Prestigjozja britanike The Guardian i ka kushtuar një artikull protestave masive në Shqipëri kundër qeverisë së kryeministrit Edi Rama, të cilat nisën nga kundërshtimi ndaj projektit në Zvërnec dhe janë shndërruar në një lëvizje më të gjerë politike.
Sipas gazetës, ajo që nisi si një betejë për mbrojtjen e një zone natyrore dhe të biodiversitetit është kthyer në “revolucionin e flamingos”, ku mijëra qytetarë kërkojnë dorëheqjen e Ramës.
Artikulli thekson se zemërimi lidhet me projektet luksoze multimiliardëshe në Zvërnec dhe Sazan, të lidhura me Jared Kushner dhe Ivanka Trump, si dhe me mungesën e transparencës për marrëveshjet.
The Guardian shkruan se ndryshimet ligjore të vitit 2024, që lejuan zhvillime turistike në zona të mbrojtura, hapën rrugën për këto projekte, ndërsa eurodeputetët kanë kërkuar ndalimin e ndërtimeve në zona të brishta mjedisore dhe kanë paralajmëruar për ndikimin në procesin e integrimit të Shqipërisë në BE.
Gazeta nënvizon se protestat nuk kanë të bëjnë vetëm me mjedisin, por edhe me pakënaqësinë ndaj qeverisjes, mungesës së transparencës dhe perceptimit se investimet e mëdha përfitojnë vetëm një grup të vogël njerëzish.
Sipas artikullit, shqiptarë të rinj nga diaspora janë rikthyer për t’iu bashkuar protestave, duke kërkuar një drejtim të ri për vendin.
Artikulli i plotë nga The Guardian
Për më shumë se një muaj, mijëra kanë dalë në rrugët e Tiranës për të protestuar kundër qeverisë së tyre, në shpërthimin më të madh të trazirave në Shqipëri që nga rënia e komunizmit më shumë se tre dekada më parë. Ajo që filloi me shqetësimet mjedisore për mbrojtjen e një rezervati natyror dhe më shumë se 2,500 specie që pret është bërë revolucioni i flamingos, duke vënë në pikëpyetje vetë drejtimin e vendit.
Shqiptarët janë të zemëruar që zhvillimet luksoze multimiliarda dollarëshe të mbështetura nga Jared Kushner dhe Ivanka Trump kërcënojnë një nga zonat e fundit të egra në Adriatik – Zvërnec, lagunën e tij dhe ishullin aty pranë Sazan – dhe janë të zemëruar nga mungesa e transparencës rreth projekteve. Qeveria thotë se marrëveshjet nuk janë finalizuar. Por videot e buldozerëve në plazhe shkaktuan protestat masive.
Tani demonstruesit po kërkojnë dorëheqjen e kryeministrit të tyre, Edi Rama, i cili fitoi një mandat të katërt vetëm vitin e kaluar, megjithëse me një pjesëmarrje prej vetëm 45%. Zoti Rama ka këmbëngulur se “nuk ka absolutisht asnjë shans që investimi të ndalet për sa kohë që unë jam këtu”. Udhëheqësi i partisë socialiste ka dashur me entuziazëm biznesin dhe pasurinë e huaj, duke argumentuar se është thelbësore që një nga vendet më të varfra të Evropës të përparojë. Shqiptarët mirëpresin investimet, por kjo nuk do të thotë se ata duan të shesin të drejtën e tyre të lindjes – veçanërisht nëse kushtet e marrëveshjes janë të paqarta. Zoti Rama është portretizuar si një udhëheqës që tërheq vendin e tij në botën moderne. Kritikët në shtëpi ankohen për demokracinë buldozer, më tërheqëse nga distanca.
Zoti Rama fajëson ndjenjën anti-Trump për reagimin e kundërt. Votuesit në të gjithë Evropën janë vigjilentë ndaj shenjave se udhëheqësit e tyre mund të frikësohen për të kompromentuar interesat kombëtare nga frika e zemërimit të Donald Trump. Por lëvizja ka të bëjë shumë më tepër me zhgënjimin me qeverinë e zotit Rama dhe liderin konservator të opozitës, Sali Berisha – një ish-president dhe kryeministër që dikur ishte i ndaluar nga SHBA nën administratën Biden për korrupsion të dyshuar.
Zhvillimi i Zvërnecit është bërë i mundur nga një ndryshim ligji i vitit 2024 që lejon ndërtimin në rezervat natyrore për zhvillime me pesë yje. Për shumë njerëz, nuk ka prova më të qarta se njerëzit e zakonshëm janë shitur për të mirën e super-të pasurve. Siç tha një protestues i moshuar shqiptar për Guardian: “Kanë kaluar më shumë se 30 vjet dhe ende spitalet tona janë të tmerrshme, sistemi ynë arsimor është mut, nuk ka punë dhe të gjithë po largohen… Ne kemi mësuar nga përvoja se projekte të ngjashme përfitojnë vetëm disa të pasur.”
Shqiptarët po kërkojnë që politika t’u ofrojë diçka më të mirë. Ka jehonë të protestave të gjata në Serbi kundër klientelizmit dhe mosllogaridhënies. Çuditërisht, një vend i njohur për nivelet e larta të emigracionit ka parë qytetarë të rinj dhe të arsimuar të fluturojnë përsëri për të luajtur një rol në protesta. Shqiptarët që më parë kishin frikë se kishte pak të ardhme në vendin e tyre po përpiqen ta formojnë një të tillë.
Eurodeputetët kanë bërë thirrje për ndalimin e menjëhershëm të ndërtimit në zona të brishta dhe kanë paralajmëruar se projekti i resortit vë në rrezik planet e anëtarësimit të Shqipërisë në BE. Ky duhet të jetë një mesazh ndëshkues për zotin Rama, i cili ka premtuar se do të japë anëtarësim deri në vitin 2030. Por kryeministri duhet të dëgjojë para së gjithash bashkëqytetarët e tij. Kjo nuk është vetëm një betejë për të mbrojtur një pjesë të çmuar të natyrës, sado e rëndësishme të jetë. Ka të bëjë me faktin nëse vendi mund të gjejë një kurs më të mirë sesa rritja afatshkurtër që pasuron pak përmes marrëveshjeve të paqarta.
