Qeveria ka hapur për konsultim publik projektligjin “Për sigurimin e detyrueshëm të banesave nga tërmetet”, por juristi Ardian Stamo në komentin publik që i bëri projektit paralajmëron se drafti, në formën aktuale, jo vetëm që cenon të drejtat kushtetuese të pronarëve dhe konkurrencën në treg, por edhe lë jashtë mbulimit një gamë të gjerë rreziqesh të tjera që prekin realisht banesat.
Sipas tij, sigurimi nuk duhet të kufizohet vetëm tek tërmetet, por të përfshijë edhe fatkeqësi të tjera natyrore, si zjarret dhe përmbytjet.
“Nëse ligji synon mbrojtjen e pronës, nuk mund të injorojë rreziqet më të shpeshta e me pasoja të rënda ekonomike dhe sociale, si zjarri dhe uji. Vetëm kështu sigurimi bëhet realisht i dobishëm dhe atraktiv për qytetarët,” thekson Stamo.
Sipas tij, përfshirja e mbulimit nga zjarri dhe uji do ta rriste vlerën e produktit dhe do e bënte më të justifikueshëm financiarisht për qytetarët. Po ashtu, konkurrenca mes operatorëve publikë e privatë do të sillte prime më të ulëta dhe kushte më të favorshme.
Juristi kundërshton modelin aktual që detyron çdo pronar të lidhet vetëm me Fondin Shtetëror për Tërmetet, duke e cilësuar shkelje të lirisë kontraktore dhe të parimeve të konkurrencës së tregut. Ai propozon që sigurimi të jetë vullnetar, me mundësinë për të zgjedhur midis fondit shtetëror dhe shoqërive private.
Stamo ngre shqetësimin se drafti nuk adreson sigurimin e objekteve gjatë ndërtimit, një fazë ku investimi është i pambrojtur nga fatkeqësitë natyrore. Ai sugjeron që sigurimi të jetë i detyrueshëm për ndërtuesit deri në dorëzimin e pronës tek blerësi.
Sipas tij, projektligji nuk përcakton çmimin e primit, shumën e mbulimit apo shërbimet konkrete, çka sipas tij rrezikon ta kthejë në një barrë financiare pa përfitim real.
“Një ligj i mirë duhet të jetë alternativ, të garantojë konkurrencë dhe të mbulojë jo vetëm tërmetin, por të gjitha fatkeqësitë kryesore natyrore,” përfundon Stamo.
Qeveria shqiptare ka rikthyer për konsultim pas dy vitesh projektligjin për sigurimin e detyrueshëm të banesave nga tërmetet.
Varianti i ri i projektligjit nuk sjell ndryshime të mëdha në thelbin e konceptimit të skemës së sigurimit nga tërmetet. Ai përcakton detyrimin për sigurimin e të gjitha banesave në vend, me pak përjashtime (psh. shtëpitë e ndërtuara prej argjile, qerpiçi, kallami, etj apo ndërtesave me vendndodhje të lëvizshme apo të përkohshme).
Skema e sigurimit do të administrohet nga një ent i posaçëm me kapital shtetëror që do të ngrihet për këtë qëllim, Fondi Kombëtar për Sigurimin e Detyrueshëm nga Tërmetet.
Shuma e sigurimit do të përcaktohet me vendim të Këshillit të Ministrave, ndërsa primi i sigurimit që do të paguajnë pronarët e banesave do të përcaktohet nga Fondi për tërmetet, pas marrjes së pëlqimit nga ministri përgjegjës për financat.
Për shtresat nevojë, primi i sigurimit do të financohet nga buxheti i shtetit.
Projektligji për sigurimin e detyrueshëm të banesave nga tërmetet është në fazën e konsultimit deri më 20 të këtij muaji../ Monitor.al
