Çmimin Nobel për Kiminë 2022, Akademia Mbretërore Suedeze e Shkencave ka vendosur t’ia japë Carolyn R. Bertozzi, Morten Meldal dhe K. Barry Sharpless “për zhvillimin e kimisë së klikimeve dhe kimisë bioortogonale”.
Barry Sharpless dhe Morten Meldal kanë hedhur bazat për një formë funksionale të kimisë – kimisë së klikimeve – ku blloqet e ndërtimit molekular bashkohen shpejt dhe me efikasitet.
Carolyn Bertozzi e ka ngritur kiminë e klikimeve në një dimension të ri dhe ka nisur ta përdorë në organizma të gjallë.
Barry Sharpless – shkencëtari i dytë që fiton Çmimin Nobel për Kiminë – i dha jetë kësaj nisme. Rreth vitit 2000 ai ideoi konceptin e kimisë së klikimeve, një formë e kimisë së thjeshtë dhe të besueshme, ku reaksionet ndodhin shpejt dhe shmangen nënproduktet e padëshiruara.
Carolyn Bertozzi e ngriti kiminë e klikimeve në një nivel të ri. Për të gjurmuar biomolekulat e rëndësishme, por të pakapshme në sipërfaqen e qelizave – glikanet – zhvilloi reaksione klikimi që funksionojnë brenda organizmave të gjallë. Reaksionet bioortogonale ndodhin duke mos ndërprerë kiminë normale të qelizës.
Këto reaksione tashmë përdoren në nivel global për të eksploruar qelizat dhe për të ndjekur proceset biologjike. Duke përdorur reaksionet bioortogonale, kërkuesit kanë përmirësuar shënjestrimin e barnave farmaceutike kundër kancerit, të cilat tani janë në fazë eksperimentimi klinik.
