Banka e Shqipërisë ka parashikuar disa ndryshime në rregulloren “Mbi transparencën për produktet dhe shërbimet bankare e financiare”, që parashikojnë mundësinë e ndryshimit të indeksit orientues, në rastet kur norma e interesit të kredisë është e përbërë.
Në kontratat e kredisë afatgjatë zakonisht norma totale e interesit ndërtohet mbi një indeks orientues, si për shembull bonot e thesarit, libori apo euribori, të cilit i shtohet një marzh interesi fiks. Me ndryshimet e propozuara nga Banka e Shqipërisë, bankat do të mund të vendosin në kontratat e kredisë një klauzolë të ndryshimit të indeksit orientues.
Ndryshimi në rregullore do t’i japë bankës të drejtën të zëvendësojë indeksin orientues, nëse ndodh një ndërprerje e kuotimit të këtij indeksi për monedhën e kredisë. Kjo klauzolë aplikohet vetëm me kusht që të ketë një përcaktim të qartë të datës së ndërprerjes së kuotimit të indeksit orientues për monedhën dhe zëvendësimin e tij me një indeks orientues alternativ të publikuar nga autoritetet rregullatore.
Dispozitat e reja nuk do të zbatohen për marrëveshjet e kredive të miratuara përpara datës së hyrjes në fuqi të rregullores së re, me përjashtim të rasteve kur banka merr masat e nevojshme për përfshirjen, me miratimin e kredimarrësit, të klauzolës së ndryshimit të indeksit orientues në kontratat ekzistuese.
Funksioni i indekseve orientuese të interesit në huadhënie është që të mbrojnë institucionet financiare nga rreziku i ndryshimit të normave për periudha të gjata kohore. Normat e interesit mund të ndryshojnë në varësi të cikleve të ekonomisë, politikave monetare të bankave qendrore dhe apo faktorëve të tjerë që ndikojnë ecurinë e tregjeve financiare. Kontratat e kredisë mund të kenë një kohëzgjatje deri në 30 vjet dhe për periudha të tilla një normë interesi fikse i ekspozon bankat ndaj humbjeve në të ardhmen.
Sot normat e interesit janë pranë niveleve më të ulëta historike dhe kjo pasqyrohet edhe në ecurinë e indekseve orientuese. Kur ekonomia dalë nga kriza e gjatë që nisi pas vitit 2008, presionet për rritjen e çmimeve do të rriten dhe bankat qendrore do të rrisin normat bazë të interesit, me qëllim mbajtjen e inflacionit pranë objektivit. Ndryshimi i kahut normave të interesit do të sjellë rritje të interesave të depozitave apo instrumenteve të tjera me anë të të cilave bankat sigurojnë fondet. Por, kjo rritje e interesave do të reflektohet edhe në ecurinë e indekseve orientuese, si euribori apo bonot e thesarit. Në këtë mënyrë, edhe interesi total i kredive do të rritet, duke reflektuar rritjen nga komponenti i indeksit orientues dhe duke iu lejuar bankave të ruajnë marzhet e tyre të ndërmjetësimit në huadhënie. /Monitor/
