Gjatë natës së martës në të mërkurë, negociatorët e BE-së ranë dakord për propozime ligjore me qëllim zbatimin e marrëveshjes tregtare BE-SHBA. Kjo marrëveshje shihet si një hap i rëndësishëm në zbatimin e ‘Marrëveshjes së Turnberry-t’ të Bashkimit Evropian.
Çfarë është Marrëveshja e Turnberry-t?
Verën e kaluar, Presidentja e Komisionit Evropian,Ursula von der Leyen , dhe Donald Trump arritën një marrëveshje në Turnberry, Skoci, në fushën e golfit të Trump-it.
Në thelb, marrëveshja parashikon që SHBA-ja të vendosë tarifa deri në 15% për shumicën e produkteve të BE. Në këmbim, BE-ja do të heqë plotësisht tarifat për produktet industriale amerikane dhe do të lehtësojë aksesin në tregun evropian për disa produkte peshkimi dhe bujqësore amerikane.
Çfarë ka ndodhur që atëherë?
Që BE të përmbushë pjesën e vet të marrëveshjes, duhet të miratojë legjislacion të ri. Të mërkurën herët në mëngjes, institucionet përkatëse evropiane ranë dakord provizorisht për një akt ligjor. Parlamenti negocioi përfshirjen e disa kushteve në ligjin e ardhshëm evropian.
Çfarë kushte përfshiu Parlamenti Evropian?
Në veçanti, marrëveshja është shoqëruar me një “klauzolë perëndimi”. Sipas kësaj klauzole, marrëveshja do të zbatohet vetëm deri në fund të vitit 2029, por mund të zgjatet.
Një klauzolë mbrojtëse synon të lejojë pezullimin e marrëveshjes nëse tarifat e rritura vazhdojnë të aplikohen për produktet e aluminit dhe çelikut pas 31 dhjetorit 2026.
Një mekanizëm mbrojtës synon gjithashtu të parandalojë ‘dëmtimin serioz’ të shkaktuar nga rritja e importeve të produkteve amerikane. Për këtë qëllim, Komisioni Evropian duhet të publikojë një raport tremujor mbi tendencat e vëllimeve të tregtisë midis BE-së dhe SHBA.
Cili është hapi i radhës?
Marrëveshja ende kërkon miratimin përfundimtar nga Parlamenti Evropian dhe Këshilli i BE – organi që përfaqëson 27 shtetet anëtare. Parlamenti Evropian e caktuar votimin për mes të qershorit.
Kryetarja e Komisionit Evropian, Ursula von der Leyen, e cila kishte negociuar marrëveshjen fillestare, e mirëpriti këtë rezultat: “Kjo do të thotë që së shpejti do të përmbushim pjesën tonë të Deklaratës së Përbashkët BE-SHBA, siç u premtua,” shkroi ajo në X. Pritet që dy organet ligjvënëse të përfundojnë procedurën shpejt.
Së bashku, ata mund të sigurojnë “tregtinë transatlantike të qëndrueshme, të parashikueshme, të balancuar dhe me përfitim të ndërsjellë”.
Megjithatë, mbetet për t’u parë se si i sheh SHBA këto kushte të reja. Brenda BE, ekziston besimi se qeveria amerikane do t’i pranojë ato. Një zëdhënës i Komisionit Evropian deklaroi të mërkurën se diskutimet po vazhdonin me ritëm të shpejtë. Qeveria amerikane po pret këtë marrëveshje, dhe BE supozon se edhe atje do të shihet si “lajm i mirë”.
Pse ka zgjatur kaq shumë?
Brenda BE-së është theksuar se ky është një proces normal ligjvënës. Megjithatë, procesi ligjvënës u pezullua dy herë – për shkak të kërcënimeve të Donald Trumpit për Groenlandën dhe vendimit të Gjykatës së Lartë të SHBA, i cili anuloi bazën ligjore për tarifat amerikane mbi të cilat ishte bazuar marrëveshja.
Pas kërcënimit të Donald Trumpit në fillim të majit për të rritur tarifat mbi automjetet dhe vendosjes së afatit 4 korrik për BE-në që të zbatojë marrëveshjen, presioni mbi BE u rrit.
Çfarë shpresash lidhen me këtë marrëveshje?
Marrëveshja e Turnberry-t midis Donald Trumpit dhe Ursula von der Leyen-it është kritikuar, veçanërisht nga eurodeputetët, si e padrejtë. “Nuk do ta quaja këtë një marrëveshje të mirë – ende jo,” tha të mërkurën Bernd Lange, kryetar i Komisionit të Tregtisë të Parlamentit Evropian.
Gjatë konferencës së tij të shtypit të mërkurën, socialdemokrati iu referua gjithashtu situatës në të cilën ndodhej Ursula von der Leyen në kohën kur u arrit marrëveshja. Sipas Lange, Donald Trump kishte lidhur kështu kërkesat e tij për tarifat me çështjen e rritjes së mbështetjes amerikane për Ukrainën.
Komisioni Evropian thekson rregullisht rëndësinë e këtij marrëveshjeje, e cila synon të sigurojë “stabilitet dhe parashikueshmëri” për bizneset dhe konsumatorët evropianë. Zbatimi i marrëveshjes pritet të sjellë shpresën se kërcënimet e përsëritura për tarifa së shpejti do të jenë pjesë e së kaluarës./DW
