështinë e saj, në një qytet të hapur nga deti fizionomia kapriçioze e të cilit nuk bën gjë tjetër veçse e zbukuron atë dhe kjo do të jetë gjithmonë e përjetshme për një kohë të gjatë. Le të ndryshojë ajri politik dhe të mbizotërojë diktatura me tulla.
Nëse, si unë, në një moment ndiheni të mbingarkuar nga trashëgimia e saj, bëni një pushim për çaj ose duke provuar ëmbëlsirat e tyre të shijshme. Mos kini frikë nga kalendari sepse, sado i shkurtër të qëndroni, magjia e Stambollit, si një puthje e mjaltit në buzë, do t’ju bëjë të largoheni duke dashur të ktheheni. Qytetet unike kanë atë efekt, dhe Stambolli është një prej tyre. /L.Ç/
