Nga Boldnews.al
Gjykata e Lartë ka vendosur pezullimin e kontratës koncensionare për ndërtimin e hidrocentralit “Dragobia”, me palë Ministrinë e Infrastrukturës, e drejtuar nga Belinda Balluku dhe shoqëria “Gener 2”, në pronësi të biznesmenit Bashkim Ulaj.
Trupa administrative e drejtuar nga kryetari i Gjykatës së Lartë, Sokol Sadushi, ka vendosur “pezullimin e kontratës koncensionare”, pas padisë së Shoqatës për Mbrojtjen e Alpeve dhe banorëve të zonës së Valbonës, në Tropojë.
Sipas vendimit të Gjykatës së Lartë, kontrata koncensionare do të qëndrojë e pezulluar, derisa të marrë vendim të formës së prerë procesi gjyqësor, i nisur pas padisë së banorëve për anulimin e plotë të ndërtimit të hidrocentralit.
Vendimi i Gjykatës së Lartë ndryshon një vendim të mëparshëm të Gjykatës Administrative të Apelit, i cili kishte pezulluar vetëm efektet e një Vendimit të Këshillit Kombëtar të Territorit për shtyrjen e afateve të ndërtimit të hidrocentralit.
Zvarritja e projektit
Ndërtimi i hidrocentralit në luginën e Valbonës po vijon prej vitesh ndërmjet banorëve të zonës dhe kompanisë koncensionare “Dragobia Energy”.
Banorët, të mbështetur nga Shoqata TOKA “Për mbrojtjen e Alpeve”, kanë kundërshtuar ngritjen e veprës hidrike, pasi, në vlerësimin e tyre, ajo do të shkatërrojë tërësisht ekosistemin e zonës dhe do të bëj një dëm të pakthyeshëm në natyrën dhe biodiversitetin e saj.
Ndërkohë, kompania “Gener 2” dhe Ministria e Infrastrukturës kanë mbështetur projektin, i cili ka nisur vite më parë.
Në Korrik 2009, ish-Ministria e Energjisë, Tregtisë dhe Energjitikës (METE) dhe shoqëria “Gener 2” nënshkruan kontratën koncensionare të tipit BOT, për ndërtimin e hidrocentralit “Dragobia”.
Për efekt të kësaj kontrate, “Gener 2” regjistroi kompaninë koncensionare “Dragobia Energy”.
Në Gusht 2013, METE dhe “Gener 2” lidhën një shtesë kontrate, nëpërmjet të cilës investitorit i shtyhej afati i përfundimit të veprës me 24 muaj të tjerë.
Më tej, gjatë vitit 2014, Këshilli Kombëtar i Territorit miraton lejet zhvillimore për HEC Dragobia
Ka rezultuar se, punimet për zbatimin e projektit nuk janë realizuar në afatin e caktuar në kontratën shtesë të koncensionit – maj 2017. Për këtë, “Dragobia Energy” shpk i ka kërkuar Këshillit Kombëtar të Territorit shtyrjen e afatit të lejes.
Më datë 10.11.2017 i padituri Këshilli Kombëtar i Territorit ka marrë vendimin Nr. 12 “Për miratimin e shtyrjes së afatit të lejes së ndërtimit për objektin: “Ndërtim i Hidrocentralit “Dragobia”, Komuna Margegaj, Qarku Kukës”.
Beteja ligjore
Ndërkohë që kompania koncensionare vijonte raportin e pandërprerë me qeverinë për shtyrje afatesh, banorët e zonës nga ana e tyre u grupuan dhe nisën kundërshtimin e ndërtimit të hidrocentralit në rrugë gjyqësore.
Fillimisht, banorët kërkuar pezullimin e punimeve, derisa në një vendim të formës së prerë për kërkesën e tyre kryesore, mbi anulimin e të gjithë projektit.
Gjykata administrative e shkallës së parë të Tiranës, me një vendim të datës 2 Qershor 2017, vendosi të rrëzojë kërkesat e tyre.
Çështja shkoi në Apel, në të cilën banorët-paditës arritën një fitore të vogël, megjithëse jo të mjaftueshme.
Gjykata Administrative e Apelit, me një vendim të datës 11 Mars 2021, vendosi të pranojë pjesërisht kërkesë-padinë e banorëve, duke pezulluar vendimin e Këshillit Kombëtar të Territorit të nëntorit 2017, për shtyrjen e afatit të punimeve.
Por, ky vendim nuk ishte i mjaftueshëm për banorët.
Ata kërkuan pezullimin e plotë të kontratës koncensionare, derisa padia e tyre për anulimin e plotë të koncensionit për ndërtimin e hidrocentralit të marrë të shqyrtohet në themel dhe të marrë formë të prerë.
Sipas tyre, pezullimi i vetëm shtyrjes së afatit të ndërtimit, mund të shkaktonte dëme të pariparueshme, për shkak të vijimit të ndërtimit të veprave në funksion të hidrocentralit.
Gjykata e Lartë, me vendimin e publikuar ditën e Mërkurë (dt.21.07.2021) e pranoi kërkesën e paditësve, të përbërë nga banorët e zonës dhe shoqata “Toka”.
Në vendimin e saj, Gjykata e Lartë ka pranuar, mbi të gjitha, tre nga argumentat e paraqitur nga paditësit, mbi të cilat mbështeteshin pretendimet e tyre, të cilat janë të mjaftueshëm për të vendosur pezullimin e kontratës koncensionare dhe për t’u analizuar gjyqësisht në mënyrë të plotë.
Banorët i kanë paraqitur gjykatës një ekspertizë të pavarur, e cila ka arritur në konkluzionin se “veprimtaritë ndërtimore aktuale dhe të ardhshme në Luginën e Valbonës për realizimin e projekteve të ndërtimit të hidrocentraleve po dëmtojnë dhe do të vazhdojnë të dëmtojnë në mënyrë shumë të rëndë dhe të pariparueshme biodiversitetin e rrallë dhe të pazëvendësueshëm të Luginës së Valbonës”.
Po ashtu, një argument që ka bindur Gjykatën e Lartë për pezullimin e kontratës koncensionare është fakti se “dëmi është duke ndodhur, pasi ndërtimi i hidrocentralit është në vijim”. Ndaj, është e nevojshme pezullimi, për të mos shkaktuar dëme të mëtejshme dhe të pariparueshme.
Më tej, në favor të pezullimit të punimeve, vjen edhe argumenti se “dëmi është i atëçastshëm”.
Sipas argumentave të paditësve, “Ndërtimi i hidrocentralit, sipas projektit Dragobia, është në fazën që është duke u ndërtuar, ndaj pasojat e rënda që mund të vijnë prej tij domosdoshmërisht duhet të cilësohen si të atëçastshme”.
Pas vendimit për pezullimin e kontratës koncensionare, tashmë çështja e hidrocentralit “Dragobia” pritet të shqyrtohet në themel, në gjykatat administrative.
