Kur zyrtarë të politikës së jashtme nga Rusia dhe Irani u mblodhën në Moskë për konferencën “Bashkëpunimi ruso-iranian në një botë në ndryshim”, askush nuk e priste që ky titull do të ishte kaq aktual dhe sfidues.
Në tryezën pranë Kremlinit, ata u përballën me një realitet të ri: regjimi iranian, aleat kyç i Moskës, po përballet me kërcënimin më të madh në dekada.
Në një kohë kur Izraeli dhe ish-presidenti amerikan Donald Trump kërkojnë “dorëzim të pakushtëzuar” nga Teherani, Moska po shpreh shqetësim për fatin e Iranit, ndërsa pranon hapur kufizimet e saj për të ndikuar në zhvillimet në terren. Ekspertët e lidhjeve ruso-iraniane, si Nikita Smagin, theksojnë se Rusia nuk është e gatshme të mbrojë ushtarakisht Iranin, duke mos dashur të hyjë në konflikt me Izraelin apo Shtetet e Bashkuara.
Kjo qasje pasqyron një logjikë të ftohtë politike: Moskës i intereson të fokusohet në luftën në Ukrainë, duke shmangur përfshirjen direkte në një konflikt që mund të çojë në ndryshim regjimi në Teheran. Një burim pranë ministrisë së jashtme ruse thekson se Kremlini nuk do të armatosë Iranin apo të përfshihet në përleshje, duke bërë gjithçka për të nxitur rikthimin e SHBA-së në diplomaci, për të ruajtur marrëdhëniet me administratën amerikane dhe për të shmangur një kthesë negative në qëndrimin amerikan ndaj Ukrainës.
Megjithatë, një fushatë ushtarake izraelite, e mbështetur nga SHBA, që do të shkatërronte infrastrukturën iraniane ekonomike dhe ushtarake, do të ishte një humbje strategjike e madhe për Moskën, më e rëndë se ajo që pësoi me rënien e regjimit të Assad në Siri.
Në fakt, që nga fillimi i pushtimit të Ukrainës në 2022, Irani ka qenë një partner i rëndësishëm për Rusinë, duke i furnizuar dronë luftarakë dhe duke ndihmuar në krijimin e një fabrike dronësh në malet Ural. Putin madje ka firmosur një traktat strategjik me Iranin për bashkëpunim ushtarak dhe ndarje inteligjence, megjithatë marrëveshja nuk përfshin një klauzolë për mbrojtje ushtarake reciproke.
Ndërsa Irani ka kërkuar prej kohësh sisteme mbrojtjeje dhe avionë luftarakë nga Rusia, këto kërkesa kanë mbetur të paplotësuara. Për shkak të angazhimit të Moskës në Ukrainë dhe marrëdhënieve në rritje me aktorë rajonalë si Arabia Saudite, Rusia nuk ka treguar nxitim në mbështetjen e Iranit, veçanërisht pas goditjeve ndaj Hezbollahut, një nga aleatët kryesorë të Teheranit.
Nga ana tjetër, Moska ka reduktuar varësinë nga mbështetja ushtarake iraniane, duke zhvilluar vetë teknologjitë për prodhimin masiv të dronëve.
Edhe pse sulmet izraelite po shkaktojnë tensione, disa në Moskë e shohin me optimizëm rritjen e çmimeve të naftës, që po arrijnë nivelet më të larta në katër muaj, gjë që jep një përfitim ekonomik në një kohë kur buxheti luftarak po dëmtohet nga rënia e çmimeve globale të energjisë.
Në këtë kontekst, Trump është rikthyer në qendër të vëmendjes me fokusin e tij në Lindjen e Mesme, duke lënë Ukrainën në hije. Eksperti rus Ruslan Pukhov parashikon se kjo situatë do të dëmtojë më së shumti Ukrainën, duke shpërqendruar vëmendjen globale dhe duke orientuar ndihmën ushtarake amerikane më shumë drejt Izraelit.
Megjithëse në afat të shkurtër Rusia mund të përfitojë nga kjo situatë, në planin afatgjatë perspektivat duken të pasigurta. Humbja e regjimit iranian do të ishte një goditje e rëndë strategjike dhe reputacioni për Moskën, duke rrezikuar investimet e saj miliarda në projekte energjetike dhe infrastrukturore në Iran.
Ndryshe nga aleatët e tjerë me të cilët Rusia ka lidhje historike dhe kulturore, marrëdhënia me Iranin është ndërtuar mbi armiqësinë e përbashkët ndaj Perëndimit dhe përballimin e sanksioneve. Ekspertët paralajmërojnë se në rast të rrëzimit të regjimit në Teheran, Rusia do të ketë vështirësi serioze për të ruajtur pozicionin dhe investimet e saj.
Në një skenar ku Lindja e Mesme dominohet nga fuqitë e përkrahuara nga SHBA, Rusia do të pësonte një humbje të madhe strategjike dhe politike.
Në thelb, Rusia po balancohet me kujdes mes mbështetjes së aleatit të saj iranian dhe nevojës për të mos përkeqësuar marrëdhëniet me SHBA-në, ndërsa tensionet në Lindjen e Mesme po rrisin rrezikun për ambiciet gjeopolitike të Moskës./ The Guardian
