Nga Ilir Kalemaj
Shpesh në debate televizive, forume mediatikë apo dhe guva qetësie dhe rehatie, si kafenetë e tipit oriental mbushur me tym duhani dhe mendim socio-kritik, mund të gjesh gjithfarësoj akuzash të cilat krijojnë një lloj uniteti të cuditshëm të tipit E Pluribus Unum, të ndryshëm por të bashkuar në një pikë, pikërisht shfryrjen ndaj realitetit ekzistues, një xhungël e vërtetë ku dominon më i forti. Ndërkohë vërdallë sheh shumë “derra të kënaqur”. Lumturi që është pak të thuash se buron nga mizerja. Ndoshta ka patur të drejtë Sokrati kur shprehej se sa më i paditur, aq më i lumtur, ndoshta ngaqë nuk ke cfarë standarti ta matësh lumturinë e cila në vetvete është një koncept relativ.
Pikërisht nga kjo gjendje hobeziane erga omnium contra omnes (luftë e të gjithëve kundër të gjithëve), ku politikanë, analistë, punonjës të administratës apo të papunë të gjithë në unison në kritikën ndaj sistemit aktual, ndonëse nga pozita social-ekonomike dhe bekgraund kulturor krejt të ndryshëm, buron një situatë surreale, që për vëzhguesin e jashtëm ngelet në kufijtë e gjeagjezës.
Ndoshta në këtë pikë, vlen të kujtohet ajo çka Madame du Deffand në një letër dërguar Volterit në 1765-ën, pyeste: “Por, z. Volter, ju i vet-quajturi dashnor i së vërtetës, a mund të më thoni në mirëbesim, a e keni gjetur atë? Ju luftoni dhe shkatërroni gjithë gabimet; por çfarë zgjidhjesh ofroni?” E pra, këtë pyetje shpesh duhet ta kujtojmë edhe mes vedi dhe shpesh t`ja bëjmë vetes, në momentet kur gadishmërisht kritikojmë dicka ose gjithcka nga sistemi aktual. Ka pak apo aspak mendim kritik që shoqërohet gjithashtu me sugjerime apo receta racionale të aksionit që duhet ndërmarrë. Pra të tejkalohet soditja orientale dhe kalimi drejt një aksioni empirik, karakteristikë kjo e vendeve progresiste perëndimore të cilat mendimin kritik e vënë në funksion të zgjidhjeve praktike.
Parë në këtë dritë, a mund të themi që është e vërtetë që çdo popull meriton qeverisjen dhe klasën politike që i udhëheq? A është kjo kastë politike produkt i mesatares së qytetarëve të shtetit të vet? Apo të marrim një këndvështrim më optimist dhe të ndajmë mendimin që në fakt shumatorja e vlerave të një shoqërie reflektohet kryesisht te elitat kulturore, te intelektualët e mirëfilltë, njerëzit e kulturës, shkencës, sportit dhe artit të cilët fatmirësisht nuk na kanë munguar në asnjë periudhë.
Janë pikërisht këta që përcjellin jo vetëm simbolikën e vlerave dhe kryejnë rolin aq të nevojshëm të katalizatorëve mes elitës (politike) dhe masës së gjerë të njerëzve por shpesh janë dhe ambasadorët më të mirë që na përfaqësojnë në arenën ndërkombëtare. Nëse elita politike edhe pas 20 vitesh të trazuara dhe stërgjatura tranzicioni na bën të na ulet koka sa herë që pasaporta jonë kontrollohet në pikëkalime nga zyrtarë të huaj, sikur të ishim të dyshuar, të prezumuar të fajshëm, këta ambasadorë, na rikthejnë atë krenari legjitime që është vençarisht e çmuar te kombet e vegjël (flas numerikisht apo si sipërfaqe, pasi çdo komb ka madhështinë e tij).
Varësisht nga pikëpamjet individuale, është për të ardhur keq që elita e sotme politike është tej standarteve të ofruara një shekull më parë. Aq më tepër kur një pjesë e madhe e elitës së sotme ka ardhur nga rradhët e akademisë, rretheve universitarë, ekspertëve dhe profesionistëve të fushës dhe që njihen apo janë njohur si autoritarë në një lëmë të caktuar. Natyrisht që ka dhe nga ata që nëpërmjet politikës, kanë përftuar tituj akademikë, profesionalë etj., në këtë tranzicion rrokopujë dhe ku vlerat ende nuk janë diferencuar sa duhet nga llogjika e pamëshirshme e tregut. Natyrisht kjo nuk është dështim i laissez-faire-t si koncept ideologjik sa deformim i tij i bërë shqiptarce.
Por përgjegjësia kryesore bie te ata të parët, te ata intelektualë të cilët ju bashkëngjitën politikës me vizion, guxim dhe energji dhe sot pas një kohe të gjatë në pushtet apo afër tij, kanë braktisur ato ëndrra, ideale apo dëshirë për ndryshim që sefte i ka motivuar (apo duhet të paktën) kur i hynë politikës. Korrupsioni, kapja e shtetit, gëc-mëcet personale në kurriz të interesave kombëtare dhe ambicja individuale përmbi cdolloj projekti ideologjik dhe politik janë dukuri që rëndom hasen në cdo vend, madje dhe në demokracitë e konsoliduara të vendeve të zhvilluara.
Por ajo që të bën përshtypje në rastin e Shqipërisë është llogjika thuajse në unison e një kaste politike të cilës duket se nuk i ka mbetur më frymë idealizmi dhe që nuk përçon më shpresë, besim, energji për një realitet të ndryshëm nga ky i sotmi dhe cilësisht më të arrirë. Një klasë politike që ka humbur kredibilitetin brenda dhe jashtë vendit dhe ku mungon fryma, një frymë që do shpëtonte nga ndryshku që duket se po koracon shoqërinë shqiptare, e ngelur në batakun e vendeve të kontinentit evropian, pjesë e familjes të së cilës sot e gjithë ditën në kor të bashkuar përsërisim në mënyrë uniforme se i përkasim dhe duam formalisht t`i bashkangjitemi. Por kjo ngelet thjesht për konsum të brendshëm pasi bota sot e gjithë ditën të mat me kutin e punës dhe jo të retorikës.
