Problemet e pronësisë në objektet “Monument Kulture” në Gjirokastër po rrezikojnë ruajtjen e vlerave historike dhe arkitekturore të qytetit të gurtë.
Ndërkohë që disa nga godinat historike dhe shtëpitë karakteristike janë dëmtuar ose kanë humbur vlerat muzeale, autoritetet po ndërhyjnë për të shpëtuar të tjera siç është banesa e Angonatëve, një kompleks i njohur edhe si kartolina e Gjirokastrës.
Megjithatë, zbatimi i projekteve të restaurimit është bërë i vështirë për objektet muzeale që përballen me çështje pronësie.
Vaso Polo, specialist në Drejtorinë Rajonale të Trashëgimisë Kulturore (DRTK) në Gjirokastër, shprehet se “problemi i pronësisë është problemi kryesor për të gjitha banesat gjirokastrite. Secili projekt ndërhyrjeje kërkon një certifikatë pronësie dhe është e nevojshme që të ketë njerëz përgjegjës për administrimin e këtyre objekteve.”
Në qytetin e Gjirokastrës disa objekte të trashëgimisë kulturore janë restauruar me fonde publike ose në bashkëpunim me pronarët por një pjesë tjetër janë në gjendje të degraduar. Polo thekson se shumë prej objekteve, si shtëpia Lolomani, kanë shumë bashkëpronarë ose nuk kanë certifikata pronësie, gjë që e bën të vështirë ndërhyrjen dhe restaurimin e tyre. Ai shton se shumë objekte me vlera të mëdha për qytetin janë aktualisht pa pronarë.
Gjirokastra, e njohur për vlerat e saj arkitektonike dhe ndërtimore, u fut në Listën e Trashëgimisë Kulturore Botërore të UNESCO-s në vitin 2005. Shtëpitë karakteristike dhe godinat muzeale janë bërë atraksione të preferuara për turistët. Gjirokastra ka një tjetër trashëgimi të pasur nga periudha e fillimit të shekullit XX, kur arkitektura u ndikua nga stili italian, dhe shtëpitë e tregtarëve dhe intelektualëve të asaj kohe filluan të ndryshojnë fasadat, me shtimin e ballkoneve në banesat tradicionale.
Në këtë kontekst, ekspertët e trashëgimisë kulturore kërkojnë që të gjenden zgjidhje ligjore për problemet e pronësisë, për të garantuar ruajtjen dhe restaurimin e këtyre objekteve historike./TCH
