Kishin dalë nga Kosova për të ndërtuar një jetë më të mirë, si shumë të tjerë. Në Vjenë punonin e kursenin për të ndihmuar familjet. Por, një aksident në vendin e punës më 17 mars ua ndërpreu jetën.
Emrat e tyre – Pajtim Bajrami, Istref Zekaj dhe Asllan Musliu – u bënë të njohur shpejt. Por, kush ishin ata për familjarët dhe të afërmit e tyre?
Pajtimi, i rrëfyer nga të afërmit: “Ai është heroi i familjes”
Për familjen e tij, Pajtimi ishte ai që nuk rrinte pa i bërë të tjerët të qeshnin, vëllai nga i cili nuk ndaheshin kurrë, dhe babai që vajzat e tij e prisnin me padurim të kthehej nga puna çdo mbrëmje.
“Kurrë s’më është ndarë. Kemi punuar bashkë, kemi kaluar kohën bashkë, kemi qenë gjithmonë bashkë”, thotë vëllai i tij, Bekriu, një vit e gjysmë më i madh se Pajtimi.
Të dy kishin ndërtuar jetën në Austri, pas viteve të kaluara në emigrim. Bekriu ka gati nëntë vjet në Vjenë.
Pajtimi kishte emigruar fillimisht në Gjermani, në moshën 17-vjeçare. Por, pasi kishte marrë nënshtetësinë, vendosi të bashkohej me vëllain.
“Ishte gëzim i madh kur erdhi. U bëmë edhe më të afërt. Udhëtonim bashkë për në Kosovë gjithmonë”, kujton Bekriu.
Nga ditët e fëmijërisë, kur shkonin bashkë në shkollë, deri te jeta në Vjenë, ku edhe fundjavat i kalonin bashkë me familjet e tyre, Bekriu shijoi jetën përkrah Pajtimit për 36 vjet.
“Gjumash ka qenë. Kur shkonim në shkollë, më kapej për xhaketë e thoshte ‘po i mbyll sytë edhe pak’”, kujton Bekriu me buzëqeshje në fytyrë.
Vitet larg gjirit familjar nuk e kishin larguar Pajtimin edhe shpirtërisht. Ai mbante lidhje me të gjithë, familjen e ngushtë dhe të gjerë.
“Nuk ka shkuar java pa më telefonuar”, thotë axha i tij, Ademi. “Ka qenë shumë humorist, shumë i afrueshëm. Nuk ka pasur qejf ta shohë askënd të hidhëruar”.
Ngjashëm e përshkruan edhe halla e tij, Zyra.
“Sa herë ka ardhur, më ka telefonuar e më ka ftuar. Më thoshte ‘sa të rri unë këtu, edhe juve – hallat e mia – dua t’ju shoh këtu’. Ka qenë shumë i hareshëm”, kujton halla, e ulur përkrah nënës së Pajtimit.
Nënës dhe babait të Pajtimit, që e kanë të vështirë të flasin, u ka mbetur në mendje ëndrra e djalit të tyre për t’u kthyer në Kosovë sa më shpejt.
Familjarët thonë se Pajtimi e kishte lënë Kosovën vetëm për shkak të kushteve të punës dhe dëshirës për ta ndihmuar familjen.
“Ai nuk ka shkuar për diçka të keqe”, thotë axha i tij. “Ka shkuar për punë, për familje. Në njëfarë forme, është heroi i familjes”.
Pas tij, Pajtimi la dy vajza të vogla, një pesë dhe një dy vjeçe.
Istref Zekaj, i rrëfyer nga të afërmit: “Zemrën e ka pasur mal për të gjithë”
Istrefi kishte kaluar më shumë se dy dekada në Austri. Por, për familjen e tij, ai mbeti gjithmonë i njëjti: vëllai i qetë, punëtori i palodhur dhe njeriu që jepte gjithçka për të tjerët.
“Kemi shumë kujtime të ëmbla… prej fëmijërisë e deri në momentin kur ndërroi jetë”, thotë motra e tij, Feridja.
Istrefi ishte gjashtë vjet më i vogël se ajo. Kujtimet me të i ka të shumta, por të gjitha kanë të njëjtin ton.
“Kam dëshirë të kujtoj diçka të keqe… që ta kem një arsye mos të qaj. Por, kurrë s’na ka ndodhur diçka e keqe me të”, thotë ajo.
Istrefi kishte emigruar nga Kosova 22 vjet më parë, në kërkim të një jete më të mirë.
Rruga e tij ishte ajo e shumë familjeve kosovare. Njëri pas tjetrit, tre vëllezërit e mëdhenj u larguan dhe ndërtuan jetën larg vendlindjes.
Në Vjenë, Istrefi u martua me bashkëshorten, Besën, dhe u bë baba i dy vajzave, njëra tetë dhe njëra pesë vjeçe.
“Do t’u tregoj vajzave se ai ka qenë shembulli i babait më të mirë, vëllait më të mirë, njeriut më të mirë”, thotë Feridja.
Kështu do ta kujtojë gjithmonë vëllain e tij edhe Zeka.
“Zemrën e ka pasur mal për të gjithë. Na ka ndihmuar, na ka siguruar gjithçka që na ka munguar”, thotë ai.
Edhe Zeka largohet nga Kosova herë pas here për të punuar. Ai ka punuar në Austri, por jo në Vjenë.
“Çdo vikend më thoshte: ‘hajde Zekë në Vjenë, pimë çaj bashkë. Mos u frikëso se nuk humb, të marr unë’”, kujton Zeka.
Familja e tyre është e madhe, gjashtë vëllezër dhe dy motra. Ata thonë se Istrefin do ta kujtojnë gjithmonë si një njeri që jetoi për të ndihmuar të tjerët.
“Ka vdekur me kolegët e tij, duke punuar për familjen, për bukën e gojës”, thotë Zeka.
Ai kujton se që nga fëmijëria kishin qenë të pandarë, duke kaluar ditë të tëra bashkë. Madje edhe duke mbjellë e fshehurazi ngrënë shalqinj në ara, larg shtëpisë, si një nga kujtimet e para që sot i kthehen me mall.
Si Pajtimi dhe Istrefi, qindra mijëra qytetarë të Kosovës kanë emigruar nga vendlindja gjatë dekadave të fundit.
Edhe në vitet e fundit, trendi i largimit ka vazhduar, me dhjetëra mijëra që çdo vit kërkojnë mundësi jashtë vendit.
Shumica e tyre largohen për shkak të mungesës së vendeve të mira të punës dhe kushteve më të mira të jetesës në vendet e Evropës Perëndimore. /REL
