Nga Kostas Vourlias
Me termin kakistokraci (nga greqishtja) nënkuptojmë atë sistem politik në të cilin më të këqijtë dhe më të paaftët arrijnë të ushtrojnë pushtetin. Ky koncept përmendet për herë të parë në shekullin XVII dhe bëhet i njohur falë shkrimtarit britanik Thomas Peacock në vitin 1829.
Këtu nuk bëhet fjalë thjesht për politikanë me mangësi ose me përgatitje të pamjaftueshme, por për individë tërësisht të paaftë, me dështime të rënda personale dhe profesionale, të zhveshur nga çdo ndjenjë empatie apo përgjegjësie.
Zbatimi i një sistemi të tillë nuk është i lehtë, kërkon kushte specifike politike dhe ekonomike, si dhe një shoqëri të gatshme të pajtohet me të.
Megjithatë, procesi i instalimit të kakistokracisë ndjek gjithmonë disa hapa të qartë.
Fillimisht, për të kapur pushtetin nevojitet një “ide e madhe”, ose më saktë, një “gënjeshtër e madhe”. Sa më madhështore të jetë kjo gënjeshtër, aq më shumë ndjekës do të tërheqë, dhe aq më e vështirë do të jetë për kundërshtarët ta rrëzojnë.
Më pas, duhet të përzgjedhësh bashkëpunëtorët: ministra, sekretarë, këshilltarë.
Këtu kërkohet kujdes i veçantë, duhet të zgjedhësh më të këqijtë. Jo vetëm që kjo nuk është e lehtë, por kërkon individë me cilësi të caktuara; të jenë besnikë pa kushte, nëse është e mundur të vijnë nga rrethi familjar apo shoqëror, të jenë të bezdisshëm, të papëlqyeshëm për publikun dhe me probleme serioze në personalitetin e tyre. Sa më të papërshtatshëm të jenë, aq më i thellë do të jetë ndikimi i tyre në shoqëri. E dobishme është edhe përfshirja e ish-funksionarëve të kampeve kundërshtare politike, të jenë ambiciozë të zhgënjyer, dështakë politikë, oportunistë, të etur për pushtet dhe lavdi publike. Do të të duhet edhe një aleat i fortë nga radhët e opozitës, dikush ndryshe nga ty në çdo aspekt. Mos u shqetëso – me kohën ai do të bëhet edhe më i keq se ti vetë.
Kurrë mos bëj krahasime me “të tjerët” – vetëm sa do të humbasësh. Zgjidh bashkëpunëtorët me vendosmëri, imponoji dhe mbështeti. Mos kërko kurrë falje për zgjedhjet e tua. Mjafton të eliminosh nga diskursi publik nocione si meritokracia, vlerësimi dhe përkushtimi, dhe gjithçka do të ecë sipas planit. Nëse arrin të diskreditosh dhe shembësh edhe koncepte si familja, feja apo kombi, misioni bëhet edhe më i lehtë.
Për mbijetesën e kakistokracisë, është thelbësore përkrahja e botës intelektuale, artistike dhe e mediave – tradicionale dhe sociale. Me stimuj të duhur, shumica e këtyre do të shërbejnë me përkushtim. Disa madje do ta bëjnë edhe pa shpërblim.
Një tjetër shtyllë është sistemi arsimor. Ai duhet të jetë i dobët, me pritshmëri minimale, i dizajnuar për të shuar çdo dallim mes “të mirit, të keqit dhe të shkëlqyerit”. Në këtë mënyrë, pabarazitë intelektuale bëhen të padukshme dhe, rrjedhimisht, të parëndësishme.
Mos ki frikë nga dështimi. Një pjesë e konsiderueshme e shoqërisë do të të përqafojë – jo vetëm për të ndëshkuar të mëparshmit, por sepse ndihen më rehat në një realitet të zymtë, të djegur e në shpërbërje. Ushqeji vazhdimisht me rrëfime të reja, nxis polarizimin dhe përplasjet – me këdo, për gjithçka.
Kakistokracia nuk ka nevojë për kohezion shoqëror. Mjafton të sigurosh aleancën dhe miratimin e një të pestës së popullsisë – kjo përqindje nuk ndryshon kurrë. Prej andej e tutje, mbijetesa në pushtet kërkon vetëm një strategji: rrënim i plotë, shkatërrim i institucioneve, varfëri ekonomike, rritje e kriminalitetit, përhapje e frikës dhe pasigurisë.
