Deri javën e kaluar, prindërit që shikonin faqen e Qendrave për Kontrollin dhe Parandalimin e Sëmundjeve (CDC) në SHBA për informacion rreth autizmit dhe vaksinave shihnin disa pika kyçe: studimet nuk kanë gjetur lidhje mes vaksinave dhe autizmit, dhe nuk është identifikuar asnjë lidhje mes asnjë përbërësi të vaksinave dhe autizmit, shkruan CNN.
Por, me urdhër të Sekretarit të Shëndetësisë të SHBA-së, Robert F. Kennedy Jr., një aktivist i njohur kundër vaksinave, faqja e CDC-së tani paraqet një mesazh të ndryshëm: “Studimet shkencore nuk e kanë përjashtuar mundësinë që vaksinat e foshnjave të kontribuojnë në zhvillimin e autizmit.”
Departamenti i Shëndetësisë dhe Shërbimeve Njerëzore (HHS) tha se ndryshimi u bë për të “pasqyruar shkencën më të mirë dhe të bazuar në prova”. Por ky ndryshim u kundërshtua menjëherë dhe ashpër nga mjekë, shkencëtarë dhe organizata që mbrojnë personat me autizëm, të cilët thonë se faqja tani përmban keqinformim dhe ide të vjetruara e të rrëzuara. “Kërkues mjekësorë në mbarë botën kanë kaluar më shumë se 25 vjet duke studiuar në detaje këtë pretendim. Të gjithë kanë arritur të njëjtin përfundim: vaksinat nuk lidhen me autizmin,” tha një deklaratë e nënshkruar nga më shumë se 60 organizata, përfshirë Akademinë Amerikane të Pediatrisë, Shoqatën Mjekësore Amerikane dhe Autism Science Foundation.
Çfarë tregojnë kërkimet për autizmin dhe vaksinat? Sipas Dr. Sean O’Leary, profesor i pediatrisë dhe sëmundjeve infektive në Universitetin e Kolorados, kërkues të pavarur në shtatë vende kanë kryer më shumë se 40 studime duke përfshirë mbi 5.6 milionë njerëz, dhe kanë konfirmuar se nuk ka asnjë lidhje mes vaksinave dhe autizmit. Lidhjet e pretenduara janë “rrëzuar shumë herë”, tha O’Leary, i cili drejton Komitetin e Sëmundjeve Infektive në Akademinë Amerikane të Pediatrisë. “Kjo konsiderohet shkencë e mbyllur.”
Dr. Alycia Halladay, drejtuese shkencore e Autism Science Foundation, theksoi se studime në vende si Danimarka, Suedia, Finlanda, Izraeli dhe Japonia kanë analizuar grupe të mëdha njerëzish, duke ndjekur se cilët prej tyre janë vaksinuar dhe kush ka marrë diagnozë autizmi. “Të gjitha këto studime kanë treguar se nuk ka asnjë lidhje mes vaksinave dhe autizmit,” tha ajo. “Vaksinat janë faktori mjedisor më i shumë-studiuar në lidhje me autizmin, dhe janë 100% të përjashtuara si shkaktar.”
Të hënën, 30 organizata të autizmit dhe aftësive të kufizuara paralajmëruan se paraqitja e një lidhjeje mes autizmit dhe vaksinave i huton prindërit. Ato i bënë thirrje CDC-së “të rikthejë faqen në versionin e mëparshëm, të angazhohet në fushata edukimi për vaksinat që theksojnë provat e qarta shkencore se vaksinat nuk shkaktojnë autizëm, dhe të investojë në kërkime që adresojnë nevojat reale të personave autistë dhe familjeve të tyre.”
Si nisi pretendimi për lidhjen mes vaksinave dhe autizmit? Miti i përhapur u bazua në një studim të vitit 1998 nga gastroenterologu britanik Andrew Wakefield, i cili pretendoi se vaksina MMR (kundër fruthit, shytave dhe rubeolës) shkaktonte autizëm. Por studimi kishte probleme serioze: përfshinte vetëm rreth një duzinë fëmijësh, nuk kishte grup kontrolli, kishte konflikte financiare interesi, dhe disa të dhëna ishin të fabrikuara. Wakefield vazhdon ta mbrojë punën e tij, por artikulli u tërhoq në vitin 2010 dhe licenca e tij mjekësore u hoq.
Shumë prindër kërkonin një shpjegim për shkakun e autizmit të fëmijëve të tyre dhe shpesh kërkonin dikë për të fajësuar, tha Halladay — dhe vaksinat u bënë një shënjestër e lehtë. “Vaksinimi nuk është një procedurë e këndshme: fëmija qan, procedura është e pakëndshme. Nëse prindërit mendojnë se ka diçka që mund të bëjnë për të parandaluar autizmin, dhe njëkohësisht t’i shmangen këtyre vizitave, ata janë të tunduar ta besojnë. Kjo i shfrytëzon frikërat e prindërve.”
Pas botimit të studimit të Wakefield, u kryen shumë kërkime në mbarë botën për të parë nëse pretendimi ishte i vërtetë. Por rezultatet nuk e mbështetën në asnjë rast. “Edhe pse artikulli u tërhoq, dëmi ishte bërë,” tha Halladay. “Pretendimi kishte marrë jetë.”
Çfarë e shkakton autizmin? Shkalla e diagnozave të autizmit te fëmijët në SHBA ka vazhduar të rritet, një trend që lidhet kryesisht me përmirësimin e vlerësimit dhe ndërgjegjësimit. Në vitin 2022, rreth 1 në 31 fëmijë merrnin diagnozë të autizmit deri në moshën 8 vjeç, në krahasim me 1 në 36 në vitin 2020.
Autizmi është shumë kompleks dhe përfshin një spektër të gjerë të sjelljeve dhe aftësive ― nga persona që jetojnë të pavarur, deri te persona që kanë nevojë për kujdes të vazhdueshëm. Për këtë arsye, nuk mund të ketë vetëm një shkak të vetëm.
Autizmi ka bazë të fortë gjenetike: më shumë se 250 gjene janë lidhur me të. Në rreth 15% deri në 20% të rasteve mund të identifikohet qartë një gjen i vetëm, ndërsa në raste të tjera janë disa mutacione që bashkëveprojnë. Këto gjene shfaqen kryesisht në zhvillimin e trurit gjatë shtatzënisë dhe ndikojnë në mënyrën se si qelizat nervore komunikojnë me njëra-tjetrën.
Faktorë të tjerë mjedisorë gjatë shtatzënisë, si infeksionet, ethet e gjata, lindja e parakohshme, mosha më e madhe e prindërve apo çrregullimet metabolike (si diabeti gestacional) mund të rrisin mundësinë e diagnozës së autizmit. Halladay thekson se kjo është një arsye më shumë që gratë shtatzëna të vaksinohen, sepse sëmundjet që parandalohen me vaksina janë shumë më të rënda sesa çdo reagim i mundshëm i vaksinës.
