Presidenti aktual i Shteteve të Bashkuara, Donald Trump, dhe sfiduesi i tij kryesor, Joe Biden, kanë mendime të ndryshme për marrëveshjen bërthamore me Iranin dhe për aspektet e tjera të politikës ndaj Republikës Islamike, andaj rezultati i zgjedhjeve të 3 nëntorit në SHBA mund të luajë rol të fuqishëm në Iran, në vitet që do të vijnë.
Trump, i cili kërkon rizgjedhje dhe vjen nga Partia Republikane, dëshiron të mbajë sanksione të fuqishme ekonomike kundër Iranit, në përpjekje për ta bindur atë që të ringeociojë marrëveshjen bërthamore ndërkombëtare, e cila, sipas tij, ka të meta dhe kërcënon sigurinë e SHBA-së.
Kandidati i Partisë Demokratike për president të SHBA-së, Joe Biden, i cili ka punuar në marrëveshjen bërthamore të vitit 2015 derisa ka qenë nënpresident në administratën e Barack Obamës, thotë se politika e Trumpit për “presion maksimal” ndaj Iranit “ka dështuar keq”, duke e provokuar udhëheqjen e Teheranit dhe duke e minuar stabilitetin.
Marrëveshja e negociuar gjatë midis fuqive të mëdha globale dhe Teheranit, e njohur me shkurtesën JCPOA, synon t’ia vështirësojë Iranit zhvillimin potencial të armës bërthamore. Në bazë të saj, Irani është pajtuar t’i kufizojë aktivitetet bërthamore – në këmbim, komuniteti ndërkombëtar ia ka lehtësuar sanksionet.
Trump e ka tërhequr SHBA-në nga marrëveshja në vitin 2018 dhe ka vendosur sanksione të rrepta ekonomike kundër Iranit. Që nga ajo kohë, ekonomia e Iranit është dobësuar, vlera e monedhës së tij është në rënie dhe Uashingtoni dhe Teherani i janë afruar konfliktit ushtarak në dy raste.
Irani ka hedhur raketa në një bazë të ushtrisë amerikane në Irakun fqinj, në janar të këtij viti, në shenjë hakmarrjeje për vrasjen e gjeneralit Qasem Soleimani – komandant që drejtonte forcën elitë të Iranit Kuds – në një sulm të SHBA-së.
Disa muaj më herët, në qershor të vitit 2019, Trump ka thënë se ka anuluar në minutën e fundit një sulm ushtarak, që do të godiste tri lokacione në Iran, në shenjë hakmarrjeje për rrëzimin e një droni amerikan nga Teherani. Trump ka thënë se e ka anuluar sulmin nga shqetësimi se mund të vriteshin shumë njerëz.
Biden ka thënë se është i përgatitur për të ndjekur një drejtim më diplomatik me Iranin dhe, nëse Irani u kthehet obligimeve të tij, SHBA-ja do t’i ribashkohet marrëveshjes JCPOA, e cila nga mbështetësit është cilësuar ndoshta si arritja më e madhe e administratës Obama në politikën e jashtme.
“Ekziston një mënyrë e zgjuar për t’iu kundërvënë [Teheranit] dhe një mënyrë vetëshkatërruese. Qasja e Trumpit është kjo e fundit”, ka thënë Biden në janar të këtij viti, kur tensionet SHBA-Iran ishin të larta.
Aleatët evropianë të Uashingtonit janë duke bërë përpjekje për ta shpëtuar marrëveshjen bërthamore.
