Nga Boldnews.al
Kontrata koncensionare për landfillin e Sharrës është kryer në bazë të procedurave të paqarta, në mungesë dakordësie ndërinstitucionale, pa transparencë, me kosto të fryra dhe pa analizë e plotë mbi përdorimin e fondeve publike.
Kontrolli i Lartë i Shtetit, praktikisht ka rrëzuar të gjithë sipërmarrjen qeveritare për ndërtimin e landfillit dhe inceneratorit të Sharrës në Tiranë me vlere 128 milionë euro.
Në një auditim 6-mujor, të nisur në fillim të këtij viti, KLSH konstatoi një dyzinë shkeljesh, për të cilat Struktura e Posaçme Anti-Korrupsion (SPAK) ka mbi dy vjet që heton dhe që e konsideron “çështje komplekse”, sipas deklaratave më të fundit të kreut të saj, Arben Kraja.
Gjetjet skandaloze
Në gusht të vitin 2017, Qeveria “Rama”, nëpërmjet Ministrisë së Drejtësisë, nënshkroi kontratën koncensionare me shoqërinë ‘Integrated Energy BV” për ndërtimin e landfillit dhe inceneratorit të Sharrës.
Kontrata parashikonte një afat 30-vjeçar. Kostot e ndërtimit do të mbuloheshin nga kompania private dhe shteti shqiptar do të paguante investimin e koncesionarit, nëpërmjet tarifës 29 euro/ton mbeturina që do të depozitonin në landfill bashkitë e qarkut Tiranë, ku përfshihen Bashkia Tiranë, Vorë, Kamëz dhe Kavajë.
Mosdakordësia
Dokumentat e zbuluar gjatë muajve të fundit, tregojnë se dakordësinë për këtë projekt e ka dhënë vetëm Bashkia e Tiranës, e drejtuar nga Erion Veliaj.
Ndërkohë, bashkitë e tjera të Qarkut nuk janë pyetur dhe, rrjedhimisht, as nuk kanë dhënë dakordësinë për projektin që i ngarkonte ato me detyrime financiare 30-vjeçare.
Për Kontrollin e Lartë të Shtetit, “mungesa e dakortësisë me shkrim e bashkive të tjera të Qarkut Tiranë përveç Bashkisë Tiranë, provokon në të ardhmen kosto financiare për këto bashki, mos përfshirja e të cilave mbi këtë argument do të sjellë mungesë efektiviteti për realizimin e projektit të Incineratorit të Tiranës”.
Më konkretisht, bashkitë e Qarkut Tiranë, përveç asaj të drejtuar nga Veliaj, nuk kanë shprehur dakordësinë për të paguar tarifën 29 euro/ton mbeturina.
Tarifa
Sa i përket kësaj tarife, KLSH konstaton se ajo është e fryrë dhe jo-reale.
“Aktualisht çmimi i paguar 29 euro/ton nuk është çmimi real i shërbimit që kryhet, pasi kjo tarifë përfshin edhe incinerimin e mbetjeve proces i cili nuk është kryer deri më sot”.
Procedura
“Procedura konkurruese për dhënien e këtij projekti me koncension nuk është kryer në përputhje me parimet e transparencës dhe përcaktimet ligjore”, thuhet në Raportin e Kontrollit të Lartë të Shtetit.
Janë shkaktuar vonesa të konsiderueshme në afatin e fillimit dhe vijimit të punimeve të projektit, si pasojë e veprimeve dhe mos veprimeve, si dhe shmangies nga detyrimet e përcaktuara në kontratë si nga Autoriteti Kontraktor, ashtu edhe nga kompania koncensionare.
Transparenca
KLSH konstaton se në Dokumentet Standarde të Koncensionit/PPP që ka hartuar Autoriteti Kontraktor, pra Ministria e Mjedisit, nuk pasqyrohen të plota elementët e kërkuar, veçanërisht afati për dorëzimin e ofertave dhe afati për hapjen e tyre, referuar përcaktimit se vendi, data dhe koha e hapjes së ofertave duhet të jetë publike dhe duhet të njoftohet nga institucioni, në mënyrë që cilido operator të jetë prezent me dëshirën e tij.
