Ka një ironi të madhe në përpjekjen e Edi Ramës për të marrë rolin e lektorit të etikës pas protestave të të rinjve në Tiranë. Në rolin e qytetarit të indinjuar për shkeljen e normave të edukatës, kryeministri publikoi pamje të protestuesve që ndërpresin për pak minuta atmosferën e një “fan zone” në sheshin “Skënderbej” dhe prej aty të ndërtojë një leksion të gjatë për ekstremizmin, intimidimin, linçimin dhe rrezikun që, sipas tij, turma paraqet për demokracinë.
Rama vazhdon pastaj me idenë se “kush nuk mendon si turma bëhet objekt i bullizmit masiv online, i fyerjeve, kërcënimeve, linçimit publik dhe fushatave të organizuara të damkosjes” dhe se “historianët bien dakord se terrori i rrugës fillon me akte që duken “të vogla”, me sharje, intimidim, poshtërim publik”.
Më pas ai shpërndan videon ku një grup protestuesish afrohen tek Fan Zone dhe u bëjnë thirrje tifozëve t’i bashkohen protestës. Video më poshtë me diçiturën “Dy realitete shumë të ndryshme”:
Mesazhi është provokues. Krahasimet me Europën e paraluftës janë edhe më të forta. Por problemi i këtij leksioni nuk është thjesht se Rama ekzagjeron kur krahason protestën e flamingove me fillesat e lëvizjes naziste. Çështja është se autori i këtyre rreshtave është vetë Rama.
Ai është politikani që në karrierën e tij si lider opozitar ka regjistruar disa protesta të mëdha të organizuara nga strukturat e Partisë Socialiste dhe jo të gjitha kanë qenë paqësore.
Emblematike për nga dhuna që shfaqi, ka qenë protesta e 21 Janarit 2011, një organizim I thirrur, i drejtuar dhe i kontrolluar politikisht nga Partia Socialiste. Kjo ishte një demonstratë me objektiv të qartë politik: rrëzimin e qeverisë së kohës, pas video-skandalit të Ilir Metës, që sapo kishte dhënë dorëheqjen si zv.kryeministër.
Vetë Rama ishte pjesë e kësaj proteste, diku në mes të turmës, duke i dhënë orientimin politik. Dihet tashmë se ajo protestë ishte konceptuar si një përplasje e dhunshme me policinë, dhe u kthye në një sulm ndaj institucioneve shtetërore, në shkatërrime të pronës publike dhe private. Nga plumbat që erdhën nga kryeministria mbetën katër qytetarë të vrarë në bulevard.
Ngjarjet e 21 Janarit mbeten një nga momentet më dramatike të tranzicionit shqiptar, por duhet thënë se ata nuk kanë asnjë krahasim me protestën paqësore që po zhvillohet këto ditë në Tiranë dhe për këtë mjaftojnë pak foto ilustruese.
Diferencat në sjelljen e protestuesve, atëherë dhe sot, janë si nata me ditën. Por dy protestat kanë edhe dallime të tjera që e tregojnë më mirë raportin me dhunën.
Dallimi i parë është se protesta e 21 Janarit ishte një protestë e organizuar dhe e drejtuar nga një parti politike. Kishte një udhëheqje të qartë, kishte një objektiv të qartë politik dhe kishte një përfitues të qartë: Partinë Socialiste dhe Edi Ramën.
Protesta që po zhvillohet sot nuk ka një parti që e organizon dhe as një lider që e kontrollon. Përkundrazi, organizatorët po refuzojnë të atashohen me një parti politike. Edhe drejtuesit e partive politike që e mbështetën menjëherë protestën kanë preferuar të qëndrojnë larg podiumit. Ajo ka lindur si një revoltë qytetare dhe deri tani ka refuzuar të bëhet pronë e ndonjë force politike.
Dallimi i dytë është se protesta e 21 Janarit nga fillimi në fund karakterizohej nga një përplasje e dhunshme ndaj gjithçkaje që kishte përpara, që nga qytetarët e zakonshëm në rrugë deri te sulmet ndaj uniformave blu, institucioneve. Thuajse të gjitha makinat që ishin në rrugë atë ditë pranë kryeministrisë, përfunduan të djegura.
Protesta e sotme mund të ketë parrulla të ashpra, mund të ketë momente shumë të rralla tensioni, por nuk ka prodhuar dhunë të organizuar, nuk ka sulmuar institucione, nuk ka shkatërruar pronë publike. Përkundrazi në protestë janë të shumtë prindërit që marrin me vete fëmijët e tyre dhe marshojnë bashkë me ta. Po ashtu janë të shumtë të rinjtë dhe të rejat që duke marshuar përshëndeten me duartrokitje nga qytetarët. Në fund të çdo proteste sheh grupe protestuesish që pastrojnë ambjentin.
Dallimi i tretë është mënyra se si u përdorën politikisht këto protesta. 21 Janari u kthye në një simbol politik që Partia Socialiste që e përdori për vite me radhë në betejën e saj për pushtet. Jetët të ndërprera në mes nga plumbat e shtetit u bënë pjesë e një rrëfimi politik që e shoqëroi Edi Ramën deri në ardhjen e tij në qeveri e më tej.
Ndërsa protesta e sotme, me gjithë përpjekjet që janë bërë, nuk po lejon askënd ta marrë peng politikisht. Deri më tani ajo nuk po kërkon të çojë një parti në pushtet. Kjo është arsyeja pse ajo vazhdon të mbetet një protestë qytetare. Video më poshtë:
Prandaj, përpara se të marrë pozicionin e një profesori të edukatës qytetare dhe të flasë për “terrorizëm të rrugës”, për “turma që zëvendësojnë argumentin” apo për “linçim publik”, Edi Rama duhet të përballet me historinë e tij politike.
Ndoshta politikanë të tjerë mund të shprehen të indinjuar për ndonjë aspekt të etikës së protestuesve, mund të ketë akademikë, aktivistë apo qytetarë që mund të flasin për kufijtë e protestës demokratike. Por është e vështirë të pranohet që këtë rol ta marrë pikërisht njeriu që organizoi një ndër protestat më të dhunshme të dekadave të fundit dhe që e shfrytëzoi politikisht atë deri në ardhjen e tij në pushtet.
Në demokraci, revolta shfaqet në lloje të ndryshme protestash, qofshin këto të dhunshme apo jo. Ato mund të kritikohen, mund të kundërshtohen dhe mund të debatohen. Por kur vjen puna te etika për sjelljen e protestuesve, Edi Rama është ndoshta njeriu i fundit që mund të japë leksione./Lapsi.al
