Komisioni Evropian i ka kërkuar Hungarisë të shpjegojë vendimin e saj të fundit për të lehtësuar kërkesat e vizave për qytetarët rusë dhe bjellorusë, për të cilat Brukseli shqetësohet se “mund të çojë në një anashkalim de facto ” të kufizimeve të bllokut dhe të minojë standardet e sigurisë në të gjithë Zonën Shengen pa pasaporta.
“Rusia është një kërcënim për sigurinë. Ne kemi nevojë për më shumë, jo më pak vigjilencë. Dhënia akses të lehtë në BE spiunëve të mundshëm rusë, do të minonte sigurinë e të gjithëve ne. Nëse skema e tyre e aksesit të lehtë është një rrezik, ne do të veprojmë”, tha Ylva Johansson, Komisionerja Evropiane për Çështjet e Brendshme.
Në një letër drejtuar Ministrisë së Brendshme të Hungarisë, të datës 1 gusht, Johansson vë në dyshim ndryshimet e reja në skemën e Kartës Kombëtare të vendit, e cila thjeshton procedurat e vizave dhe kontrollet e sfondit të sigurisë për “punonjësit me vizw pune” në sektorë të veçantë.
Leja zgjat dy vjet dhe mund të rinovohet edhe për tre të tjera, duke i hapur rrugën kualifikimit për qëndrim të përhershëm.
Në fillim të korrikut, që përkon me fillimin e presidencës hungareze të Këshillit të BE-së dhe udhëtimin e diskutueshëm të Viktor Orban në Moskë, vendi ua zgjeroi Kartën Kombëtare qytetarëve nga Rusia dhe Bjellorusia. Më parë ishte hapur për aplikantët nga Ukraina, Bosnje-Hercegovina, Maqedonia e Veriut, Moldavia, Mali i Zi dhe Serbia.
Budapesti thotë se shumë prej këtyre punëtorëve do të punësohen në ndërtimin e një centrali bërthamor duke përdorur teknologjinë ruse, për të cilën Orbán ka këmbëngulur që të ruhet nga sanksionet.
Përditësimi fillimisht kaloi pa u vënë re derisa Manfred Weber, kryetari i Partisë Popullore Evropiane (EPP) të qendrës së djathtë, i dërgoi një letër në fund të korrikut presidentit të Këshillit Evropian Charles Michel, duke kërkuar një diskutim në nivelin e liderëve.
Rregullat e reja “të diskutueshme” “krijojnë boshllëqe të rënda për aktivitetet e spiunazhit” dhe mund të mundësojnë “një numër të madh rusësh të hyjnë në Hungari me mbikëqyrje minimale, duke paraqitur një rrezik serioz për sigurinë kombëtare”, tha Weber në letrën e tij, të raportuar për herë të parë nga FT.
Zëdhënësi i Orban i përshkroi fjalët e Weber si “absurde dhe hipokrite” dhe tha se sistemi i migracionit të Hungarisë ishte “më i rreptë” në bllok.
Kjo ndezi polemikat nw Komisionin, i cili ka për detyrë të sigurojë që legjislacioni kombëtar të përputhet me normat e BE-së.
“Ne duhet të qëndrojmë vigjilentë pasi Rusia përdor çdo mjet jokonvencional për të destabilizuar Bashkimin Evropian dhe vlerat e tij”, thotë Johansson në misionin e saj.
Në thelb të shqetësimeve të Komisionit është funksionimi i Zonës Shengen, një rajon i madh që përfshin 450 milionë qytetarë në 29 vende evropiane dhe ku kontrollet kufitare janë hequr për të lejuar kalimin pa probleme të njerëzve.
Ndërsa çdo shtet anëtar ka të drejtë të hartojë dhe zbatojë kërkesat e veta për viza, të gjitha ato janë të detyruara nga një grup rregullash minimale të përbashkëta për të garantuar uniformitetin. Pasi një shtetas i një vendi të tretë lejohet të hyjë në një vend Shengen, ata mund të lëvizin lirshëm në të gjithë zonën, që do të thotë se autoritetet duhet të besojnë në vendimet e njëri-tjetrit.
Çdo skemë për të tërhequr punëtorë të huaj “duhet të balancohet me kujdes për të mos vënë në rrezik integritetin e zonës sonë të përbashkët pa kontrolle të kufirit të brendshëm dhe për të marrë parasysh siç duhet implikimet e mundshme të sigurisë,” shkroi Johansson.
Budapesti ka afat deri më 19 gusht për t’iu përgjigjur një sërë pyetjesh bashkangjitur letrës së Komisionerit, të cilat nuk janë bërë publike.