Me procesverbalin nr. 9, datë 12.06.2017, Komisioni për dhënien me koncension të projektit shprehet se në prani të përfaqësuesve të kompanisë “I. E. B.V”, është bërë mbyllja e pranimit të ofertave nëpërmjet sistemit elektronik të Agjencisë së Prokurimit Publik, nga ku ka rezultuar vetëm një operator pjesëmarrës.
Fitues i paracaktuar
“Nga sa u trajtua edhe më lart mbi mangësitë në dokumentet e koncensionit dhe konkretisht vendin, datën dhe orën e hapjes së ofertave, është e paqartë se nga i ka marrë koncensionari të dhënat për tu paraqitur në momentin e duhur”, shprehet Kontrolli i Lartë i Shtetit.
Me procesverbalin e datës 17.08.2017 është vlerësuar dhe përcaktuar si e vlefshme oferta e operatorit të vetëm pjesëmarrës, për të cilin komisioni i sipër përmendur shprehet se përmbush të gjitha kapacitetet dhe kriteret e kërkuara.
Hetimi i vonuar
Forcat politike opozitare, Partia Demokratike dhe Lëvizja Socialiste për Integrim (sot Partia e Lirisë), kanë depozituar pranë Prokurorisë Speciale, SPAK, një seri kallëzimesh penal për atë që konsiderohet afera e inceneratorëve dhe që përfshin procedurat koncensionare për incenerimin e mbetjeve në Elbasan, Fier dhe Tiranë.
Gjatë dy viteve, hetimet e SPAK-ut kanë arritur disa rezultate modeste.
Aktualisht gjendet pas hekurave ish-ministri i Mjedisit, Lefter Koka, për procedurat e inceneratorit të Elbasanit dhe ish-deputeti socialist, Alqi Bllako, si përgjegjës për procedurat lidhur me landfillin e Fierit, gjatë kohës që mbante pozicionin e Sekretarit të Përgjithshëm të Ministrisë së Mjedisit, si edhe disa zyrtarë të niveleve të ulta.
Po ashtu, janë shpallur në kërkim dy prej biznesmenëve të përfshirë në këtë aferë, Klodian Zoto e Stela Gugallja.
SPAK-u nuk ka dhënë asnjë sinjal që po kryen hetime mbi procedurat e dhënies me koncesion të inceneratorit të Sharrës në Tiranë.
Koncensioni i Tiranës është jo thjesht më i shtrenjti, në vlerë rreth 129 milionë euro vetëm kosto ndërtimi, por brenda tij gjenden të përfshirë pjesa më e madhe e zyrtarëve të lartë të qeverisë “Rama”.
“Boldnews.al” ka raportuar më herët mbi rolin dhe përgjegjësinë e një dyzine zyrtarësh, bazuar në fakte dhe dokumenta zyrtarë.
Aktualisht, të kallëzuar për “aferën e inceneratorëve”, krahas kryeministrit Edi Rama, janë edhe ish-zv.kryeministri Arben Ahmetaj, ish-Ministri i Infrastrukturës, Damian Gjiknuri dhe pasardhësja e tij, Belinda Balluku, Sekretari i Përgjithshëm i Kryeministrisë, Engjëll Agaçi, Kryetari i Bashkisë së Tiranës, Erion Veliaj, dhe një seri e gjatë zyrtarësh të institucioneve qendrore e lokale në Elbasan, Durrës, Fier e në kryeqytet.
Kreu i SPAK-ut, Arben Kraja, deklaroi pak ditë më parë në një intervistë televizive se hetimi për çështjen e inceneratorëve është kompleks dhe kërkon kohën e tij.
Pasiviteti i SPAK-ut në hetimin e çështjes së inceneratorëve ka vënë në pikëpyjetje efikasitetin e kësaj strukture, e cila u konsiderua edhe si “guri i kurorës” i Reformës në Drejtësi.
