Nga Boldnews.al
Ndërtimi i Teatrit të ri Kombëtar, ashtu si edhe prishja e tij në maj të vitit 2020, shoqërohet me pikëpyetje të madhe mbi ligjshmërinë dhe procedurat tenderuese.
Këtë të Enjte (1 Dhjetor 2022), Bashkia e Tiranës ka shpallur rezultatet e procedurës së prokurimit publik, me objekt “Ndërtimi i objektit “Godina e Teatrit Tiranë – Faza I-rë”, me fond limit 18.5 miliardë lekë të vjetra.
Në tender kanë marrë pjesë 6 operatorë ekonomikë dhe është shpallur fitues bashkimi i operatorëve “Agi Kons & BE IS”.Portali i specializuar për prokurimet publike “spending.data” ka ngritur “flamurin e kuq” në tenderin gjigand të zhvilluar nga Erion Veliaj.
Sipas të dhënave zyrtare, fituesi është shpallur pas eleminimit të të gjithë konkurentëve të tjerë. Po ashtu, oferta fituese nuk është më e ulta. Të dy këto elementë janë të mjaftueshëm për të ngritur dyshimet mbi mënyrën se si është shpallur fituesi në tenderin për objektin që ka shkaktuar debate të ashpra politike e publike.
Tenderi
Referuar dokumentave zyrtare, në tender kanë marrë pjesë: “Don Jurge” shpk, “Eduart Çela”, “ADMC International & ED Construction”, “Agi Kons & BE IS”, “4 A-M & Arkonstudio” dhe “Hastoçi”. Bashkia e Erion Veliajt ka eleminuar 5 nga 6 konkurentët, duke lënë në fund në garë bashkimin e operatorëve “Agi Kons & BE IS”.
Konkurrenti fitues ka paraqitur ofertën 18.4 miliardë lekë të vjetra, e cila nuk rezulton të jetë më e ulta në këtë procedurë. Tenderi për ndërtimin e godinës së re të Teatrit Kombëtar u shpall në Tetor të këtij viti, pas më shumë se dy vitesh nga shembja e tij.
Veliaj, me mbështetjen absolute të kryeministrit Edi Rama, u tregua i vendosur për shkatërrimin e ndërtesës simbol të kulturës në Shqipëri, megjithëse hasën në kundërshti të forta të komunitetit të artistëve dhe shoqërisë civile.
Shkatërrimi i godinës së Teatrit
Në orët e para të datës 17 Maj 2020, kur qytetarët shqiptarë ishin të detyruar të qëndronin të karantinuar për shkak të Covid-19, fadromat e Bashkisë së Tiranës mësynë mbi objektin e Teatrit Kombëtar, pranë qendrës së qytetit.
Fadromat dhe policia u treguan agresive ndaj qëndrestarëve në mbrojtje të teatrit, madje edhe rrezikuan jetën e disa prej atyre që gjendeshin në brendësi të ndërtesës kur hekurat e fadromave nisën shembjen e mureve.
Historia e rrëzimit të Teatrit Kombëtar ka nisur shumë herët, në vitin 1999. Në atë kohë, Edi Rama ishte Ministër Kulture në qeverinë e drejtuar nga Ilir Meta dhe e kishte vendosur në krye të planit të tij të punës shkatërrimin e godinës simbol. Në atë kohë, Rama nuk gjeti mbështetjen e Metës dhe u tërhoq nga projekti i shkatërrimit. Shumë vite më vonë, në vitin 2018, tashmë si kryeministër, Rama iu rikthye rrënimit të Teatrit Kombëtar, por me një projekt më të aktualizuar.
Ai dhe maxhoranca e tij miratuan ligjin klientelist “Fusha”, nëpërmjet të cilit kompania ndërtuese e Shkëlqim Fushës do të ndërtonte një grup kullash në territorin aktual të Teatrit Kombëtar dhe brenda atij kompleksi, ndoshta, mund të krijohej një hapësirë për shfaqjet teatrale.
Ligji klientelist “Fusha” u kundërshtua nga Bashkimi Europian dhe Edi Rama u tërhoq përkohësisht nga idea e shkatërrimit të Teatrit. Por, tërheqja e tij ishte e përkohshme. Në kulmin e pandemisë Covid-19, ai urdhëroi fadromat për shkatërrimin e godinës.
Më vonë, Gjykata Kushtetuese shpalli anti-kushtetues ligjin “Fusha” dhe procedurat e mëtejshme që kulmuan me prishjen e godinës së Teatrit Kombëtar. Por, vendimi i Kushtetuese, e cila në kohën e prishjes së godinës nuk ishte funksionale për shkak të Reformës së çoroditur në Drejtësi, ishte i vonuar dhe tashmë rrafshimi i godinës ishte bërë fakt i kryer.
Pas atyre zhvillimeve të vrullshme dhe anti-ligjore, Qeveria dhe Bashkia kanë vendosur të ndërtojnë një teatër të ri kombëtar, ku mendohet se do të shpenzohen mbi 30 milionë euro të taksapaguesve të Tiranës, por edhe të Shqipërisë.
