Nga Martin Bernier, Le Figaro
Ndalimi i ish-përfaqësueses së Lartë të BE-së për Punët e Jashtme, Federica Mogherini, në një hetim për korrupsion dhe dorëheqja e saj e menjëhershme si rektore e Kolegjit të Evropës, janë vetëm maja e ajsbergut të telasheve, të fshehura mirë, që kanë tronditur institucionin përgjegjës për trajnimin e elitës evropiane. Por, prapaskenat më të nxehta të këtij hetimi kalojnë përmes Tiranës dhe marrëdhënies ‘sekrete’ Rama-Mogherini.
Arrestimi që tronditi ‘Mafian e Bryzhit’
Anash ujërave të Djiver ngrihet kampusi kryesor i Kolegjit të Evropës. Qetësia e Bryzhit pothuajse të bën të harrosh se, më 2 dhjetor, studentët rrugës për në bibliotekë u ndeshën ballë për ballë me policinë që bastisi institucionin. Rektorja e Kolegjit, Federica Mogherini, sapo ishte arrestuar nga policia belge me udhëzim të Prokurorisë Evropiane. Ajo kaloi dhjetë orë në mbajtje dhe dha dorëheqjen menjëherë pas kësaj.
Që nga viti 1949, ky Kolegj formon atë që në Bruksel e quajnë ‘Mafia e Bryzhit’, një rrjet ish-studentësh që dominojnë institucionet e BE-së, firmat ligjore dhe lobet. Me një tarifë prej 29,000 eurosh në vit, studentët jetojnë në konvikte elitare, duke krijuar një ‘frymë korporative’ që shpesh tejkalon rregullat diplomatike.
Komisioni, Kolegji dhe ‘Paratë e Shqipërisë’
Ndërsa drejtuesit e Kolegjit përpiqen të minimizojnë skandalin, hijet mbi projektet në Shqipëri po bëhen gjithnjë e më të rënda. Lidhja midis Kolegjit dhe Brukselit është e paqartë, por kur vijnë urdhra nga Komisioni Evropian, Kolegji vihet në gatishmëri. Kështu ndodhi në mars 2023, kur komisioneri Olivér Várhelyi njoftoi hapjen e një kampusi në Shqipëri brenda vitit, pa u konsultuar fare me drejtorinë mbi kalendarin. Mogherini dhe ekipet e saj punuan me zell që projekti të shihte dritën në kohë.
Në nxitim e sipër, Mogherini u mbështet në miqësinë e saj me kryeministrin Edi Rama, që daton nga viti 2014. Megjithëse projekti u mirëprit në fillim, dyshime të forta lindën mbi financimin e tij:
Skandali i 17 milionë eurove: Një hetim nga Rrjeti i Raportimit të Korrupsionit dhe Krimit të Organizuar në Shqipëri zbuloi se 17 milionë eurot e angazhuara nga qeveria Rama për Kolegjin e Evropës ishin fillimisht të destinuara për një kampus të ri për Universitetin Publik të Tiranës.
Kjo shumë ishte premtuar pas protestave studentore të vitit 2018 për 22,000 studentët e kryeqytetit, por fondet u riorientuan përmes një memorandumi të nënshkruaj nga Rama, Mogherini dhe Erion Veliaj (i burgosur tashmë për korrupsion).
Ndërtesa ende nuk ka përfunduar, ndaj dy brezat e parë të Kolegjit po zhvillojnë mësimin në ambientet e universitetit publik shqiptar.
‘Rama instrumentalizon BE-në për propagandë’
Për ish-zëvendëskryeministrin shqiptar Genc Pollo, kjo çështje ilustron faktin se Edi Rama po përdor BE-në për interesat e tij. Opozita shqiptare i ka bërë thirrje zyrtare Prokurorisë Evropiane dhe OLAF-it të hetojnë ‘marrëveshjen sekrete Rama-Mogherini’.
Sipas tyre, Mogherini ka lobuar në Bruksel për të mbuluar ‘mega-skandalet’ e qeverisë shqiptare dhe akuzat për ‘narkoshtet’, në këmbim të mbështetjes për projektin e saj.
‘Federica Mogherini nuk tregoi shumë skrupuj me njerëz që nuk e respektojnë shtetin e së drejtës’, shprehet Pollo, duke kujtuar se në shtatorin e kaluar, ajo ftoi Ramën në Bryzh për të folur për ‘laboratorin e Evropës’, ndërsa qeveria e tij po kalbej nga korrupsioni.
Kina, Turqia dhe autonomia e humbur
Kolegji i Evropës shfaqet si një ‘objekt diplomatik i paidentifikuar’ ku lojtarët e huaj thurin rrjetet e tyre:
Kina: Në vitin 2014, u krijua një ‘bibliotekë kineze’ e financuar direkt nga Pekini. Pas zbulimeve mbi gjenocidin e ujgurëve, shkolla u detyrua t’i fshehë librat nga frika e pajisjeve përgjuese (mikrofonave).
Turqia: Diplomatët turq organizojnë konferenca dhe shpërndajnë udhëtime falas në Stamboll të sponsorizuara nga ‘Turkish Airlines’, duke përdorur shkollën si platformë influence.
Emri i Madh: Mogherini akuzohet se pagëzoi brezin e ri ‘Madeleine Albright’ pa pyetur askënd, vetëm për shkak të lidhjes personale me diplomaten amerikane, duke injoruar kërkesat e studentëve për një emër ukrainas.
Një institucion në krizë identiteti
Sot, Kolegji sapo ka mbyllur thirrjen për një rektor të ri, duke kërkuar një profil më akademik për të shmangur trazirat politike që solli Mogherini. Emërimi i saj në 2020 u bë me ‘tapet të kuq’ nga Herman Van Rompuy dhe Ursula von der Leyen, pavarësisht mungesës së përvojës akademike dhe konfliktit të interesit.
Në Bryzh, studentët e zgjedhur me kujdes nga drejtoria shprehen të trishtuar për fatin e rektores, por për shumë të tjerë, inculpimi i saj mbetet një ‘non-subjekt’. Megjithatë, pyetja që mbetet pezull në Tiranë dhe Bruksel është: Sa e lartë ishte kostoja e këtij ‘laboratori evropian’ dhe kush do të mbajë përgjegjësi për paratë e devijuara të studentëve shqiptarë?
