Në një moment që ngjante me një vëllazëri të konsoliduar, presidenti turk Recep Tayyip Erdoğan dhe ai amerikan Donald Trump u takuan muajin e kaluar në samitin e NATO-s në Hagë, ku nuk munguan buzëqeshjet, shtrëngimet e duarve dhe përqafimet para kamerave. Marrëdhënia e tyre e përshkruar si “e jashtëzakonshme” ka sjellë fitime të ndërsjella: Turqia ka përfituar më shumë se shumë aleatë të tjerë të SHBA në lidhje me tarifat tregtare, ndërsa Washingtoni ka hequr sanksionet ndaj Sirisë, siç kërkonte Erdogani.
Teksa Trump ka mbyllur sytë përballë goditjeve të Erdoğanit ndaj opozitës në vend, presidenti turk i ka hapur rrugën Washingtonit për tërheqjen ushtarake nga Siria, një ambicie e kahershme e Trumpit.
Por kjo miqësi tani po përballet me dy sfida madhore:
-Përplasja e qëndrimeve në lidhje me Sirinë, ku Turqia mbështet regjimin e presidentit Ahmed al-Sharaa, ndërsa Izraeli ndërhyn ushtarakisht.
-Fati i marrëveshjes për avionët F-35, të ndaluar për Turqinë për shkak të blerjes së sistemeve ruse S-400, një çështje që kërkon zgjidhje përmes Kongresit amerikan.
Eksperti Soner Cagaptay thotë se “Trump i pëlqen vendet e forta dhe liderët e fuqishëm dhe Erdogani është pikërisht i tillë”. Por analistët si Aaron Stein paralajmërojnë se “përtej deklaratave të tilla, nuk janë arritur marrëveshje konkrete”.
Në Siri, miqësia është reflektuar në veprime konkrete: Trump ka përdorur kompetencat e tij për të hequr sanksionet ekonomike ndaj Sirisë, një kërkesë madhore e Ankarasë. Madje Washingtoni ka hequr grupin Hayat Tahrir al-Sham nga lista e organizatave terroriste, një veprim i paprecedentë.
Për Turqinë, kjo do të thotë më shumë stabilitet në Siri dhe potencialisht kthim të mbi 3 milionë refugjatëve sirian, një fitore politike për Erdoganin.
Ndërmjetës i kësaj aleance është Tom Barrack, mik i ngushtë i Trumpit dhe tani ambasador amerikan në Turqi. Ai ka kritikuar publikisht ndërhyrjet izraelite në Siri, duke thënë se Izraeli po e përkeqëson situatën në rajon.
Ndërkohë, Erdogan është optimist për marrëveshjen për avionët F-35: “Inshallah, do të bëjmë përparim”, tha ai pas takimit me Trump. Por pengesat janë të mëdha: marrëveshja u bllokua nga Kongresi për shkak të S-400-ve, dhe çdo zgjidhje kërkon lëshime të ndërsjella…
Ndërkohë, Turqia po negocion me Britaninë për blerjen e avionëve Eurofighter Typhoon, për të plotësuar boshllëkun në flotën ajrore.
Por sfida më delikate mbetet përplasja me Izraelin. Ministri i Jashtëm turk, Hakan Fidan, ka paralajmëruar se Turqia mund të ndërhyjë nëse Siria cenohet sërish. Rreziku i një përplasjeje direkte mes ushtrive të Turqisë dhe Izraelit është real.
Nëse konflikti mes Izraelit dhe Iranit përshkallëzohet, Ankaraja mund të përballet me një valë të re refugjatësh iranianë, një tjetër barrë për Erdoganin.
Cagaptay përfundon: “Vetëm Trump mund të ndërhyjë mes Turqisë dhe Izraelit. Kjo është mina më e madhe në marrëdhëniet amerikano-turke.”
