Gjatë turneut të tij aziatik, presidenti amerikan Donald Trump po viziton disa nga aleatët historikë të SHBA-ve, me në krye Japoninë dhe Korenë e Jugut, dhe të enjten do të takohet edhe me liderin e vendit rival më kryesor: Kinës.
Është e qartë se ky president ushtron në Azi të njëjtin ndikim destabilizues që ka pasur edhe në Europë, duke vënë në pikëpyetje aleancat për të riekuilibruar raportet ushtarake dhe tregtare.
Kjo mund të krijojë hapësira për Kinën, edhe pse deri tani “afeksioni” i tij për autokratët nuk është përkthyer në rezultate konkrete.
Ndërkohë që vëmendja është e përqendruar te Trump, strategjia e Kinës mbetet më pak e analizuar. Përtej masave mbrojtëse për të kufizuar dëmet nga proteksionizmi amerikan, çfarë synon Xi Jinping për SHBA-të dhe botën?
Ndryshe nga paraardhësit e tij, nga Deng Xiaoping deri te Hu Jintao, që ndoqën një politikë të jashtme të kujdesshme dhe përdorën terma si “zhvillim paqësor” dhe “harmoni ndërkombëtare”, Xi e ka braktisur modestinë dhe ka përqafuar një gjuhë më nacionaliste.
Për të kuptuar më mirë vizionin aktual të Kinës, vlen të përmendet teoria e Jin Canrong, një akademik i afërt me regjimin, autor i esesë me titull “Pse rritja e Kinës mund të mos jetë paqësore”. Ai i përket brezit të ri të diplomatëve të quajtur “Luftëtarët Ujqër”, të njohur për qasjen e tyre agresive.
Jin është një nga zërat më të fortë të krahut “luftarak” brenda Partisë Komuniste dhe këshilltar i Asamblesë Popullore të Kinës. Ai ka kritikuar ashpër fraksionin “paqësor” të partisë dhe kërkon ta eliminojë ndikimin e tij.
Pikat kryesore të tezës së tij janë:
1.Nëse Kina dëshiron të vendosë rregulla dhe institucione të reja globale, dhuna mund të jetë e domosdoshme, historia e ka treguar këtë.
2.Termi “zhvillim paqësor” është një zgjedhje diplomatike për të mos alarmuar shtetet e tjera.
3.Por theksimi i vetëm mbi paqen është i shkëputur nga realiteti: mohimi i mundësisë së konfliktit është vetë-mashtrim dhe kufizon opsionet strategjike të Kinës.
Në esenë e tij, Jin shkruan se edhe pse Kina është përkushtuar ndaj zhvillimit paqësor, historia tregon se fuqitë e mëdha rrallë ngrihen pa luftë. Ai përmend shembullin e SHBA-ve që në vitin 1898 shpallën luftë ndaj Spanjës dhe pushtuan territore si Kuba, Guam dhe Filipinet, edhe pse Spanja ishte e gatshme të dorëzohej.
Sipas tij, nëse Kina do të arrijë ribashkimin kombëtar dhe “rilindjen e madhe” pa luftë, kjo mbetet një çështje e hapur. Në disa raste, Kina mund të mos ketë zgjidhje tjetër përveçse të tregojë forcën e saj.
Ai argumenton se dhuna është pjesë e pandashme e krijimit të institucioneve dhe se ngritja e Kinës do të kërkojë vendosjen e rregullave të reja ndërkombëtare, një proces që rrallë ndodh pa përplasje.
Jin thekson se Kina duhet të jetë e përgatitur të përdorë forcën kur bëhet fjalë për interesa jetike kombëtare. Ai kritikon konceptin e “rritjes paqësore” si një iluzion që mund të paralizojë strategjitë e ardhshme të vendit.
Në fund, ai thekson se nuk po bën propagandë për luftë, por thjesht po ofron një analizë realiste të historisë dhe politikës ndërkombëtare. Ai përmend se Kina në shekujt XIX dhe XX u pushtua nga fuqitë e huaja për shkak të dobësisë industriale, por që nga viti 1949 ka ndërtuar një bazë të fuqishme industriale që e bën të pakrahasueshme me të kaluarën.
Sot, thotë ai, Kina duhet të forcojë më tej kapacitetet e saj industriale, ushtarake dhe teknologjike. Nëse në të ardhmen do të ketë përplasje me Japoninë, “do t’i zgjidhim me forcë absolute”, përfundon ai.
